Πώς οι ώρες online επηρεάζουν σώμα, ψυχή και κοινωνική ζωή
Σήμερα, ο χρόνος που περνάμε μπροστά σε οθόνες δεν μετριέται απλώς σε ώρες, αλλά βιώνεται ως βασικό μέρος της καθημερινότητας. Ο μέσος άνθρωπος ξοδεύει σχεδόν επτά ώρες καθημερινά online, αφιερώνοντας πέντε φορές περισσότερο χρόνο στα social media απ’ ό,τι σε προσωπικές κοινωνικές επαφές. Σε βάθος ζωής, αυτό ισοδυναμεί με πέντε χρόνια και τέσσερις μήνες μέσα σε feeds και notifications, χρόνος που θα αρκούσε για 32 ταξίδια στη Σελήνη και πίσω ή για την κατασκευή 131.000 Πυραμίδων της Γκίζας. Στις ΗΠΑ, ο μέσος ενήλικας προβλέπεται να περάσει συνολικά 44 χρόνια μπροστά σε οθόνες.
Η μελέτη «Tech care of yourself – Future Wellness Primer» της Bank of America τονίζει την διττή φύση της τεχνολογίας: από τη μία επιταχύνει πρόοδο και παραγωγικότητα, από την άλλη προκαλεί σημαντικούς κινδύνους για σωματική, ψυχική και κοινωνική υγεία. Η υπερβολική χρήση συνδέεται με μοναξιά, άγχος, παχυσαρκία, μυωπία και κατάθλιψη, με οικονομικό αποτύπωμα 7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, περίπου το 6% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Η τεχνολογία είναι παντού: το 66% των ανθρώπων χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη τακτικά, ενώ 1,8 δισεκατομμύρια έχουν δοκιμάσει εργαλεία AI. Παράλληλα, τα deepfakes αυξήθηκαν κατά 500 φορές μεταξύ 2018-2024, ενώ οι εφαρμογές AI για καθημερινές ανάγκες αναπτύσσονται ταχύτατα. Η παρατεταμένη χρήση οθονών επηρεάζει άμεσα το σώμα: η γωνία 60 μοιρών στον αυχένα αυξάνει έξι φορές το φορτίο, ενώ μειώνεται το ανοιγοκλείσιμο των ματιών στις πέντε ανά λεπτό, επιδεινώνοντας την υγεία και ενισχύοντας την καθιστική ζωή. Οι οικονομικές επιπτώσεις της παχυσαρκίας εκτιμάται ότι έως το 2035 θα ξεπεράσουν το σημερινό ΑΕΠ της Ιαπωνίας.
Στο ψυχολογικό πεδίο, η συνεχής ροή πληροφοριών προκαλεί υπερδιέγερση. Notifications, emails και ειδήσεις κατακερματίζουν την προσοχή και απαιτούν έως 23 λεπτά για πλήρη αποκατάσταση της συγκέντρωσης μετά από μια διακοπή. Η διάρκεια προσοχής της γενιάς Ζ είναι μικρότερη από αυτή ενός χρυσόψαρου, ενώ το 44% των εφήβων στις ΗΠΑ δηλώνει άγχος χωρίς το κινητό τους.
Κοινωνικά, η μοναξιά πλέον είναι τόσο συχνή όσο η παχυσαρκία ή ο διαβήτης, με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία. Το ποσοστό ενηλίκων στις ΗΠΑ χωρίς στενούς φίλους έχει τετραπλασιαστεί από το 1990, ενώ οι εφαρμογές AI “companions” αυξήθηκαν επτά φορές σε τρία χρόνια, καλύπτοντας ανάγκες συντροφικότητας και ψυχολογικής υποστήριξης.
Η ευεξία (wellness) αποκτά κεντρικό ρόλο. Ορίζεται ως η ενεργή επιδίωξη δραστηριοτήτων και τρόπων ζωής που ενισχύουν τη συνολική υγεία, καλύπτοντας σωματική, νοητική, συναισθηματική, κοινωνική, πνευματική, επαγγελματική, οικονομική και περιβαλλοντική διάσταση. Η οικονομία της ευεξίας φτάνει τα 7 τρισεκατομμύρια δολάρια και αναμένεται να αγγίξει τα 10 τρισεκατομμύρια έως το 2029, υπερβαίνοντας τον κλάδο της πληροφορικής και της φαρμακοβιομηχανίας.
Η Bank of America επισημαίνει τρεις βασικούς άξονες ανάπτυξης: ενίσχυση κοινωνικής σύνδεσης, τεχνολογικές λύσεις ευεξίας και ατομικές επιλογές σε διατροφή, άσκηση και φροντίδα εαυτού. Η «ψηφιακή αποτοξίνωση» αποτελεί βασική στρατηγική για την αποφόρτιση από συνεχή συνδεσιμότητα.
Η τεχνολογία ευεξίας, με φορετές συσκευές, εφαρμογές AI και ψηφιακές πλατφόρμες, προσφέρει εξατομικευμένες οδηγίες διαχείρισης καρδιακού ρυθμού, ύπνου και φυσικής δραστηριότητας. Το 31% των χρηστών χρησιμοποιεί γενετική AI για συμβουλές ευεξίας και το 24% για υποστήριξη ψυχικής υγείας. Οι ψηφιακές υπηρεσίες μειώνουν τα κενά στα συστήματα υγείας, όπου οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας είναι 92% λιγότεροι από τους γιατρούς.
Τα δεδομένα υγείας αυξάνονται ραγδαία: κάθε άνθρωπος θα παράγει δεδομένα ισοδύναμα με 300 εκατομμύρια βιβλία, ανοίγοντας νέες δυνατότητες πρόληψης, διάγνωσης και παρακολούθησης. Στο οικοσύστημα εντάσσονται και ανθρωποειδή ρομπότ, που αναμένεται να φτάσουν τα 3 δισεκατομμύρια μονάδες παγκοσμίως έως το 2060, με κύρια χρήση στις υπηρεσίες και τα νοικοκυριά. Συνολικά, η έκθεση αναδεικνύει την ταχεία ενσωμάτωση της τεχνολογίας στην καθημερινότητα και την κρίσιμη σημασία της ευεξίας ως εργαλείο διαχείρισης των επιπτώσεων αυτής της μετάβασης.
(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)
About The Author
