Η 17η Νοεμβρίου 1973 αποτελεί ένα από τα πιο φορτισμένα κεφάλαια της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Η φοιτητική εξέγερση στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, που ξεκίνησε ως κίνημα διεκδίκησης ελευθεριών και δημοκρατίας, κατέληξε σε μια αιματηρή καταστολή από το καθεστώς των Συνταγματαρχών, σηματοδοτώντας την αρχή του τέλους της δικτατορίας.
Το φοιτητικό κίνημα που γιγαντώθηκε
Οι αντιδράσεις απέναντι στη χούντα είχαν εκδηλωθεί ήδη από την άνοιξη του 1973, με τις κινητοποιήσεις στη Νομική. Το φθινόπωρο, οι φοιτητές του Πολυτεχνείου προχώρησαν σε κατάληψη, η οποία εξελίχθηκε σε κέντρο αντίστασης.
Ο αυτοσχέδιος ραδιοφωνικός σταθμός που εξέπεμπε από το εσωτερικό του ιδρύματος έγινε η φωνή μιας ολόκληρης γενιάς:
«Εδώ Πολυτεχνείο, εδώ Πολυτεχνείο…»
Μέσα σε λίγες ημέρες, χιλιάδες πολίτες περικύκλωσαν το κτίριο, μετατρέποντας την εξέγερση σε παλλαϊκή διαμαρτυρία ενάντια στο αυταρχικό καθεστώς.
Η εισβολή των τανκς
Τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου, η χούντα διέταξε στρατιωτική επέμβαση. Άρματα μάχης περικύκλωσαν το Πολυτεχνείο και λίγο μετά τις 3:00 π.μ. ένα τανκ εμβόλισε τη σιδερένια πύλη. Την ώρα της εισβολής, από τον ραδιοσταθμό ακούγονταν εκκλήσεις προς τους στρατιώτες να μην χτυπήσουν τους φοιτητές, αλλά και ο Εθνικός Ύμνος.
Ακολούθησαν σκηνές βίας: ξυλοδαρμοί, συλλήψεις, πυροβολισμοί στους γύρω δρόμους.
Η επίσημη καταγραφή μιλά για 34 νεκρούς, όμως οι μαρτυρίες κάνουν λόγο για πολύ περισσότερα θύματα που δεν αναγνωρίστηκαν ποτέ.
Το τέλος της χούντας πλησιάζει
Η αιματηρή καταστολή αποκάλυψε την αποσύνθεση του καθεστώτος Παπαδόπουλου και διέλυσε κάθε προσποιητή «φιλελευθεροποίηση». Λίγες ημέρες αργότερα, ο Παπαδόπουλος ανατράπηκε από τον Ιωαννίδη, ενώ η χούντα κατέρρευσε οριστικά τον Ιούλιο του 1974, μετά την κυπριακή τραγωδία.
Ένα σύμβολο που παραμένει ζωντανό
Πενήντα και πλέον χρόνια μετά, το Πολυτεχνείο εξακολουθεί να αποτελεί διαχρονικό σύμβολο αντίστασης, αγώνα και διεκδίκησης δημοκρατίας. Η 17η Νοεμβρίου δεν τιμάται απλώς ως ιστορικό γεγονός, αλλά ως υπενθύμιση της αξίας της ελευθερίας και της ευθύνης απέναντι σε κάθε μορφή αυταρχισμού.
