Το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας μετατρέπει τον «Προσωπικό Βοηθό για Άτομα με Αναπηρία» σε μόνιμο θεσμό και επεκτείνει το πρόγραμμα σε ολόκληρη τη χώρα, αξιοποιώντας την εμπειρία της πιλοτικής εφαρμογής και τις παρατηρήσεις των ατόμων με αναπηρία και των Προσωπικών Βοηθών.
Ο Προσωπικός Βοηθός δίνει στα άτομα με αναπηρία τη δυνατότητα να επιλέγουν την υποστήριξη που χρειάζονται και να οργανώνουν με μεγαλύτερη αυτονομία την καθημερινότητά τους, διευκολύνοντας τη μετακίνηση, τις σπουδές, την εργασία και την ισότιμη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027, η μηνιαία αξία της προσωπικής βοήθειας θα φτάνει έως τα 1.939 ευρώ, ανάλογα με τον βαθμό των αναγκών κάθε ωφελούμενου. Το πρόγραμμα θα λειτουργεί με ψηφιακές αιτήσεις, αυτοματοποιημένο έλεγχο των στοιχείων μέσω δημόσιων μητρώων και εξατομικευμένη αξιολόγηση, ενώ προβλέπεται ειδική διαδικασία για τη συνέχιση της βοήθειας στους σημερινούς ωφελούμενους.
Η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, δήλωσε ότι ο θεσμός μετατρέπεται πλέον σε σταθερή υπηρεσία του κράτους σε ολόκληρη τη χώρα, επισημαίνοντας παράλληλα ότι αυξάνονται οι αμοιβές των Προσωπικών Βοηθών και των μελών των Επιτροπών Αξιολόγησης και διασφαλίζεται η συνέχεια για όσους συμμετέχουν ήδη στο πρόγραμμα.
Ποιοι μπορούν να συμμετάσχουν
Στο πρόγραμμα μπορούν να συμμετάσχουν άτομα με κινητική, νοητική, αναπτυξιακή, αισθητηριακή ή ψυχική αναπηρία, ηλικίας από 16 έως 67 ετών, που διαμένουν μόνιμα και νόμιμα στην Ελλάδα, είναι φορολογικοί κάτοικοι της χώρας και διαθέτουν πιστοποίηση αναπηρίας από το ΚΕΠΑ με ισχύ εφ’ όρου ζωής.
Απαιτείται ποσοστό κύριας πάθησης τουλάχιστον 67% ή κρίση ότι το άτομο βρίσκεται σε διαρκή κατάσταση που απαιτεί τη συμπαράσταση άλλου προσώπου. Κατ’ εξαίρεση, μπορούν να συμμετάσχουν άτομα έως 75 ετών, εφόσον είχαν καταστεί δικαιούχοι του επιδόματος κίνησης πριν από τη συμπλήρωση του 67ου έτους.
Το ετήσιο εισοδηματικό όριο ανέρχεται σε 35.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και αυξάνεται κατά 17.500 ευρώ για κάθε επιπλέον ενήλικο μέλος ή για το πρώτο ανήλικο μέλος μονογονεϊκού νοικοκυριού και κατά 8.750 ευρώ για κάθε επιπλέον ανήλικο μέλος.
Βασική προϋπόθεση είναι η διαβίωση σε κατοικία. Όσοι δεν διαμένουν ακόμη σε κατοικία θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση και να αξιολογηθούν, με την ένταξή τους να ενεργοποιείται μετά τη μετοίκησή τους.
Ψηφιακή αίτηση και εξατομικευμένη αξιολόγηση
Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται ψηφιακά στην πλατφόρμα prosopikosvoithos.gov.gr, ενώ τα στοιχεία θα ελέγχονται αυτοματοποιημένα μέσω των δημόσιων μητρώων. Με την υποβολή της αίτησης θα εκδίδεται άμεσα απόφαση για την επιλεξιμότητα και τη μοριοδότηση, με δυνατότητα ηλεκτρονικής ένστασης.
Η μοριοδότηση θα λαμβάνει υπόψη τη σύνθεση και το εισόδημα του νοικοκυριού, την ύπαρξη άλλου ατόμου με αναπηρία στην οικογένεια, καθώς και το ποσοστό και τα χαρακτηριστικά της αναπηρίας. Επιπλέον μόρια θα λαμβάνουν όσοι εργάζονται ή σπουδάζουν.
