Το πρωινό της 15ης Αυγούστου 1940, ενώ χιλιάδες πιστοί βρίσκονταν στην Τήνο για τη γιορτή της Παναγίας, το ελληνικό καταδρομικό «Έλλη» δέχθηκε αιφνιδιαστική επίθεση από ιταλικό υποβρύχιο. Ήταν μία πολεμική ενέργεια εναντίον μιας χώρας που παρέμενε ακόμη ουδέτερη.
Η «Έλλη» είχε καταπλεύσει στην Τήνο για να αποδώσει τιμές κατά τον εορτασμό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Το πολεμικό πλοίο βρισκόταν αγκυροβολημένο έξω από το λιμάνι, όταν το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο», με κυβερνήτη τον Τζουζέπε Αϊκάρντι, εξαπέλυσε την επίθεσή του.
Το υποβρύχιο είχε ξεκινήσει το προηγούμενο βράδυ από τη ναυτική βάση στο Παρθένι της Λέρου. Η παρουσία χιλιάδων προσκυνητών και επιβατικών πλοίων δεν απέτρεψε τους Ιταλούς από την εκτέλεση της επιχείρησης.
Η τορπίλη που βύθισε το πλοίο
Μία από τις τορπίλες έπληξε την «Έλλη», προκαλώντας έκρηξη και πυρκαγιά. Παρά τις προσπάθειες του πληρώματος να τη διατηρήσει στην επιφάνεια, το πλοίο βυθίστηκε στις 09:45.
Σύμφωνα με την ιστορική καταγραφή του Γενικού Επιτελείου Στρατού που παραθέτει η ΕΡΤ, οκτώ μέλη του πληρώματος σκοτώθηκαν και 26 τραυματίστηκαν. Το καταδρομικό είχε εκτόπισμα 2.115 τόνων και πλήρωμα 232 ανδρών.
Παρά τη βύθιση του πλοίου, η λιτανεία της εικόνας της Παναγίας δεν ματαιώθηκε. Η απόφαση είχε στόχο να αποτραπεί ο πανικός και να διατηρηθεί το ηθικό των πολιτών.
Η Ελλάδα γνώριζε τον δράστη
Οι έρευνες στα θραύσματα των τορπιλών έδειξαν ότι η επίθεση ήταν ιταλική. Ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση απέφυγε αρχικά να κατονομάσει επισήμως την Ιταλία, επιδιώκοντας να κερδίσει χρόνο και να μην οδηγηθεί η χώρα σε άμεση πολεμική σύγκρουση.
Η Ρώμη, από την πλευρά της, αρνήθηκε την ευθύνη και επιχείρησε να αποδώσει τον τορπιλισμό σε άλλες δυνάμεις. Η αλήθεια, όμως, ήταν ήδη γνωστή στην ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία.
Στις 28 Οκτωβρίου 1940, δυόμισι μήνες αργότερα, η Ιταλία θα παρέδιδε το τελεσίγραφό της στην Ελλάδα και θα ξεκινούσε η εισβολή από την Αλβανία.
Η πολεμική επανόρθωση
Μετά τον πόλεμο, η Ιταλία παραχώρησε στην Ελλάδα το καταδρομικό «Eugenio di Savoia» ως επανόρθωση για τη βύθιση της «Έλλης». Το πλοίο έφτασε στην Ελλάδα το 1950 και τον Ιούνιο του 1951 μετονομάστηκε σε «Έλλη».
Ο τορπιλισμός έμεινε στην Ιστορία ως ένα από τα πιο ισχυρά σύμβολα της ιταλικής προκλητικότητας πριν από τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο. Κάθε χρόνο, ανήμερα τον Δεκαπενταύγουστο, η Τήνος τιμά μαζί τη Μεγαλόχαρη και τους άνδρες της «Έλλης» που χάθηκαν στα νερά του νησιού.
