Ο γαλαξίας MoM-z14 υπήρχε μόλις 280 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη και προσφέρει κρίσιμα στοιχεία για την εξέλιξη του πρώιμου Σύμπαντος
Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, σε συνεργασία με τη NASA, την ESA και την Κανανδική Υπηρεσία Διαστήματος (CSA), κατέγραψε τον πιο παλιό και πιο μακρινό γαλαξία που έχει παρατηρηθεί μέχρι σήμερα. Πρόκειται για τον γαλαξία MoM-z14, ο οποίος υπήρχε μόλις 280 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, σε μια εποχή όπου το Σύμπαν βρισκόταν ακόμη στα πρώτα του βήματα.
Η ανακάλυψη επιβεβαιώθηκε από επιστημονική ομάδα με επικεφαλής το Ινστιτούτο Αστροφυσικής και Διαστημικής Έρευνας Kavli του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης (MIT) και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Open Journal of Astrophysics.
Χρησιμοποιώντας το όργανο NIRSpec (Φασματογράφος Εγγύς Υπέρυθρου) του James Webb, οι αστρονόμοι διαπίστωσαν ότι το φως του MoM-z14 έχει ταξιδέψει για περίπου 13,5 δισεκατομμύρια χρόνια, επιμηκυνόμενο και μετατοπιζόμενο προς τα ερυθρά μήκη κύματος λόγω της διαστολής του Σύμπαντος. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει την εξαιρετικά μεγάλη απόστασή του, αλλά και την αρχαιότητά του.
Ο MoM-z14 ανήκει σε μια ολοένα αυξανόμενη κατηγορία απροσδόκητα φωτεινών γαλαξιών του πρώιμου Σύμπαντος, οι οποίοι εμφανίζονται σε αριθμό περίπου 100 φορές μεγαλύτερο από αυτόν που προέβλεπαν τα θεωρητικά μοντέλα πριν από την εκτόξευση του James Webb. Η ύπαρξή τους αναγκάζει τους επιστήμονες να επανεξετάσουν βασικές παραδοχές για τον σχηματισμό των πρώτων γαλαξιών.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά τις υψηλές συγκεντρώσεις αζώτου που ανιχνεύονται στον MoM-z14. Παρόμοια χαρακτηριστικά εμφανίζονται και σε έναν μικρό αριθμό από τα αρχαιότερα άστρα του Γαλαξία μας, τα οποία οι επιστήμονες περιγράφουν ως «απολιθώματα του πρώιμου Σύμπαντος», σύμφωνα με τον κύριο συγγραφέα της μελέτης, Ρόχαν Ναϊντού από το Ινστιτούτο Kavli.
Δεδομένου ότι ο MoM-z14 σχηματίστηκε τόσο σύντομα μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, δεν υπήρχε επαρκής χρόνος για πολλές γενιές αστεριών που θα μπορούσαν να παράγουν τόσο μεγάλες ποσότητες αζώτου με τους γνωστούς μηχανισμούς. Μία από τις θεωρίες που εξετάζονται είναι ότι το εξαιρετικά πυκνό περιβάλλον του πρώιμου Σύμπαντος ευνόησε τη δημιουργία υπερμεγεθών αστεριών, ικανών να παράγουν πολύ περισσότερα βαριά στοιχεία από όσα παρατηρούνται σήμερα.
Παράλληλα, ο MoM-z14 παρουσιάζει ενδείξεις ότι συμβάλλει στην απομάκρυνση της πυκνής, αρχέγονης ομίχλης υδρογόνου που κυριαρχούσε στο πρώιμο Σύμπαν. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται με την εποχή του επαναϊονισμού, κατά την οποία το φως των πρώτων άστρων και γαλαξιών άρχισε να διαπερνά το ουδέτερο υδρογόνο και να ταξιδεύει ελεύθερα στο Διάστημα.
Ο επαναϊονισμός αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους μελέτης του James Webb και ο MoM-z14 προσθέτει ένα ακόμη κρίσιμο κομμάτι στο παζλ της χαρτογράφησης αυτής της καθοριστικής περιόδου της κοσμικής ιστορίας.
About The Author