Οι υποψήφιοι με την υψηλότερη βαθμολογία θα αξιολογούνται από διεπιστημονική Ειδική Επιτροπή στον χώρο διαμονής τους ή, κατ’ εξαίρεση, μέσω τηλεδιάσκεψης. Η αξιολόγηση θα εξετάζει τις καθημερινές ανάγκες και τη λειτουργικότητα του ατόμου, καθώς και τη συμβολή της προσωπικής βοήθειας στην εκπαίδευση, την εργασία και την κοινωνική συμμετοχή.
Τα ποσά της προσωπικής βοήθειας
Από την 1η Ιανουαρίου 2027, η μηνιαία αξία της προσωπικής βοήθειας θα διαμορφώνεται ως εξής:
- έως 416 ευρώ για μικρή ανάγκη,
- έως 831 ευρώ για μέτρια ανάγκη,
- έως 1.352 ευρώ για μεγάλη ανάγκη,
- έως 1.939 ευρώ για απόλυτη και διαρκή εξάρτηση.
Η κατάταξη θα γίνεται από τις Ειδικές Επιτροπές, με βάση την αξιολόγηση των αναγκών κάθε ωφελούμενου.
Κάθε ωφελούμενος θα μπορεί να επιλέγει από το Μητρώο από έναν έως τέσσερις Προσωπικούς Βοηθούς με ωριαία παροχή υπηρεσιών ή έναν Προσωπικό Βοηθό σε καθεστώς συνοίκησης. Η μεικτή ωριαία αποζημίωση θα κυμαίνεται από 6 έως 7 ευρώ, ενώ στη συνοίκηση η μεικτή μηνιαία αποζημίωση θα ανέρχεται σε 1.200 ευρώ και ο ωφελούμενος θα λαμβάνει επιπλέον οικονομική ενίσχυση 250 ευρώ τον μήνα.
Σε ορεινούς και νησιωτικούς δήμους με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους, οι ωφελούμενοι θα μπορούν να επιλέγουν ως Προσωπικό Βοηθό τον ή τη σύζυγό τους, το πρόσωπο με το οποίο έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης ή συγγενή α΄ ή β΄ βαθμού.
Οι υποψήφιοι Προσωπικοί Βοηθοί πρέπει να είναι ηλικίας από 18 έως 67 ετών, να έχουν δικαίωμα εργασίας στην Ελλάδα και να πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια. Η οριστική εγγραφή τους στο Μητρώο θα προϋποθέτει την επιτυχή ολοκλήρωση δωρεάν ψηφιακού προγράμματος εκπαίδευσης του ΟΠΕΚΑ, ενώ όσοι είναι ήδη εγγεγραμμένοι θα παραμείνουν στο Μητρώο.
Τι ισχύει για τους σημερινούς ωφελούμενους
Όσοι είχαν λάβει τουλάχιστον 60 ημέρες Προσωπικής Βοήθειας έως τις 30 Ιουνίου 2026 ή κατοικούσαν μόνιμα σε ορεινό ή νησιωτικό δήμο με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους θα παραμείνουν ωφελούμενοι έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 χωρίς να απαιτείται κάποια ενέργεια.
Για τη συνέχιση της συμμετοχής τους από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα χρειαστεί μόνο η υποβολή Δήλωσης Συναίνεσης, χωρίς νέο έλεγχο επιλεξιμότητας, μοριοδότηση ή επαναξιολόγηση.
Όσοι είχαν ενεργό συμφωνητικό στις 30 Ιουνίου 2026, αλλά δεν ανήκουν στην παραπάνω κατηγορία, θα παραμείνουν επίσης ωφελούμενοι έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 χωρίς να χρειάζεται να κάνουν κάποια ενέργεια. Για να συνεχίσουν από την 1η Ιανουαρίου 2027, θα υποβάλουν Αίτηση Συμμετοχής με τη διαδικασία που θα ισχύσει για τους νέους αιτούντες.
Οι υπόλοιποι συμμετέχοντες στο πιλοτικό πρόγραμμα θα χρειαστεί να υποβάλουν νέα αίτηση.
Το μόνιμο πρόγραμμα θα υλοποιείται σε ολόκληρη τη χώρα από τον ΟΠΕΚΑ. Οι όροι εφαρμογής, οι προϋποθέσεις συμμετοχής, η διαδικασία αξιολόγησης, τα ποσά της προσωπικής βοήθειας και οι κανόνες επιλογής και αποζημίωσης των Προσωπικών Βοηθών καθορίστηκαν με Κοινή Υπουργική Απόφαση, την οποία υπογράφουν η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου και ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος.
