Από τον «Πολίτη Κέιν» και το ραδιοφωνικό σοκ του «Πολέμου των κόσμων» έως μια ταραχώδη ζωή ανάμεσα στο Χόλιγουντ και την Ευρώπη
Ο Αμερικανός ηθοποιός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός του κινηματογράφου Όρσον Γουέλς θεωρείται μία από τις πλέον εμβληματικές μορφές της έβδομης τέχνης, με τις καινοτομίες του να τον κατατάσσουν ανάμεσα στους κορυφαίους δημιουργούς όλων των εποχών. Κορυφαία στιγμή της καριέρας του υπήρξε η σκηνοθεσία της ταινίας «Πολίτης Κέιν» (Citizen Kane, 1941), η οποία αναγνωρίζεται διεθνώς ως μία από τις σημαντικότερες κινηματογραφικές δημιουργίες στην ιστορία του σινεμά.
Γεννημένος στις 6 Μαΐου 1915 στην Κενόσα του Ουισκόνσιν, ο Γουέλς βίωσε από νωρίς προσωπικές απώλειες, καθώς οι γονείς του χώρισαν όταν ήταν έξι ετών και έχασε τη μητέρα του σε ηλικία οκτώ ετών και τον πατέρα του στα 13. Η πρώιμη επαφή του με τον κόσμο του θεάματος και η πλούσια παιδεία που έλαβε από τη μητέρα του, τον οδήγησαν σύντομα στο θέατρο, όπου ξεκίνησε την καλλιτεχνική του πορεία. Στα τέλη της δεκαετίας του 1930, με τον θίασο «Μέρκιουρι», παρουσίασε ριζοσπαστικές παραστάσεις στη Νέα Υόρκη, ενώ το 1938 συγκλόνισε το αμερικανικό κοινό με τη ραδιοφωνική διασκευή του «Ο Πόλεμος των Κόσμων», προκαλώντας μαζικό πανικό λόγω της ρεαλιστικής μετάδοσης που εκλήφθηκε ως πραγματική εισβολή εξωγήινων.
Η επιτυχία αυτή άνοιξε τον δρόμο προς το Χόλιγουντ, όπου ο Γουέλς ανέλαβε την παραγωγή και σκηνοθεσία του «Πολίτη Κέιν», αφομοιώνοντας και ανατρέποντας τα κινηματογραφικά δεδομένα της εποχής. Με πρωτοποριακές τεχνικές αφήγησης, χρήση φωτισμού και καινοτόμες γωνίες λήψης, επηρέασε βαθιά τη γλώσσα του κινηματογράφου, ενώ συνεργάτες όπως ο διευθυντής φωτογραφίας Γκρεγκ Τόλαντ συνέβαλαν καθοριστικά στη διαμόρφωση του οράματός του.
Παρά την καλλιτεχνική του ακτινοβολία, η σχέση του με τη βιομηχανία του Χόλιγουντ υπήρξε συγκρουσιακή. Μετά την ταινία «Οι υπέροχοι Άμπερσον» (1942), η οποία παρεμβλήθηκε δραστικά από το στούντιο RKO, ο Γουέλς βρέθηκε στο περιθώριο της αμερικανικής βιομηχανίας. Ακολούθησαν περίοδοι δημιουργίας μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ, με σημαντικές ταινίες όπως «Η κυρία απ’ τη Σαγκάη» (1947), «Μάκβεθ» (1948), «Οθέλος» (1952) και «Ο άρχων του κακού» (1958), επιβεβαιώνοντας την επιμονή του να δημιουργεί παρά τις αντιξοότητες.
Παράλληλα, ο Γουέλς διακρίθηκε και ως ηθοποιός σε σημαντικές ταινίες όπως «Ο τρίτος άνθρωπος» (1949) και «Κατς 22» (1970), ενώ στο θέατρο ερμήνευσε κορυφαίους ρόλους όπως τον «Βασιλιά Ληρ» και τον «Οθέλο». Η προσωπική του ζωή υπήρξε έντονη και πολυτάραχη, με τρεις γάμους και τέσσερα παιδιά, ενώ παρέμεινε ενεργός καλλιτεχνικά έως το τέλος της ζωής του.
Ο Όρσον Γουέλς πέθανε στις 10 Οκτωβρίου 1985 στο Λος Άντζελες από καρδιακή προσβολή, αφήνοντας πίσω του μια τεράστια κινηματογραφική κληρονομιά. Παραμένει έως σήμερα σύμβολο δημιουργικής ελευθερίας και καλλιτεχνικής ρήξης με τα όρια της βιομηχανίας του Χόλιγουντ.
About The Author
