Μετά από κάθε σοβαρό σιδηροδρομικό δυστύχημα, το ίδιο ερώτημα επανέρχεται: γιατί στα τρένα δεν υπάρχουν ζώνες ασφαλείας; Η απάντηση δεν είναι απλή, ούτε αυτονόητη. Είναι όμως τεκμηριωμένη και βασίζεται σε διαφορετική λογική ασφάλειας από αυτή των οδικών και εναέριων μεταφορών.
Στον σιδηρόδρομο, η προστασία των επιβατών στηρίζεται κυρίως στην παθητική ασφάλεια. Δηλαδή στον τρόπο με τον οποίο έχει σχεδιαστεί το ίδιο το τρένο ώστε να απορροφά την ενέργεια μιας σύγκρουσης και να επιβραδύνει προοδευτικά, χωρίς απότομες δυνάμεις που θα τραυμάτιζαν σοβαρά το ανθρώπινο σώμα.
Τα τρένα είναι πολύ βαρύτερα από τα αυτοκίνητα, κινούνται σε προκαθορισμένη τροχιά και δεν εκτίθενται σε αιφνίδιους ελιγμούς. Η φυσική της σύγκρουσης είναι εντελώς διαφορετική, γεγονός που καθιστά τη χρήση ζώνης όχι μόνο περιττή, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις επικίνδυνη.
Γιατί η ζώνη μπορεί να γίνει επικίνδυνη
Σε ένα αυτοκίνητο, η ζώνη ασφαλείας αποτρέπει την εκτόξευση του σώματος. Στο τρένο όμως, η απότομη ακινητοποίηση της λεκάνης ενώ ο κορμός συνεχίζει να κινείται λόγω αδράνειας, μπορεί να προκαλέσει σοβαρούς τραυματισμούς στον αυχένα, στη σπονδυλική στήλη και στα εσωτερικά όργανα.
Έρευνες έχουν δείξει ότι στους σιδηροδρομικούς συρμούς οι τραυματισμοί προέρχονται κυρίως από δευτερογενείς προσκρούσεις μέσα στο βαγόνι και όχι από εκτόξευση των επιβατών. Γι’ αυτό και η φιλοσοφία προστασίας δεν βασίζεται στη συγκράτηση του σώματος, αλλά στη μείωση της έντασης της σύγκρουσης.
Πώς προστατεύεται ο επιβάτης
Τα καθίσματα είναι σταθερά αγκυρωμένα στο σασί και λειτουργούν ως δομές απορρόφησης ενέργειας. Η απόστασή τους, η κατεύθυνση που είναι τοποθετημένα και τα υλικά κατασκευής τους έχουν μελετηθεί ώστε να περιορίζουν τις δυνάμεις που δέχεται το σώμα.
Παράλληλα, τα βαγόνια σχεδιάζονται χωρίς αιχμηρά σημεία, με ελεγχόμενες ζώνες παραμόρφωσης και δομές που «κατευθύνουν» την ενέργεια μακριά από τους επιβάτες.
Ο κρίσιμος ρόλος της εκκένωσης
Καθοριστικός παράγοντας είναι και η δυνατότητα άμεσης εκκένωσης. Σε περιπτώσεις φωτιάς, καπνού, ανατροπής ή διαρροών, ο χρόνος είναι ζωτικής σημασίας. Η ύπαρξη ζωνών θα μπορούσε να παγιδεύσει επιβάτες, να προκαλέσει πανικό και να καθυστερήσει τη διαφυγή, ειδικά σε γεμάτα βαγόνια.
Συμπερασματικά, στον σιδηρόδρομο η ασφάλεια δεν στηρίζεται στην ατομική πρόσδεση, αλλά στη συνολική συμπεριφορά του οχήματος. Και όσο αντιφατικό κι αν ακούγεται, σε αυτό το περιβάλλον η ζώνη ασφαλείας δεν προστατεύει — μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη.
About The Author
