Η ημέρα καθιερώθηκε από το Υπουργείο Παιδείας με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της σχολικής κοινότητας, ενώ τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν μείωση του bullying την περίοδο 1998-2018 αλλά και εμφάνιση του φαινομένου του cyber bullying
Η 6η Μαρτίου έχει καθιερωθεί από το Υπουργείο Παιδείας ως Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού, γνωστού διεθνώς και ως school bullying. Η ημέρα αυτή είναι αφιερωμένη στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της εκπαιδευτικής κοινότητας και της κοινωνίας γύρω από ένα φαινόμενο που επηρεάζει την καθημερινότητα πολλών μαθητών, τόσο μέσα στο σχολείο όσο και εκτός αυτού.
Ο όρος εκφοβισμός και βία στο σχολείο χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια κατάσταση κατά την οποία ασκείται εσκεμμένη, απρόκλητη, συστηματική και επαναλαμβανόμενη επιθετική συμπεριφορά μεταξύ μαθητών. Στόχος αυτής της συμπεριφοράς είναι η επιβολή, η καταδυνάστευση και η πρόκληση σωματικού και ψυχικού πόνου σε άλλους μαθητές. Ο σχολικός εκφοβισμός μπορεί να λάβει πολλές μορφές, όπως λεκτική βία, κοινωνικό αποκλεισμό, σωματική επιθετικότητα ή διαδικτυακή παρενόχληση.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακριβείας «Κώστας Στεφανής», στο πλαίσιο της Πανελλήνιας έρευνας για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων μαθητών το 2018, ένας στους πέντε εφήβους στη χώρα μας, ποσοστό 19,1%, δήλωσε ότι υπέστη εκφοβισμό στο σχολείο, ενώ ένας στους επτά, ποσοστό 14,2%, ανέφερε ότι ο ίδιος συμμετείχε σε περιστατικά εκφοβισμού απέναντι σε άλλους μαθητές. Παράλληλα, ένα μικρό αλλά ανησυχητικό ποσοστό, 2,6%, δήλωσε ότι υφίσταται τέτοιες συμπεριφορές αρκετές φορές την εβδομάδα.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι την περίοδο 1998-2018 καταγράφηκε σημαντική μείωση στα ποσοστά των εφήβων που δηλώνουν ότι υπέστησαν εκφοβισμό. Συγκεκριμένα, το ποσοστό μειώθηκε από 28,9% το 1998 σε 19,1% το 2018, με τη μεγαλύτερη μείωση να παρατηρείται την περίοδο 2010-2014. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται με μεγαλύτερη ένταση το φαινόμενο του ηλεκτρονικού εκφοβισμού, γνωστό ως cyber bullying.
Το 2018 ένας στους είκοσι εφήβους, ποσοστό 5,2%, ανέφερε ότι υπέστη ηλεκτρονικό εκφοβισμό τουλάχιστον μία ή δύο φορές μέσα στους δύο μήνες πριν από τη διεξαγωγή της έρευνας. Στις μορφές αυτές περιλαμβάνονται η αποστολή προσβλητικών μηνυμάτων μέσω chat, e-mail ή SMS, η ανάρτηση προσβλητικών σχολίων σε προσωπικές σελίδες, η δημιουργία ιστοσελίδων με σκοπό τη γελοιοποίηση κάποιου ή η δημοσιοποίηση φωτογραφιών χωρίς τη συγκατάθεσή του. Παράλληλα, ποσοστό 3,3% των εφήβων παραδέχθηκε ότι είχε ασκήσει ηλεκτρονικό εκφοβισμό σε άλλο άτομο.
Οι μορφές εκφοβισμού που αναφέρουν συχνότερα οι μαθητές είναι τα λεκτικά πειράγματα, η διάδοση ψεμάτων και φημών, τα σχόλια ή οι χειρονομίες σεξουαλικού περιεχομένου και ο αποκλεισμός από παρέες ή δραστηριότητες. Σε χαμηλότερα ποσοστά εμφανίζονται η σωματική βία και οι προσβολές που σχετίζονται με την εθνικότητα ή τη θρησκεία των μαθητών. Τα αγόρια δηλώνουν συχνότερα ότι υφίστανται σωματική βία και προσβολές για την καταγωγή ή τη θρησκεία τους, ενώ τα κορίτσια αναφέρουν σε μεγαλύτερο βαθμό περιστατικά διάδοσης φημών.
