Ο νεαρός αγωνιστής της ΕΟΚΑ εκτελείται από τις βρετανικές αποικιακές αρχές σε ηλικία 17 ετών και γίνεται σύμβολο του Κυπριακού Αγώνα για την ελευθερία και την αυτοδιάθεση
Στις 14 Μαρτίου 1957 οι βρετανικές αποικιακές αρχές στην Κύπρο προχωρούν στην εκτέλεση δια απαγχονισμού του νεαρού αγωνιστή Ευαγόρα Παλληκαρίδη, ενός από τα πιο γνωστά πρόσωπα του Κυπριακού Αγώνα των ελληνοκυπρίων για την αποτίναξη της βρετανικής αποικιοκρατίας και την ένωση της Μεγαλονήσου με την Ελλάδα. Ο Παλληκαρίδης εκτελέστηκε στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας, σε ηλικία μόλις 17 ετών, αποτελώντας τον νεότερο αλλά και τελευταίο αγωνιστή που οδηγήθηκε στην αγχόνη από τις βρετανικές αρχές κατά την περίοδο του ένοπλου αγώνα της ΕΟΚΑ.
Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης γεννήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 1938 στο χωριό Τσάδα της επαρχίας Πάφου. Από πολύ μικρή ηλικία έδειξε έντονη πολιτική και εθνική ευαισθησία και συμμετείχε ενεργά στο μαθητικό κίνημα που αναπτύχθηκε στην Κύπρο κατά τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1950.
Ένα από τα πρώτα γεγονότα που τον ανέδειξαν ως σύμβολο αντίστασης σημειώθηκε στις 2 Ιουνίου 1953, ημέρα της στέψης της βασίλισσας Elizabeth II στο Λονδίνο. Στο πλαίσιο των εορτασμών, η βρετανική σημαία υψώθηκε σε όλα τα δημόσια κτήρια της Κύπρου. Το ίδιο συνέβη και στο Ιακώβιο Γυμναστήριο της Πάφου, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στους μαθητές. Ο νεαρός Παλληκαρίδης, αν και μόλις 13 ετών, ανέβηκε στον ιστό και κατέβασε τη βρετανική σημαία, την οποία στη συνέχεια έσκισε. Οι βρετανικές δυνάμεις ασφαλείας που βρίσκονταν στην περιοχή είχαν λάβει εντολή να μην χρησιμοποιήσουν όπλα, ώστε να μην αμαυρωθούν οι εορτασμοί της στέψης με αιματοχυσία. Το περιστατικό αυτό είχε ως αποτέλεσμα η Πάφος να αποτελέσει το μοναδικό μέρος της Κύπρου όπου δεν πραγματοποιήθηκαν τελετές για τη στέψη της βασίλισσας.
Ο Παλληκαρίδης συνελήφθη για το περιστατικό, ωστόσο αφέθηκε ελεύθερος λόγω της μικρής ηλικίας του. Λίγα χρόνια αργότερα, σε ηλικία 17 ετών, αποφάσισε να εγκαταλείψει το σχολείο, παρότι ήταν αριστούχος μαθητής, για να συμμετάσχει ενεργά στον αγώνα της ΕΟΚΑ, της οργάνωσης που είχε αναλάβει τον ένοπλο αγώνα κατά της βρετανικής κυριαρχίας στην Κύπρο.
Στο πλαίσιο της δράσης του συμμετείχε σε αποστολές ανεφοδιασμού των ανταρτικών ομάδων. Στις 18 Δεκεμβρίου 1956, μαζί με δύο συναγωνιστές του, μετέφερε όπλα και τρόφιμα προς την περιοχή της Λυσού. Κατά τη διάρκεια της μεταφοράς εντοπίστηκαν από βρετανική περίπολο. Οι δύο σύντροφοί του κατάφεραν να διαφύγουν, όμως ο Παλληκαρίδης συνελήφθη έχοντας στην κατοχή του ένα οπλοπολυβόλο Bren και τρεις γεμάτους γεμιστήρες.
Η δίκη του προκάλεσε ιδιαίτερη συγκίνηση και έντονο ενδιαφέρον στην κυπριακή κοινωνία. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ο νεαρός αγωνιστής δεν επιχείρησε να αρνηθεί τις κατηγορίες ούτε επέτρεψε στους δικηγόρους του να οργανώσουν υπερασπιστική γραμμή. Με αξιοσημείωτο θάρρος δήλωσε ενώπιον του δικαστηρίου
«Γνωρίζω ότι θα με κρεμάσετε. Ό,τι έκαμα το έκαμα ως Έλλην Κύπριος όστις ζητεί την ελευθερίαν του. Τίποτα άλλο».
Το δικαστήριο τον έκρινε ένοχο για κατοχή και διακίνηση οπλισμού και τον καταδίκασε σε θάνατο δια απαγχονισμού. Μετά την ανακοίνωση της απόφασης ξεκίνησε ευρεία εκστρατεία στην Κύπρο, στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς για την απονομή χάριτος στον νεαρό μαθητή. Πολλαπλά υπομνήματα και εκκλήσεις κατατέθηκαν προς τον Βρετανό κυβερνήτη της Κύπρου John Harding καθώς και προς τη βρετανική κυβέρνηση.
Παρά τις πιέσεις και τη διεθνή κατακραυγή, το αίτημα χάριτος απορρίφθηκε. Ο Παλληκαρίδης παρέμεινε ψύχραιμος μέχρι το τέλος. Στο τελευταίο γράμμα του προς τους δικούς του έγραψε
«Θ’ ακολουθήσω με θάρρος τη μοίρα μου. Ίσως αυτό να ’ναι το τελευταίο μου γράμμα. Μα πάλι δεν πειράζει. Δεν λυπάμαι για τίποτα. Ας χάσω το καθετί. Μια φορά κανείς πεθαίνει. Θα βαδίσω χαρούμενος στην τελευταία μου κατοικία. Τι σήμερα, τι αύριο. Όλοι πεθαίνουν μια μέρα. Είναι καλό πράγμα να πεθαίνει κανείς για την Ελλάδα».
Τα μεσάνυχτα της 13ης προς 14η Μαρτίου 1957 οδηγήθηκε στην αγχόνη των Κεντρικών Φυλακών Λευκωσίας. Σύμφωνα με μαρτυρίες τραγουδούσε τον ελληνικό εθνικό ύμνο ενώ κατευθυνόταν προς τον τόπο της εκτέλεσης. Λίγο μετά τα μεσάνυχτα η καταπακτή της αγχόνης άνοιξε και ο νεαρός αγωνιστής άφησε την τελευταία του πνοή.
Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης έμεινε στην ιστορία ως ο νεότερος και τελευταίος αγωνιστής του Κυπριακού Αγώνα που εκτελέστηκε από τις βρετανικές αποικιακές αρχές. Η μορφή του αναδείχθηκε σε σύμβολο θυσίας και αγώνα για την ελευθερία, ενώ η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στην Κύπρο και στην Ελλάδα ως μία από τις πιο χαρακτηριστικές μορφές της περιόδου του απελευθερωτικού αγώνα των ελληνοκυπρίων.
About The Author
