Από τον σχεδιασμό στην πιλοτική εφαρμογή και την έκδοση το 2029 – Τι αλλάζει στις πληρωμές των πολιτών και πώς διασφαλίζεται η ιδιωτικότητα και η νομισματική σταθερότητα
Σταθερά προς την κατεύθυνση της δημιουργίας του ψηφιακού ευρώ κινείται η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), έχοντας ήδη διαμορφώσει έναν συγκεκριμένο οδικό χάρτη με διαδοχικά στάδια υλοποίησης που οδηγούν στην έκδοση και κυκλοφορία του από το 2029. Κεντρικό χαρακτηριστικό του νέου νομίσματος θα είναι οι δυνατότητες offline πληρωμών, οι οποίες θα επιτρέπουν συναλλαγές χωρίς καταγραφή ψηφιακού αποτυπώματος, ενισχύοντας την ιδιωτικότητα των πολιτών και καθιστώντας το ψηφιακό ευρώ περισσότερο ανταγωνιστικό απέναντι στα μετρητά.
Στο πλαίσιο αυτό, το εγχείρημα έχει πλέον περάσει από τη φάση του σχεδιασμού στην τεχνική υλοποίηση, όπως καταγράφεται και στην πρόσφατη έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας. Η τρίτη φάση, που καλύπτει την περίοδο Οκτωβρίου 2025 έως Σεπτεμβρίου 2027, αποτελεί κρίσιμο στάδιο επιχειρησιακής προετοιμασίας και ανάπτυξης της υποδομής του ψηφιακού ευρώ.
Η συγκεκριμένη φάση βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες εργασίας. Πρώτον, την ενίσχυση της τεχνικής ετοιμότητας μέσω ανάπτυξης της απαιτούμενης υποδομής και των προτύπων λειτουργίας. Δεύτερον, την προετοιμασία των πιλοτικών δοκιμών που θα αξιολογήσουν τη λειτουργικότητα του συστήματος σε πραγματικές συνθήκες. Και τρίτον, τη στενότερη συνεργασία με φορείς της αγοράς για την οριστικοποίηση του εγχειριδίου κανόνων λειτουργίας. Η φάση αυτή θεωρείται καθοριστική, καθώς λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στον σχεδιασμό και την εφαρμογή, με στόχο ένα σύστημα ασφαλές, αξιόπιστο και ευρέως αποδεκτό στην ευρωζώνη.
Η πρώτη φάση του έργου, η λεγόμενη φάση διερεύνησης (Οκτώβριος 2020–Οκτώβριος 2023), επικεντρώθηκε στην αξιολόγηση της σκοπιμότητας και στον καθορισμό των βασικών αρχών του ψηφιακού ευρώ. Σε αυτές περιλαμβάνονται η ισχυρή προστασία της ιδιωτικότητας, η καθολική προσβασιμότητα για όλους τους πολίτες και η συμπληρωματική λειτουργία του σε σχέση με τα μετρητά. Η φάση αυτή ολοκληρώθηκε με τη διαμόρφωση ενός στρατηγικού πλαισίου που έθεσε τις βάσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη.
Ακολούθησε η φάση προετοιμασίας (Νοέμβριος 2023–Οκτώβριος 2025), κατά την οποία το Ευρωσύστημα προχώρησε στον πρακτικό σχεδιασμό του ψηφιακού ευρώ, καθορίζοντας τεχνικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά και συνεργαζόμενο με τράπεζες και παρόχους πληρωμών. Σημαντικό ορόσημο αποτέλεσε η πρώτη έκδοση του εγχειριδίου κανόνων (Rulebook), το οποίο καθορίζει τις διαδικασίες, τους ρόλους και τις υποχρεώσεις όλων των συμμετεχόντων στο οικοσύστημα του ψηφιακού ευρώ, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη νομική ασφάλεια.
Η επόμενη φάση, που ακολουθεί, αφορά την πιλοτική άσκηση (Σεπτέμβριος 2027–Σεπτέμβριος 2028). Εφόσον εγκριθεί εγκαίρως το απαραίτητο νομοθετικό πλαίσιο έως το τέλος του 2026, θα πραγματοποιηθεί δοκιμαστική λειτουργία διάρκειας 12 μηνών με τη συμμετοχή επιλεγμένων παρόχων πληρωμών και του Ευρωσυστήματος, με στόχο τον έλεγχο της τεχνικής και επιχειρησιακής ετοιμότητας σε ελεγχόμενο περιβάλλον.
Η πλήρης έκδοση του ψηφιακού ευρώ τοποθετείται από το 2029 και μετά, με την τελική απόφαση να λαμβάνεται από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, εφόσον έχει τεθεί σε ισχύ το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο. Η επίσημη κυκλοφορία θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση όλων των τεχνικών, νομικών και επιχειρησιακών προϋποθέσεων.
Κομβικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι οι offline πληρωμές, οι οποίες θα επιτρέπουν συναλλαγές χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο και χωρίς ψηφιακή καταγραφή, ενισχύοντας την ιδιωτικότητα των χρηστών. Η δυνατότητα αυτή θεωρείται κρίσιμη για την αποδοχή του ψηφιακού ευρώ, καθώς προσεγγίζει τη λειτουργικότητα των μετρητών.
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, το ψηφιακό ευρώ θα αποτελέσει ένα σύγχρονο μέσο πληρωμών σχεδιασμένο για την ψηφιακή εποχή, προσβάσιμο σε όλους τους πολίτες της ευρωζώνης με ίσους όρους και καθολικά αποδεκτό εντός της νομισματικής ένωσης, αλλά και δυνητικά εκτός αυτής. Παράλληλα, θα αξιοποιεί υπάρχουσες υποδομές, μειώνοντας το κόστος προσαρμογής για την αγορά, ενώ θα ενισχύει τον ανταγωνισμό στον τομέα των πληρωμών και θα μειώνει την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους.
Το νέο νόμισμα θα εισάγει επίσης νέες λειτουργίες, όπως οι offline συναλλαγές, και θα λειτουργεί ως καταλύτης για την ανάπτυξη νέων προϊόντων από τράπεζες και παρόχους πληρωμών. Ταυτόχρονα, θα υποστηρίζεται από υψηλά πρότυπα ασφάλειας και αυστηρή προστασία προσωπικών δεδομένων.
Η Τράπεζα της Ελλάδος υπογραμμίζει ότι το ψηφιακό ευρώ έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία για το μέλλον της Ευρώπης, καθώς ενισχύει τη νομισματική κυριαρχία της ευρωζώνης και τη σταθερότητα του ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών. Παράλληλα, προσφέρει μια δημόσια, αξιόπιστη εναλλακτική έναντι ιδιωτικών μέσων πληρωμής, στηρίζει την καινοτομία και συμβάλλει στη χρηματοοικονομική ένταξη όλων των πολιτών στην ψηφιακή οικονομία.
(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, Αυτοδιοίκηση)
About The Author
