Το εμβληματικό ποίημα του Διονυσίου Σολωμού, μελοποιημένο από τον Νικόλαο Μάντζαρο, καθιερώθηκε το 1865 ως το επίσημο εθνικό άσμα της Ελλάδας.
Ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν» γράφτηκε τον Μάιο του 1823 στη Ζάκυνθο, ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η Ελληνική Επανάσταση. Ο Διονύσιος Σολωμός ήταν τότε μόλις 25 ετών.
Το ποίημα αποτελείται από 158 τετράστιχες στροφές και είναι αφιερωμένο στην προσωποποιημένη Ελευθερία. Μέσα από τους στίχους του καταγράφονται σημαντικά γεγονότα του Αγώνα, οι θυσίες των Ελλήνων και η ανάγκη για ενότητα.
Η μελοποίηση από τον Νικόλαο Μάντζαρο
Το 1829 ο Κερκυραίος μουσικός και στενός φίλος του Σολωμού, Νικόλαος Μάντζαρος, μελοποίησε για πρώτη φορά το ποίημα για τετράφωνη ανδρική χορωδία. Αργότερα, η σύνθεση προσαρμόστηκε σε ρυθμό εμβατηρίου.
Το 1865 ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν» αναγνωρίστηκε ως «επίσημον εθνικόν άσμα». Οι πρώτες 24 στροφές καθιερώθηκαν επισήμως, αλλά σήμερα στις τελετές, στις εθνικές επετείους και κατά την έπαρση της σημαίας ακούγονται μόνο οι δύο πρώτες.
Από το 1966 ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν» αποτελεί και τον Εθνικό Ύμνο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ιστορική σημείωση: Η 4η Αυγούστου αναφέρεται συχνά στα επετειακά ημερολόγια ως ημέρα καθιέρωσης. Η Φιλαρμονική Εταιρεία Κερκύρας χρονολογεί την υπογραφή του σχετικού Βασιλικού Διατάγματος στις 28 Ιουνίου 1865 με το παλαιό ημερολόγιο, δηλαδή στις 10 Ιουλίου με το νέο.
