Στις 17 Μαΐου 1902, ο αρχαιολόγος Βαλέριος Στάης εντόπισε σε ένα από τα ευρήματα του ναυαγίου των Αντικυθήρων έναν οδοντωτό τροχό, αποκαλύπτοντας σταδιακά τη σπουδαιότητα του περίφημου Μηχανισμού των Αντικυθήρων, που σήμερα θεωρείται το αρχαιότερο γνωστό αναλογικό υπολογιστικό σύστημα στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Ο Μηχανισμός είχε ανασυρθεί δύο χρόνια νωρίτερα από σφουγγαράδες, σε ναυάγιο κοντά στα Αντικύθηρα, σε βάθος περίπου 60 μέτρων. Μαζί του βρέθηκαν σπουδαία έργα τέχνης και πολύτιμα αντικείμενα, ανάμεσά τους και ο περίφημος «Έφηβος των Αντικυθήρων». Τα ευρήματα εκτιμάται ότι μεταφέρονταν με ρωμαϊκό πλοίο από τη Ρόδο προς τη Ρώμη στα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ., κατά την εποχή του Ιούλιου Καίσαρα.
Η πολύπλοκη κατασκευή από χαλκό, τοποθετημένη μέσα σε ξύλινο πλαίσιο, περιλαμβάνει δεκάδες γρανάζια υψηλής ακρίβειας και θεωρείται τεχνολογικό επίτευγμα μοναδικό για την αρχαιότητα. Σύμφωνα με την επικρατέστερη θεωρία, ο Μηχανισμός λειτουργούσε ως αναλογικός υπολογιστής, ικανός να προβλέπει τις κινήσεις ουράνιων σωμάτων και αστρονομικά φαινόμενα. Πολλοί ερευνητές αποδίδουν την κατασκευή του στον ρόδιο αστρονόμο Γέμινο γύρω στο 87 π.Χ.
Καθοριστική για την αποκρυπτογράφηση της λειτουργίας του υπήρξε η συμβολή του βρετανού ιστορικού της επιστήμης Ντέρεκ Τζον Ντε Σόλλα Πράις, ο οποίος αφιέρωσε δεκαετίες στη μελέτη του μηχανισμού, σε συνεργασία με το πυρηνικό κέντρο «Δημόκριτος» και τον φυσικό Χαράλαμπο Καράκαλο. Παρά τις αρχικές αμφισβητήσεις της επιστημονικής κοινότητας, ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων αναγνωρίζεται πλέον ως ένα από τα σημαντικότερα τεχνολογικά επιτεύγματα της αρχαιότητας και εκτίθεται σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
