Την τεχνητή νοημοσύνη επιστράτευσε για ακόμη μία φορά ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, δημοσιεύοντας ένα προεκλογικό βίντεο στο οποίο τέσσερις διεθνείς προσωπικότητες εμφανίζονται να περιμένουν την ήττα του στις επερχόμενες ισραηλινές εκλογές.
Το βίντεο αναρτήθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 2026 στον επίσημο λογαριασμό του Ισραηλινού πρωθυπουργού στο X. Σε αυτό εμφανίζονται ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζόχραν Μαμντάνι, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Μοτζταμπά Χαμενεΐ και ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς.
Στο τεχνητά δημιουργημένο σενάριο, οι τέσσερις πρωταγωνιστές παρακολουθούν τις εξελίξεις γύρω από τις ισραηλινές εκλογές και προσδοκούν την αποχώρηση του Νετανιάχου από την εξουσία. Όταν μεταδίδεται η υποτιθέμενη εκλογική νίκη του, ο Μαμντάνι ακυρώνει τη σχεδιαζόμενη γιορτή, ο Χαμενεΐ επιστρέφει στο καταφύγιό του και ο Ερντογάν κλείνει το τηλέφωνο.
Το σποτ ολοκληρώνεται με το σύνθημα: «Οι εχθροί του Ισραήλ θέλουν να πέσει ο Νετανιάχου. Δεν πρέπει να τους αφήσουμε να νικήσουν». Το περιεχόμενο και η ανάρτησή του καταγράφονται στο σχετικό δημοσίευμα που ενσωματώνει την αρχική ανάρτηση.
אויבי ישראל רוצים שנתניהו יפול. אסור לתת להם לנצח 🇮🇱 pic.twitter.com/7aOL0Xlxu3
— Benjamin Netanyahu – בנימין נתניהו (@netanyahu) September 4, 2026
Δεν πρόκειται, επομένως, για βίντεο που αποκαλύφθηκε ως πλαστό έπειτα από ψηφιακή έρευνα. Είναι ένα συνθετικό προεκλογικό σποτ, το οποίο διανεμήθηκε από τον ίδιο τον Νετανιάχου και χρησιμοποιεί εικόνες πραγματικών προσώπων για να παρουσιάσει ένα φανταστικό πολιτικό σενάριο.
Ο όρος deepfake μπορεί να χρησιμοποιηθεί τεχνικά όταν αληθινά πρόσωπα εμφανίζονται μέσω ψηφιακής επεξεργασίας να λένε ή να κάνουν πράγματα που δεν συνέβησαν. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, πρέπει να διευκρινίζεται ότι το υλικό είναι μέρος επίσημης πολιτικής καμπάνιας και όχι υποκλαπέν ή ανώνυμο «ντοκουμέντο».
Το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: η εκλογική αναμέτρηση παρουσιάζεται όχι μόνο ως εσωτερική κομματική σύγκρουση αλλά και ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Η ψήφος υπέρ του Νετανιάχου ταυτίζεται με την αποτροπή μιας επιθυμητής, σύμφωνα με το σποτ, εξέλιξης για τους αντιπάλους του Ισραήλ.
Η συγκεκριμένη στρατηγική δεν είναι καινούργια. Κατά τη διάρκεια του 2026 ο Νετανιάχου και το Λικούντ έχουν δημοσιεύσει επανειλημμένα υλικό που δημιουργήθηκε με ΑΙ. Σε προηγούμενα βίντεο, οι Ναφτάλι Μπένετ, Γιαΐρ Λαπίντ και Γιαΐρ Γκολάν παρουσιάστηκαν σε φανταστικές κυβερνητικές σκηνές μαζί με εκπροσώπους αραβικών κομμάτων. Η χρήση τέτοιου υλικού ως μέσου σύνδεσης της αντιπολίτευσης με τον φόβο απέναντι στα αραβικά κόμματα έχει καταγραφεί και σε ανάλυση της προεκλογικής στρατηγικής του Νετανιάχου.
Η εξάπλωση των πολιτικών βίντεο ΑΙ έχει προκαλέσει παράλληλα συζήτηση στο Ισραήλ για την προστασία των ψηφοφόρων. Οι κανόνες που θεσπίστηκαν ενόψει των εκλογών του 2026 προβλέπουν ότι προεκλογικό υλικό το οποίο δημιουργήθηκε ή αλλοιώθηκε ουσιωδώς με ψηφιακά μέσα και μπορεί να εκληφθεί ως αυθεντικό πρέπει να συνοδεύεται από ευδιάκριτη γνωστοποίηση.
Η επισήμανση μπορεί να γίνεται με σχετικό κείμενο ή με ειδικό λογότυπο «AI». Πρέπει να βρίσκεται σε εμφανές σημείο, να είναι ευανάγνωστη και να χρησιμοποιεί την ίδια γλώσσα με το υπόλοιπο περιεχόμενο, σύμφωνα με την παρουσίαση των ισραηλινών κανόνων για την προεκλογική χρήση deepfake.
Για την αξιολόγηση ενός τέτοιου βίντεο, το πρώτο βήμα δεν είναι η εξέταση των χειλιών ή των εκφράσεων. Προηγείται ο έλεγχος της αρχικής πηγής, της ημερομηνίας και της τυχόν επισήμανσης ότι χρησιμοποιήθηκε ΑΙ. Στη συνέχεια πρέπει να διαχωρίζονται οι πραγματικές δηλώσεις από τους διαλόγους και τις εικόνες που κατασκευάστηκαν για τις ανάγκες του σποτ.
Τα μεταδεδομένα συχνά αφαιρούνται κατά τη δημοσίευση στα κοινωνικά δίκτυα και δεν αποτελούν πάντοτε διαθέσιμο αποδεικτικό στοιχείο. Πιο χρήσιμα είναι η αναζήτηση της πρώτης ανάρτησης, η αντίστροφη αναζήτηση χαρακτηριστικών καρέ και η σύγκριση με ανεξάρτητες δημοσιογραφικές πηγές.
Στην περίπτωση του βίντεο του Νετανιάχου, το κεντρικό ζήτημα δεν είναι εάν πρόκειται για μυστικό deepfake, αλλά πώς η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται για να μετατρέψει ένα υποθετικό σενάριο σε πειστική πολιτική εικόνα. Η διαφάνεια για τον τρόπο παραγωγής του υλικού είναι απαραίτητη, ώστε οι ψηφοφόροι να γνωρίζουν πού τελειώνει το πραγματικό γεγονός και πού αρχίζει η προεκλογική σκηνοθεσία.
