Σε αντίθεση με την Επανάσταση του 1789, η Επανάσταση του Φεβρουαρίου του 1848 εξαπλώθηκε γρήγορα από τη Γαλλία στην Κεντρική Ευρώπη, επηρεάζοντας βαθιά τα γερμανικά κράτη και ενισχύοντας τα φιλελεύθερα και εθνικιστικά κινήματα της εποχής.
Οι Γερμανοί φιλελεύθεροι και ριζοσπάστες εμφανίζονταν πλέον πιο οργανωμένοι και αποφασισμένοι να διεκδικήσουν πολιτικές μεταρρυθμίσεις, συνταγματικές ελευθερίες και την ενοποίηση της Γερμανίας.
Οι ταραχές στο Βερολίνο
Τον Μάρτιο του 1848, το Βερολίνο συγκλονίστηκε από μαζικές διαδηλώσεις υπέρ των φιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων. Οι συγκρούσεις ανάμεσα στους διαδηλωτές και τον πρωσικό στρατό εξελίχθηκαν γρήγορα σε αιματηρά επεισόδια, με εκατοντάδες άοπλους πολίτες να χάνουν τη ζωή τους.
Μπροστά στον κίνδυνο γενικευμένης εξέγερσης, ο βασιλιάς Φρειδερίκος Γουλιέλμος Δ΄ της Πρωσίας αναγκάστηκε να υποχωρήσει:
- απέσυρε τις ένοπλες δυνάμεις,
- συναντήθηκε με εκπροσώπους των διαδηλωτών,
- αντικατέστησε υπουργούς με φιλελεύθερους πολιτικούς,
- υποσχέθηκε περιορισμό της λογοκρισίας και νέο σύνταγμα.
Το όραμα της ενιαίας Γερμανίας
Κεντρικό αίτημα των φιλελευθέρων ήταν η δημιουργία μιας ενιαίας Γερμανίας.
Λίγες εβδομάδες μετά την επανάσταση στη Γαλλία, περίπου 500 Γερμανοί φιλελεύθεροι συγκεντρώθηκαν στη Χαϊδελβέργη, με στόχο τη δημιουργία ενός προκαταρκτικού κοινοβουλίου που θα οδηγούσε σε εθνικές εκλογές και στη σύνταξη συντάγματος για ένα ενιαίο γερμανικό κράτος.
Το σχέδιο έλαβε την έγκριση και της Γερμανικής Συνομοσπονδίας, που είχε δημιουργηθεί μετά το Συνέδριο της Βιέννης.
Το Κοινοβούλιο της Φρανκφούρτης
Στις 18 Μαΐου 1848 πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνεδρίαση της Γερμανικής Εθνοσυνέλευσης στην ευαγγελική εκκλησία του Αγίου Παύλου στη Φρανκφούρτη.
Περισσότεροι από 800 εκλεγμένοι αντιπρόσωποι συγκεντρώθηκαν στην πόλη, η οποία είχε στολιστεί με τα χρώματα:
- κόκκινο,
- μαύρο,
- χρυσό,
τα οποία συνδέονταν με τα πρώτα γερμανικά εθνικιστικά κινήματα.
Πρόεδρος του κοινοβουλίου εξελέγη ο Χάινριχ φον Γκάγκερν, σημαντική μορφή του γερμανικού φιλελευθερισμού.
Η πλειονότητα των αντιπροσώπων αποτελούνταν από:
- δικηγόρους,
- καθηγητές,
- κρατικούς λειτουργούς,
- δικαστικούς.
Οι διαφωνίες και τα όρια της ενοποίησης
Παρά τον αρχικό ενθουσιασμό, το Κοινοβούλιο της Φρανκφούρτης αντιμετώπισε σοβαρές διαφωνίες σχετικά με:
- τη μορφή του νέου κράτους,
- το δικαίωμα ψήφου,
- τη σχέση ομοσπονδίας και κεντρικής εξουσίας,
- αλλά και τα εδαφικά όρια της ενιαίας Γερμανίας.
Τον Οκτώβριο του 1848 αποφασίστηκε ότι κάθε γερμανικό κράτος μπορούσε να ενταχθεί στη νέα Γερμανία, αρκεί να μην περιλάμβανε περιοχές με μη γερμανικούς πληθυσμούς.
Λίγους μήνες αργότερα, τον Δεκέμβριο του 1848, το κοινοβούλιο προχώρησε στη διακήρυξη των Βασικών Δικαιωμάτων του Γερμανικού Λαού, θέτοντας τις βάσεις για τις μελλοντικές δημοκρατικές εξελίξεις στη Γερμανία.
