Η παγκόσμια πρωτοβουλία που γεννήθηκε μέσα στην πανδημία και ανέδειξε τη βαθιά κρίση ψυχικής υγείας των σύγχρονων κοινωνιών
Η Ημέρα Δράσης για την Ψυχική Υγεία (Mental Health Action Day) τιμάται κάθε χρόνο την τρίτη Πέμπτη του Μαΐου, αποτελώντας μια διεθνή πρωτοβουλία που επιχειρεί να μετατρέψει τη συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία σε πραγματική δράση. Θεσπίστηκε το 2021 από την MTV Entertainment Group και σχεδόν 200 οργανισμούς, σε μια περίοδο όπου η ανθρωπότητα βρισκόταν αντιμέτωπη με τις σοβαρές ψυχολογικές συνέπειες της πανδημίας του COVID-19.
Η πρωτοβουλία δημιουργήθηκε σε μια εποχή κατά την οποία η κοινωνική απομόνωση, ο φόβος της ασθένειας, η οικονομική αβεβαιότητα, η αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας και της χρήσης ουσιών, αλλά και η κατάρρευση ή υπολειτουργία πολλών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, είχαν δημιουργήσει μια πρωτοφανή κρίση. Παράλληλα, η εξάντληση του υγειονομικού προσωπικού και η συνεχής πίεση που βίωναν εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ανέδειξαν με δραματικό τρόπο την ανάγκη για ουσιαστική ψυχολογική υποστήριξη.
Η κρίση αυτή επηρέασε σχεδόν κάθε κοινωνική ομάδα, ωστόσο ορισμένοι πληθυσμοί βρέθηκαν σε ακόμη πιο ευάλωτη θέση. Υγειονομικοί και εργαζόμενοι πρώτης γραμμής, νέοι άνθρωποι, ηλικιωμένοι, άτομα με προϋπάρχοντα ψυχικά προβλήματα, οικογένειες χαμηλού εισοδήματος, θύματα κακοποίησης, μειονότητες και μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας βίωσαν δυσανάλογα τις συνέπειες της ψυχικής επιβάρυνσης, συχνά χωρίς επαρκείς δομές στήριξης.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ημέρα Δράσης για την Ψυχική Υγεία επιδίωξε να αλλάξει τη δημόσια στάση απέναντι στο ζήτημα, δίνοντας έμφαση όχι μόνο στην ενημέρωση αλλά και στην ενεργή υποστήριξη. Παρά τη σημαντική μείωση του κοινωνικού στίγματος τα τελευταία χρόνια, πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να διστάζουν να ζητήσουν βοήθεια ή να μιλήσουν ανοιχτά για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Η πρωτοβουλία καλεί κάθε άνθρωπο να κάνει ένα πρώτο βήμα: είτε φροντίζοντας τον εαυτό του, είτε στηρίζοντας κάποιο αγαπημένο πρόσωπο, είτε διεκδικώντας καλύτερες πολιτικές ψυχικής υγείας για την κοινωνία συνολικά.
Από το 2021 μέχρι σήμερα, περισσότεροι από 2.700 οργανισμοί, δημόσιοι φορείς, εταιρείες και προσωπικότητες από περισσότερες από 32 χώρες έχουν στηρίξει τη συγκεκριμένη δράση, προωθώντας την ανάγκη για ουσιαστική πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας και για ενίσχυση της πρόληψης και της έγκαιρης παρέμβασης.
Ιδιαίτερα ανησυχητικά παραμένουν τα στοιχεία που αφορούν τις Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ), όπως η ψυχογενής ανορεξία, η ψυχογενής βουλιμία και η διαταραχή υπερφαγίας. Σύμφωνα με επιστημονικές εκτιμήσεις, περίπου το 1% έως 2% του πληθυσμού θα εμφανίσει ψυχογενή ανορεξία, το 2% έως 3% ψυχογενή βουλιμία, ενώ σχεδόν το 3% θα παρουσιάσει διαταραχή υπερφαγίας. Ταυτόχρονα, ερευνητικά δεδομένα καταγράφουν αυξανόμενη επικράτηση δυσλειτουργικών στάσεων απέναντι στο φαγητό σε μαθητές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, γεγονός που αποτελεί σοβαρό προειδοποιητικό σημάδι για την εμφάνιση διατροφικών διαταραχών σε όλο και μικρότερες ηλικίες.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έγκαιρη αναγνώριση και η άμεση θεραπευτική παρέμβαση είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς η χρόνια εξέλιξη των διαταραχών αυτών μπορεί να προκαλέσει σοβαρές σωματικές, ψυχικές και συναισθηματικές επιπτώσεις, ακόμη και να οδηγήσει σε απώλεια ζωής. Παράλληλα, οι δημόσιες δομές ψυχικής υγείας στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις προσωπικού και υποδομών, με αποτέλεσμα εκατοντάδες ασθενείς και οι οικογένειές τους να έρχονται αντιμέτωποι με μεγάλες καθυστερήσεις και περιορισμένες δυνατότητες θεραπείας.
Σύμφωνα με καταγγελίες και παρεμβάσεις συλλόγων και φορέων ψυχικής υγείας, οι υπάρχουσες δομές για τις Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής παραμένουν ελάχιστες σε σχέση με τις ανάγκες, ενώ η υποστελέχωση απειλεί ακόμη και τη λειτουργία τους. Παράλληλα, επισημαίνεται η ανάγκη για επαναλειτουργία εξειδικευμένων θεραπευτικών προγραμμάτων, αλλά και για δημιουργία νέων Κέντρων Ημέρας και περισσότερων εξειδικευμένων κλινών νοσηλείας, ώστε οι ασθενείς να μπορούν να λαμβάνουν ολοκληρωμένη και σταθερή θεραπευτική φροντίδα.
Η Ημέρα Δράσης για την Ψυχική Υγεία υπενθυμίζει πως η ψυχική υγεία δεν αποτελεί ατομική υπόθεση, αλλά κρίσιμο κοινωνικό ζήτημα που απαιτεί συνεχή στήριξη, ενίσχυση των δημόσιων δομών και συλλογική ευαισθητοποίηση.
About The Author
