Ο σύλλογος που γεννήθηκε από τη Μικρασιατική Καταστροφή και έγινε σύμβολο μνήμης, προσφυγιάς και αθλητισμού
Σαν σήμερα, στις 29 Μαΐου 1924, ανήμερα της ιστορικής επετείου της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης, πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα η ιδρυτική συνέλευση της Αθλητικής Ενώσεως Κωνσταντινουπόλεως, της γνωστής ΑΕΚ. Η ίδρυση του συλλόγου αποτέλεσε κάτι πολύ περισσότερο από τη δημιουργία ενός αθλητικού σωματείου. Ήταν μια πράξη συλλογικής μνήμης και ταυτότητας από τους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας και της Πόλης, που λίγα χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή προσπαθούσαν να ξανασταθούν όρθιοι στην Ελλάδα.
Τα πρώτα χρόνια για τους ξεριζωμένους πρόσφυγες υπήρξαν εξαιρετικά δύσκολα. Η φτώχεια, η κοινωνική περιθωριοποίηση και οι μνήμες από τις χαμένες πατρίδες σημάδευαν την καθημερινότητά τους. Πολλοί αθλητές της Κωνσταντινούπολης, αρκετοί ήδη γνωστοί και καταξιωμένοι, είχαν ενταχθεί προσωρινά σε συλλόγους όπως ο Παναθηναϊκός και ο Πανιώνιος. Ωστόσο, η ανάγκη δημιουργίας ενός δικού τους συλλόγου, που θα εξέφραζε τον προσφυγικό ελληνισμό της Πόλης, γινόταν όλο και πιο έντονη. Στο μικρό κατάστημα αθλητικών ειδών «Λουξ» των Αιμίλιου Ιωνά και Κωνσταντίνου Δημόπουλου, στην οδό Βερανζέρου, άρχισε να ωριμάζει η ιδέα. «Κάτι πρέπει να γίνει» ήταν η φράση που ακουγόταν συνεχώς ανάμεσα στους Κωνσταντινουπολίτες πρόσφυγες που συναντιούνταν εκεί. Η σκέψη μετατράπηκε σύντομα σε απόφαση: να δημιουργηθεί ένας σύλλογος που θα συγκέντρωνε κάτω από το έμβλημα του Δικέφαλου Αετού όλους τους αθλητές και φιλάθλους της Πόλης.
Στις 13 Απριλίου 1924 αποφασίστηκε οριστικά η ίδρυση της Αθλητικής Ένωσης Κωνσταντινουπόλεως. Ως σύμβολο επιλέχθηκε ο Δικέφαλος Αετός και ως χρώματα το μαύρο και το χρυσό, εμπνευσμένα από τη βυζαντινή παράδοση και την ιστορική μνήμη της Κωνσταντινούπολης. Το νέο σωματείο στεγάστηκε αρχικά στα γραφεία της ΧΑΝ στην οδό Μητροπόλεως, ενώ στις 29 Μαΐου εξελέγη το πρώτο διοικητικό συμβούλιο με πρόεδρο τον δημοσιογράφο Κώστα Σπανούδη. Η πρώτη ποδοσφαιρική ομάδα της ΑΕΚ συγκροτήθηκε σχεδόν αμέσως και μέσα σε λίγες εβδομάδες ήταν ήδη έτοιμη να αγωνιστεί. Το πρώτο φιλικό παιχνίδι δόθηκε στο Ποδηλατοδρόμιο του Νέου Φαλήρου, στο σημερινό γήπεδο Καραϊσκάκη, όπου η ΑΕΚ νίκησε την ομάδα επιλέκτων του Πειραιά με 3-2. Οι πρώτες προπονήσεις πραγματοποιούνταν στον χώρο του Ολυμπίου Διός, μπροστά σε μικρές συγκεντρώσεις φιλάθλων που έβλεπαν στον νέο σύλλογο κάτι πολύ βαθύτερο από μια απλή ομάδα.
