Στις 3 Μαΐου 2026 η ΑΕΚ έδωσε τον τελευταίο αγώνα της ιστορίας της απέναντι στον Παναθηναϊκό στο ιστορικό γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, ολοκληρώνοντας έτσι ένα μακρύ κεφάλαιο που συνδέθηκε άρρηκτα με την απαρχή και την εξέλιξη του αθηναϊκού ποδοσφαίρου. Σύμφωνα με ανάρτηση του Μουσείου Ιστορίας της ΑΕΚ, είχαν ήδη συμπληρωθεί πάνω από 101 χρόνια από το πρώτο κλασικό αθηναϊκό ντέρμπι, το οποίο είχε διεξαχθεί τον Ιανουάριο του 1925, σε μια εποχή όπου το ποδόσφαιρο στην Ελλάδα βρισκόταν ακόμη στα πρώτα του βήματα.
Το Μουσείο Ιστορίας της ΑΕΚ, με αφορμή αυτό το συμβολικό «αντίο» στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, δημοσιοποίησε τέσσερις χαρακτηριστικές φωτογραφίες από αθηναϊκά ντέρμπι της δεκαετίας του 1920, επιχειρώντας να αποτυπώσει όχι μόνο την αθλητική δράση αλλά και την κοινωνική φυσιογνωμία της εποχής μέσα από το γήπεδο. Οι εικόνες αυτές λειτουργούν ως ιστορικά τεκμήρια μιας περιόδου όπου το ποδόσφαιρο συνδεόταν στενά με την αστική ζωή της πρωτεύουσας και διαμορφωνόταν μέσα σε συνθήκες εντελώς διαφορετικές από τις σημερινές.
Η πρώτη φωτογραφία, ανέκδοτη σύμφωνα με την ανάρτηση, χρονολογείται στο 1927 και απεικονίζει τμήμα της εξέδρας προς τη Λεωφόρο Αλεξάνδρας κατά τη διάρκεια ανάπαυλας αγώνα. Η εικόνα παρουσιάζει ιδιαίτερο κοινωνιολογικό ενδιαφέρον, καθώς διακρίνεται η έντονη παρουσία γυναικών στις εξέδρες, στις οποίες φαίνεται να έχει παραχωρηθεί η πρώτη σειρά από τους άνδρες, σε μια πρακτική που αποτυπώνει τις αντιλήψεις της εποχής για τις κοινωνικές σχέσεις και τη δημόσια παρουσία των φύλων. Εντυπωσιακή είναι επίσης η ενδυματολογική ομοιομορφία του πλήθους: όλοι οι θεατές, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, φορούν καπέλα, είτε πρόκειται για πηλίκια στρατιωτικών είτε για τραγιάσκες των παιδιών, στοιχείο που υπογραμμίζει τόσο την αισθητική όσο και την κοινωνική κουλτούρα της δεκαετίας του 1920. Στην ίδια εικόνα, ο μόνος ασκεπής θεατής είναι ο Κώστας Νεγρεπόντης, ο οποίος διακρίνεται στη δεύτερη σειρά προς τα αριστερά, φορώντας τη στολή της ΑΕΚ και ένα πουλόβερ από πάνω για το κρύο, καθώς ετοιμαζόταν να επιστρέψει στον αγωνιστικό χώρο.
Η δεύτερη φωτογραφία, από την περίοδο 1927–1928, καταγράφει μια χαρακτηριστική στιγμή αγώνα, με τον Κώστα Νεγρεπόντη να διακρίνεται πίσω από αμυντικό του Παναθηναϊκού με δεμένο κεφάλι, τη στιγμή που σημειώνει το γκολ της ισοφάρισης για το τελικό 2–2. Η εικόνα αναδεικνύει και την εντελώς διαφορετική σχέση φιλάθλων και γηπέδου σε σχέση με σήμερα, καθώς οι θεατές βρίσκονται σχεδόν μέσα στον αγωνιστικό χώρο, χωρίς τα αυστηρά όρια και τις αποστάσεις που έχουν καθιερωθεί στο σύγχρονο ποδόσφαιρο. Η συγκεκριμένη φωτογραφία εκτίθεται σήμερα στο Μουσείο Ιστορίας της ΑΕΚ, αποκτώντας έτσι και μουσειακή διάσταση ως τεκμήριο της πρώιμης ιστορίας του συλλόγου.