Σημαντικό ποσοστό μαθητών δηλώνει επίσης ότι βιώνει άδικη ή προσβλητική συμπεριφορά λόγω φύλου, καταγωγής ή της οικονομικής κατάστασης της οικογένειάς του. Τα στοιχεία δείχνουν ακόμη ότι οι έφηβοι που προέρχονται από οικογένειες χαμηλότερου οικονομικού επιπέδου αναφέρουν σε υψηλότερα ποσοστά εμπειρίες εκφοβισμού με σωματική βία ή με προσβλητικούς χαρακτηρισμούς για την εθνικότητα και τη θρησκεία τους.
Η έρευνα καταγράφει επίσης την εμπλοκή των εφήβων σε βίαιους καυγάδες. Το 2018 ένας στους πέντε μαθητές δήλωσε ότι συμμετείχε σε βίαιο καυγά τουλάχιστον δύο φορές μέσα στους προηγούμενους δώδεκα μήνες. Το ποσοστό είναι σημαντικά υψηλότερο στα αγόρια σε σχέση με τα κορίτσια και εμφανίζεται αυξημένο στις μικρότερες ηλικιακές ομάδες, όπως στους μαθητές 11 και 13 ετών.
Η ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών και επιστημονική υπεύθυνη του τομέα Επιδημιολογικών και Ψυχοκοινωνικών Ερευνών του Ινστιτούτου, Άννα Κοκκέβη, επισημαίνει ότι η μείωση των ποσοστών εκφοβισμού τα τελευταία χρόνια είναι ενθαρρυντική και συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την ενίσχυση των προγραμμάτων πρόληψης και παρέμβασης. Την ίδια στιγμή, υπογραμμίζει ότι η ταχύτατη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δημιουργεί νέες προκλήσεις, καθώς ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός εξελίσσεται ταχύτερα από την ικανότητα της κοινωνίας και της επιστημονικής κοινότητας να τον αντιμετωπίσουν.
Στο πλαίσιο της Πανελλήνιας Ημέρας κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού πραγματοποιούνται σε σχολεία σε ολόκληρη τη χώρα δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης με τη συμμετοχή μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων. Σκοπός των δράσεων αυτών είναι η ανταλλαγή εμπειριών και απόψεων, η καλλιέργεια κουλτούρας σεβασμού και η ενίσχυση της πρόληψης απέναντι σε φαινόμενα βίας.
Με πρωτοβουλία του Υπουργείου Παιδείας διοργανώνονται συζητήσεις μέσα στις τάξεις, παρουσιάσεις εργασιών από μαθητές, προβολές ταινιών σχετικών με τη σχολική βία, καλλιτεχνικά εργαστήρια και θεατρικές δράσεις. Παράλληλα πραγματοποιούνται διαδραστικές ομιλίες και σεμινάρια από ειδικούς επιστήμονες, καθώς και συναντήσεις των σχολικών κοινοτήτων για τη βελτίωση της λειτουργίας των σχολικών μονάδων.
Κεντρικός στόχος της ημέρας είναι η πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας και του εκφοβισμού, η ευαισθητοποίηση μαθητών και γονέων, η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και η ενίσχυση της επαγρύπνησης της σχολικής κοινότητας ώστε να παρεμβαίνει έγκαιρα. Παράλληλα επιδιώκεται να περιοριστούν οι τρόποι εκδήλωσης της βίας στη ζωή των ανηλίκων και να καλλιεργηθεί η αποδοχή της διαφορετικότητας, ώστε τα παιδιά να μάθουν να συνυπάρχουν με σεβασμό και αλληλεγγύη.
About The Author