Από την προσφυγική μνήμη στις μεγάλες διακρίσεις στην Ελλάδα και την Ευρώπη
Η ΑΕΚ κατάφερε μέσα σε λίγα χρόνια να αποκτήσει πανελλήνια απήχηση. Οι πολιτικές και κοινωνικές διασυνδέσεις των ιδρυτών της συνέβαλαν ώστε ο σύλλογος να ξεχωρίσει ανάμεσα στα υπόλοιπα προσφυγικά σωματεία της εποχής. Το 1929, με απόφαση του Ελευθερίου Βενιζέλου, παραχωρήθηκε στην ΑΕΚ η έκταση στη Νέα Φιλαδέλφεια, όπου για δεκαετίες βρισκόταν η ιστορική της έδρα.
Ο πρώτος μεγάλος τίτλος ήρθε το 1932 με την κατάκτηση του Κυπέλλου Ελλάδας απέναντι στον Άρη. Ακολούθησαν πρωταθλήματα, κύπελλα και η δημιουργία σπουδαίων ομάδων που σημάδεψαν την ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου. Ονόματα όπως ο Κώστας Νεγρεπόντης, ο Κλεάνθης Μαρόπουλος, ο Μίμης Παπαϊωάννου, ο Κώστας Νεστορίδης και αργότερα ο Θωμάς Μαύρος και ο Ντούσαν Μπάγεβιτς ταυτίστηκαν με τη χρυσή ιστορία της Ένωσης. Ιδιαίτερη θέση στην ιστορία του συλλόγου κατέχει και η μπασκετική ΑΕΚ, η οποία το 1968 κατέκτησε το Κύπελλο Κυπελλούχων Ευρώπης απέναντι στη Σλάβια Πράγας στο κατάμεστο Καλλιμάρμαρο Στάδιο. Ήταν ο πρώτος ευρωπαϊκός τίτλος ελληνικού συλλόγου σε οποιοδήποτε ομαδικό άθλημα και μία από τις κορυφαίες στιγμές του ελληνικού αθλητισμού. Η δεκαετία του 1970 υπήρξε επίσης ιστορική για την ποδοσφαιρική ΑΕΚ. Υπό την προεδρία του Λουκά Μπάρλου και με προπονητή τον Φράντιτσεκ Φάντρονκ, η ομάδα έφθασε μέχρι τα ημιτελικά του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ την περίοδο 1976-77, πραγματοποιώντας μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές πορείες ελληνικού συλλόγου.
Η πιο επιτυχημένη περίοδος στην ιστορία της ομάδας θεωρείται η επταετία 1989-1996, όταν με προπονητή τον Ντούσαν Μπάγεβιτς κατέκτησε τέσσερα πρωταθλήματα και κυριάρχησε στο ελληνικό ποδόσφαιρο. Στα χρόνια εκείνα αγωνίστηκαν ποδοσφαιριστές όπως ο Ντανιέλ Μπατίστα, ο Τόνι Σαβέβσκι, ο Βασίλης Τσιάρτας και ο Ντέμης Νικολαΐδης. Η ΑΕΚ πέρασε και δύσκολες περιόδους, φθάνοντας το 2013 μέχρι τον υποβιβασμό και τη συμμετοχή στη Γ’ Εθνική λόγω οικονομικών προβλημάτων. Ωστόσο επέστρεψε δυναμικά, κατακτώντας το πρωτάθλημα Ελλάδας το 2018 ύστερα από 24 χρόνια και εγκαινιάζοντας το 2022 το νέο της γήπεδο, στη Νέα Φιλαδέλφεια.
Σήμερα η ΑΕΚ αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους αθλητικούς συλλόγους της χώρας, με σημαντική παρουσία στο ποδόσφαιρο, το μπάσκετ, το βόλεϊ, το χάντμπολ και πολλά ακόμη αθλήματα. Πέρα όμως από τους τίτλους και τις διακρίσεις, παραμένει μέχρι σήμερα ένα ισχυρό σύμβολο της μνήμης του προσφυγικού ελληνισμού και της ιστορικής συνέχειας των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης.
About The Author
