Νέα συζήτηση για τη δόμηση, την προσιτή κατοικία και την αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος ανοίγει μετά την πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη για τη χορήγηση μπόνους ενός έως δύο ορόφων σε ακίνητα που θα διατίθενται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση.
Η πρόταση εντάσσεται στη γενικότερη συζήτηση για την αντιμετώπιση της στεγαστικής πίεσης, καθώς οι τιμές των ενοικίων έχουν αυξηθεί σημαντικά σε πολλές περιοχές, ενώ ένα μεγάλο μέρος των παλαιών διαμερισμάτων παραμένει αναξιοποίητο ή χρειάζεται ανακαίνιση.
Μπόνους ορόφων με προϋπόθεση τη μακροχρόνια μίσθωση
Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται η δυνατότητα παροχής επιπλέον συντελεστή δόμησης ή ενός πρόσθετου έως δύο ορόφων σε νέες κατασκευές, υπό την προϋπόθεση ότι οι κατοικίες θα κατευθύνονται στην αποκλειστική μακροχρόνια μίσθωση.
Με αυτόν τον τρόπο, η πολιτεία εξετάζει ένα κίνητρο που θα μπορούσε να ενισχύσει την προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση και να περιορίσει την πίεση στην αγορά. Η εφαρμογή μιας τέτοιας πολιτικής, ωστόσο, θα απαιτούσε σαφείς κανόνες, ελεγκτικούς μηχανισμούς και εγγυήσεις ότι τα ακίνητα δεν θα επιστρέφουν στη βραχυχρόνια μίσθωση.
Η αναφορά στο Συμβούλιο της Επικρατείας
Η συζήτηση συνδέεται και με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για τους όρους δόμησης και τα πολεοδομικά κίνητρα. Το ζήτημα της αύξησης του ύψους και του όγκου των κτιρίων έχει προκαλέσει έντονο διάλογο, καθώς αφορά άμεσα την προστασία του αστικού περιβάλλοντος, την ποιότητα ζωής και την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και τον πολεοδομικό σχεδιασμό.
Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε νέα ρύθμιση θα πρέπει να είναι συμβατή με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Η ανάγκη για περισσότερες κατοικίες δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις υποδομές, την κυκλοφορία, τους κοινόχρηστους χώρους και τη συνολική εικόνα των πόλεων.
Η αντίδραση του Χάρη Δούκα
Η πρόταση προκάλεσε και πολιτικές αντιδράσεις, μεταξύ άλλων από τον Χάρη Δούκα. Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται το κατά πόσο ένα μπόνους δόμησης μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το στεγαστικό πρόβλημα χωρίς να επιβαρύνει περαιτέρω τον αστικό ιστό.
Οι αντιδράσεις αναδεικνύουν τη διαφορετική προσέγγιση που υπάρχει για το μοντέλο ανάπτυξης των πόλεων: από τη μία πλευρά, η αύξηση της προσφοράς κατοικιών και η προσέλκυση επενδύσεων και από την άλλη, η ανάγκη για αυστηρό πολεοδομικό σχεδιασμό και προστασία του δημόσιου χώρου.
Αξιοποίηση των παλαιών διαμερισμάτων
Παράλληλα με την κατασκευή νέων κατοικιών, ιδιαίτερη σημασία έχει η αξιοποίηση των παλαιών διαμερισμάτων. Πολλά ακίνητα βρίσκονται σε κεντρικές περιοχές, αλλά παραμένουν κλειστά λόγω παλαιότητας, υψηλού κόστους ανακαίνισης ή ιδιοκτησιακών εκκρεμοτήτων.
Κίνητρα για ενεργειακή αναβάθμιση, ανακαίνιση και επιστροφή κλειστών κατοικιών στη μακροχρόνια μίσθωση θα μπορούσαν να αυξήσουν άμεσα τη διαθέσιμη προσφορά. Σε συνδυασμό με πολιτικές για νέες κατασκευές, η αξιοποίηση του υφιστάμενου αποθέματος αποτελεί βασικό παράγοντα για μια πιο αποτελεσματική στεγαστική πολιτική.
Το μεγάλο ζητούμενο για την αγορά κατοικίας
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ξεκαθαρίσει αν η πρόταση για το μπόνους ενός έως δύο ορόφων θα λάβει συγκεκριμένη θεσμική μορφή και ποιοι θα είναι οι όροι εφαρμογής της. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν περισσότερες κατοικίες για ενοικίαση, χωρίς να προκληθούν νέες πιέσεις στο περιβάλλον και στις υποδομές.
Η αντιμετώπιση του στεγαστικού απαιτεί συνδυασμό μέτρων: αύξηση της προσφοράς, αξιοποίηση των κλειστών διαμερισμάτων, ενίσχυση της μακροχρόνιας μίσθωσης και σαφές πλαίσιο για τη δόμηση. Η συζήτηση που άνοιξε αναμένεται να συνεχιστεί με ένταση, καθώς αφορά τόσο την αγορά ακινήτων όσο και την καθημερινότητα χιλιάδων ενοικιαστών.
