Το ανώτερο στάδιο ενός Falcon 9 προσέκρουσε στη Σελήνη στις 5 Αυγούστου – Ο κρατήρας έχει διάμετρο περίπου 18 μέτρων
Τις πρώτες λεπτομερείς εικόνες από τον κρατήρα που δημιουργήθηκε στη Σελήνη μετά την πρόσκρουση ανώτερου σταδίου πυραύλου Falcon 9 της SpaceX έδωσε στη δημοσιότητα η NASA.
Οι φωτογραφίες ελήφθησαν στις 11 και 12 Αυγούστου 2026 από τον σεληνιακό δορυφόρο Lunar Reconnaissance Orbiter, έξι ημέρες μετά τη σύγκρουση του τμήματος του πυραύλου με τη σεληνιακή επιφάνεια.
Από την ανάλυσή τους, οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι ο νέος κρατήρας έχει διάμετρο περίπου 18 μέτρων και βάθος μικρότερο από τρία μέτρα. Το βάθος εκτιμήθηκε με βάση το μήκος της σκιάς που σχηματίζεται στο εσωτερικό του.
Δεν συνετρίβη ολόκληρος ο Falcon 9
Η πρόσκρουση αφορούσε το χρησιμοποιημένο ανώτερο στάδιο ενός Falcon 9 και όχι ολόκληρο τον πύραυλο.
Ο Falcon 9 είχε εκτοξευτεί στις 15 Ιανουαρίου 2025, μεταφέροντας το σεληνιακό σκάφος Blue Ghost 1 της εταιρείας Firefly Aerospace. Η αποστολή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Commercial Lunar Payload Services της NASA και το Blue Ghost ολοκλήρωσε με επιτυχία την προσελήνωσή του.
Το ανώτερο στάδιο, όμως, παρέμεινε στο Διάστημα. Η επίδραση της ηλιακής δραστηριότητας και των βαρυτικών δυνάμεων το οδήγησε τελικά σε μη προγραμματισμένη επιστροφή προς τη Σελήνη και στην πρόσκρουση της 5ης Αυγούστου.
Το συμβάν δεν αποτελούσε κίνδυνο για τη Γη. Αντίθετα, έδωσε στους επιστήμονες μία σπάνια ευκαιρία να μελετήσουν μια σύγκρουση της οποίας ήταν γνωστά τόσο το αντικείμενο όσο και η προβλεπόμενη τροχιά.
Η δύσκολη επιχείρηση φωτογράφισης
Η λήψη των εικόνων απαιτούσε μεγάλη ακρίβεια. Ο Lunar Reconnaissance Orbiter κινείται γύρω από τη Σελήνη από πόλο σε πόλο, ολοκληρώνοντας μία περιφορά περίπου κάθε δύο ώρες.
Οι μηχανικοί χρειάστηκε να περιμένουν έξι ημέρες μέχρι το σημείο της πρόσκρουσης να βρεθεί στην κατάλληλη θέση κάτω από την τροχιά του δορυφόρου. Στη συνέχεια έδωσαν εντολή στο σκάφος να αλλάξει την κλίση του, ώστε η κάμερά του να στραφεί προς τον κρατήρα την κατάλληλη στιγμή.
Το LRO περνούσε σε ύψος περίπου 96 χιλιομέτρων και κινούνταν με ταχύτητα σχεδόν 1,6 χιλιομέτρου το δευτερόλεπτο. Σύμφωνα με τη NASA, εάν η φωτογραφία λαμβανόταν μόλις δέκα δευτερόλεπτα νωρίτερα ή αργότερα, ο στόχος θα βρισκόταν περίπου 16 χιλιόμετρα μακριά από το κέντρο της εικόνας.
Για την παρατήρηση χρησιμοποιήθηκε η κάμερα στενής γωνίας του LRO, η οποία μπορεί να διακρίνει χαρακτηριστικά με μέγεθος περίπου ενός μέτρου.