Η τρίτη εικόνα λειτουργεί συμπληρωματικά της δεύτερης, αποτυπώνοντας το ίδιο ανατολικό τέρμα από αντίθετη οπτική γωνία. Στο βάθος της φωτογραφίας διακρίνεται τμήμα της περιοχής των λεγόμενων «Κουντουριώτικων», προσφέροντας έτσι όχι μόνο αθλητικό αλλά και αστικό τοπίο της εποχής, όπου το γήπεδο εντασσόταν οργανικά μέσα στον ιστό της πόλης και δεν αποτελούσε απομονωμένη αθλητική εγκατάσταση όπως συμβαίνει σήμερα.
Η τέταρτη και τελευταία φωτογραφία, επίσης από αθηναϊκό ντέρμπι του 1927, παρουσιάζει το μεγαλύτερο τμήμα της εξέδρας προς τη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, δίνοντας μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της κλίμακας του γηπέδου και της ατμόσφαιρας που επικρατούσε στις εξέδρες εκείνης της περιόδου. Μέσα από τις τέσσερις αυτές εικόνες, το Μουσείο επιχειρεί να σκιαγραφήσει τη Λεωφόρο όχι απλώς ως αθλητικό χώρο, αλλά ως ζωντανό ιστορικό οργανισμό που διαμόρφωσε γενιές φιλάθλων και συνδέθηκε με την ίδια την εξέλιξη του ελληνικού ποδοσφαίρου.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάρτηση κλείνει με έναν απολογιστικό και ταυτόχρονα συμβολικό τόνο, υπογραμμίζοντας ότι ένα ολόκληρο κεφάλαιο, ρομαντικό και συναρπαστικό, ολοκληρώνεται μετά από έναν αιώνα στο ιστορικό αυτό γήπεδο. Το ποδόσφαιρο, όπως σημειώνεται, προχωρά και εξελίσσεται, μαζί με τις ανάγκες και τις υποδομές του, με τα γήπεδα να αλλάζουν μορφή και λειτουργία. Η Λεωφόρος Αλεξάνδρας, το ιστορικό γήπεδο του Παναθηναϊκού, αναμένεται να περάσει σύντομα στην ιστορία, διατηρώντας ωστόσο μια ισχυρή θέση στη συλλογική μνήμη ως ένα από τα σημαντικότερα τοπόσημα του πρώτου αιώνα του ελληνικού ποδοσφαίρου.
Παράλληλα, αξίζει να σημειωθεί ότι η Λεωφόρος Αλεξάνδρας, επίσημα γνωστή ως Γήπεδο Απόστολος Νικολαΐδης, δεν υπήρξε ιστορικά μόνο έδρα του Παναθηναϊκού, αλλά και γήπεδο που συνδέθηκε στενά με τα πρώτα βήματα της Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως. Στα πρώτα χρόνια μετά την ίδρυσή της το 1924, η ΑΕΚ δεν διέθετε ιδιόκτητο γήπεδο και χρησιμοποιούσε ποικίλες αθλητικές εγκαταστάσεις της Αθήνας για τους αγώνες της. Στο πλαίσιο αυτό, η Λεωφόρος αποτέλεσε ένα από τα βασικά γήπεδα όπου φιλοξενήθηκαν αναμετρήσεις της, μαζί με άλλα γήπεδα της πρωτεύουσας, λειτουργώντας ως κοινός τόπος των πρώτων δεκαετιών του ελληνικού ποδοσφαίρου και ως σημείο συνάντησης των μεγάλων αθηναϊκών συλλόγων πριν την οριστική διαμόρφωση των σημερινών αγωνιστικών τους «εστιών».
(Ειρηναίος Μαράκης, για την Viral Greece)
About The Author
