Το πολιτικό και οικονομικό στίγμα που σκοπεύει να παρουσιάσει στην 90ή ΔΕΘ έδωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη συνάντησή του με δημοσιογράφους στη Θεσσαλονίκη. Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στο κυβερνητικό πρόγραμμα, στα δημοσιονομικά όρια, στον χρόνο των εκλογών και στην αντιπαράθεση που δημιουργήθηκε γύρω από σχολικά βιβλία και την υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 2026 στο ξενοδοχείο Electra Palace, μετά τις επισκέψεις του πρωθυπουργού στο νοσοκομείο «Γεώργιος Παπανικολάου», στο υπό κατασκευή Βιοκλιματικό Κολυμβητικό Κέντρο Αμπελοκήπων-Μενεμένης και στο 5ο Δημοτικό Σχολείο Αμπελοκήπων.
Για το ζήτημα που είχε προκύψει γύρω από τις εικονογραφήσεις σε σχολικά βιβλία του Δημοτικού και τις αντιδράσεις που δέχθηκε η Σοφία Ζαχαράκη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης απάντησε με τη λέξη «σαχλαμάρες». Όταν ρωτήθηκε αν υπάρχει πρόβλημα με την υπουργό Παιδείας, παρέπεμψε, με ειρωνικό τρόπο, στην κοινή παρουσία τους στα εγκαίνια σχολικών μονάδων.
Η απάντηση συνιστούσε σαφή πολιτική κάλυψη προς την υπουργό και διάψευση των σεναρίων περί εσωτερικής κρίσης. Δεν αποτελούσε γενική τοποθέτηση για τα βιβλία ή προσπάθεια «αποσύνδεσης του πολιτισμού από την πολιτική ένταση», όπως μπορεί να συναχθεί από την αποσπασματική μεταφορά της φράσης.
Η αντιπαράθεση είχε ξεκινήσει από δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία εικόνες σε βιβλίο της Β΄ Δημοτικού παρουσίαζαν οικογένειες με γονείς του ίδιου φύλου. Ο εκδοτικός οίκος Νήσος απάντησε ότι οι εικόνες ερμηνεύτηκαν λανθασμένα: η μία, σύμφωνα με την ανακοίνωσή του, απεικονίζει μονογονεϊκή οικογένεια και η δεύτερη έναν πατέρα, μία μητέρα με κοντά μαλλιά και τα παιδιά τους. Το ιστορικό της αντιπαράθεσης και η απάντηση του εκδοτικού οίκου παρουσιάζονται αναλυτικά εδώ.
Στο οικονομικό πεδίο, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι η κυβέρνηση «δεν ξοδεύει ούτε ένα ευρώ παραπάνω από αυτά που μπορεί» και ότι το πρόγραμμα της ΔΕΘ είναι κοστολογημένο «μέχρι ευρώ». Πρόσθεσε ότι η χώρα βρίσκεται στην οροφή των επιτρεπόμενων δαπανών και συνέδεσε τη δημοσιονομική πειθαρχία με την εμπιστοσύνη των αγορών και το κόστος δανεισμού της Ελλάδας. Οι σχετικές δηλώσεις μεταφέρθηκαν από τη συνάντηση με τους δημοσιογράφους.
Η συγκεκριμένη φράση δεν σημαίνει ότι οι κρατικές δαπάνες δεν αυξάνονται. Σημαίνει ότι οι νέες παρεμβάσεις, σύμφωνα με την κυβερνητική θέση, πρέπει να παραμείνουν εντός του δεσμευτικού ορίου αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών που προβλέπει το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο. Πρόσθετη μόνιμη δαπάνη πάνω από το διαθέσιμο όριο θα πρέπει να καλύπτεται με αντίστοιχα έσοδα ή εξοικονομήσεις.
Τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών δείχνουν ότι οι καθαρές πρωτογενείς δαπάνες προβλέπεται να αυξηθούν το 2026, λόγω εισοδηματικών ενισχύσεων, φορολογικών μειώσεων και άλλων παρεμβάσεων. Επομένως, η αναφορά του πρωθυπουργού αφορά τον περιορισμό μέσα στον οποίο σχεδιάζονται τα νέα μέτρα και όχι ένα γενικό πάγωμα δαπανών.
Για τον χρόνο των εθνικών εκλογών, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ρωτήθηκε αν οι κάλπες θα στηθούν τον Μάρτιο ή τον Μάιο του 2027. Απάντησε ότι είναι ακόμη νωρίς και δεν έχει αποφασίσει μεταξύ των δύο χρονικών επιλογών. Αυτό δεν σημαίνει ότι παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο εκλογών σε οποιαδήποτε στιγμή.
Από τον Ιούνιο ο πρωθυπουργός έχει δηλώσει επίσημα ότι οι εκλογές θα πραγματοποιηθούν την άνοιξη του 2027 και πριν από την 1η Ιουλίου, όταν η Ελλάδα αναλαμβάνει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η σχετική δέσμευση περιλαμβάνεται στην επίσημη απομαγνητοφώνηση συνέντευξής του. Ανοικτή παραμένει, συνεπώς, η ακριβής ημερομηνία και όχι η γενική εκλογική περίοδος.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε ακόμη ότι τα ψηφοδέλτια της Νέας Δημοκρατίας δεν έχουν οριστικοποιηθεί και θα κλείσουν κοντά στις εκλογές. Παράλληλα, σχολίασε ειρωνικά στοιχεία του οικονομικού προγράμματος του Αλέξη Τσίπρα και τις αναφορές του Νίκου Νυφούδη σε «παγκόσμια βάση δεδομένων». Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται στην πολιτική αντιπαράθεση πριν από τις κάλπες, αλλά δεν αποτελούν δημοσιονομική τεκμηρίωση.
Η ουσιαστική αξιολόγηση των εξαγγελιών της ΔΕΘ απαιτεί τη δημοσίευση του κόστους κάθε μέτρου, του χρόνου εφαρμογής και της πηγής χρηματοδότησής του. Οι πολιτικές δηλώσεις δείχνουν την κατεύθυνση· οι πίνακες του προϋπολογισμού και οι επίσημες εκθέσεις είναι εκείνοι που θα δείξουν αν το συνολικό πακέτο παραμένει πράγματι μέσα στα προβλεπόμενα δημοσιονομικά όρια.