Τι αποκάλυψαν οι φωτεινές και οι σκοτεινές γραμμώσεις
Οι φωτογραφίες ελήφθησαν από διαφορετικές γωνίες και με διαφορετικό φωτισμό, επιτρέποντας στους επιστήμονες να εξετάσουν λεπτομερώς τον κρατήρα και το υλικό που εκτινάχθηκε γύρω του.
Στις εικόνες διακρίνονται φωτεινές και σκοτεινές γραμμώσεις που απλώνονται από το σημείο της πρόσκρουσης.
Οι σκοτεινότερες περιοχές αποτελούνται από σκόνη και πετρώματα τα οποία βρίσκονταν κοντά στην επιφάνεια και είχαν αλλοιωθεί επί μεγάλο χρονικό διάστημα από:
- τον ηλιακό άνεμο,
- τις γαλαξιακές κοσμικές ακτίνες,
- τις συνεχείς προσκρούσεις μικρομετεωριτών.
Η σύγκρουση εκτίναξε αυτό το παλαιότερο υλικό από βάθος περίπου 45 εκατοστών.
Οι φωτεινότερες γραμμώσεις κοντά στο χείλος του κρατήρα αποτελούνται από πιο «φρέσκο» υλικό, το οποίο ανασκάφηκε από μεγαλύτερο βάθος και δεν είχε ακόμη υποστεί την ίδια μακροχρόνια διαστημική αλλοίωση.
Η συμβολή του νοτιοκορεατικού Danuri
Ο εντοπισμός του σημείου αποτέλεσε αποτέλεσμα διεθνούς συνεργασίας στην οποία συμμετείχαν διαστημικές υπηρεσίες, επαγγελματίες επιστήμονες και ερασιτέχνες αστρονόμοι.
Ανεξάρτητοι παρατηρητές ήταν εκείνοι που αναγνώρισαν αρχικά την πορεία του ανώτερου σταδίου, χρησιμοποιώντας δημόσια διαθέσιμα δεδομένα.
Στη συνέχεια, το Κέντρο Μελετών Αντικειμένων Κοντά στη Γη της NASA βελτίωσε σταδιακά τους υπολογισμούς της τροχιάς και έστειλε την εκτιμώμενη θέση πρόσκρουσης στη νοτιοκορεατική ομάδα του Korea Pathfinder Lunar Orbiter, γνωστού και ως Danuri.
Ο Danuri φωτογράφισε τον κρατήρα μερικές ώρες μετά τη σύγκρουση. Η απόκλιση της πραγματικής θέσης από την πρόβλεψη ήταν μόλις περίπου ένα χιλιόμετρο. Οι συντεταγμένες που έστειλε η νοτιοκορεατική αποστολή βοήθησαν τη NASA να σχεδιάσει τις επόμενες λήψεις του LRO.
Γιατί ενδιαφέρει τους επιστήμονες η πρόσκρουση
Παρότι ήταν μη προγραμματισμένη, η σύγκρουση αποτελεί ένα χρήσιμο επιστημονικό πείραμα. Η μελέτη του κρατήρα και των υλικών που εκτινάχθηκαν μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση της γεωλογίας της Σελήνης και του τρόπου με τον οποίο δημιουργούνται οι κρατήρες.
Τα δεδομένα θα χρησιμοποιηθούν επίσης για τη βελτίωση των μοντέλων παρακολούθησης αντικειμένων στο Διάστημα και πρόβλεψης μελλοντικών προσκρούσεων.
Ο Lunar Reconnaissance Orbiter βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη από το 2009 και αποτελεί τη μακροβιότερη ενεργή αποστολή σε σεληνιακή τροχιά. Οι παρατηρήσεις του έχουν προσφέρει λεπτομερείς χάρτες της επιφάνειας και πολύτιμα δεδομένα για τον σχεδιασμό ρομποτικών και επανδρωμένων αποστολών.
Πηγή: NASA
About The Author
