Τα μηνύματα των δημοπρασιών, το κόστος του LNG και το αβέβαιο στοίχημα της ενεργειακής επόμενης ημέρας
Με απόφαση που αναδιαμορφώνει τον ενεργειακό χάρτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε χθες, 26 Ιανουαρίου, τον κανονισμό για την πλήρη απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου έως τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2027. Η Ευρώπη κλείνει σταδιακά την πόρτα στη Μόσχα, παρουσιάζοντας την επιλογή αυτή ως στρατηγική επιτυχία, την ώρα όμως που τα ερωτήματα για το τι θα αντικαταστήσει το ρωσικό αέριο και με ποιους όρους παραμένουν ανοιχτά.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία μετατράπηκε από οικονομική επιλογή σε πολιτικό βάρος. Σήμερα, η απεξάρτηση αποκτά χαρακτήρα κεντρικής ευρωπαϊκής πολιτικής με σαφές χρονοδιάγραμμα. Ωστόσο, η πραγματική δοκιμασία δεν αφορά την έξοδο από το ρωσικό αέριο, αλλά το αν και πώς θα διασφαλιστεί η ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου σε βάθος χρόνου.
Σε αυτό το σημείο αναδεικνύεται η ευρωπαϊκή αντίφαση. Ενώ η πολιτική βούληση για την απομάκρυνση από τη Ρωσία είναι ισχυρή, ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου –η βασική εναλλακτική που θα μπορούσε να συνδέσει τον ευρωπαϊκό Νότο με την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη– παραμένει σε κατάσταση αναμονής. Το ενδιαφέρον της αγοράς είναι περιορισμένο, η πολιτική ώθηση ανεπαρκής και οι συμμετέχοντες εμφανώς επιφυλακτικοί.
Δοκιμαστικό ενδιαφέρον και αδύναμη ζήτηση
Η εικόνα που αποτυπώνουν οι πρόσφατες δημοπρασίες δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου είναι ενδεικτική της απόστασης ανάμεσα στη γεωπολιτική αφήγηση και την πραγματικότητα της αγοράς. Παρά τη στρατηγική σημασία του έργου για την Ουκρανία και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, το εμπορικό ενδιαφέρον παραμένει εξαιρετικά χαμηλό.
Στη χθεσινή δημοπρασία προσφέρθηκαν περίπου 72 γιγαβατώρες δυναμικότητας, ωστόσο δεσμεύτηκαν μόλις 48 μεγαβατώρες – ποσότητα ουσιαστικά μηδαμινή. Η μοναδική συμμετοχή καταγράφηκε στη διαδρομή 1, σε καθαρά δοκιμαστικό πλαίσιο, με τη Metlen και έναν ξένο trader να εξετάζουν τη λειτουργικότητα της αλυσίδας μεταφοράς. Αντίθετα, δεν υποβλήθηκε καμία προσφορά στις διαδρομές 2 και 3.
Απούσα από τη διαδικασία ήταν και η ΔΕΠΑ Εμπορίας, καθώς η συμφωνία που έχει συνάψει με τη Naftogaz τον περασμένο Νοέμβριο για χειμερινές προμήθειες δεν ενεργοποιήθηκε, λόγω έλλειψης πρόσθετης ζήτησης από την ουκρανική πλευρά.
Ο ρόλος της Ουκρανίας και τα φθηνότερα δρομολόγια
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η περιορισμένη ζήτηση συνδέεται άμεσα με την κατάσταση στην Ουκρανία. Η εκτεταμένη καταστροφή ενεργειακών υποδομών έχει μειώσει δραστικά τη λειτουργία μονάδων ηλεκτροπαραγωγής, περιορίζοντας την κατανάλωση φυσικού αερίου. Παρά τις χαμηλές θερμοκρασίες, η χώρα καλύπτει τις ανάγκες της μέσω αποθεμάτων και υφιστάμενων συμβολαίων εισαγωγής από πιο ανταγωνιστικές διαδρομές, αποφεύγοντας ακριβότερες συμπληρωματικές ροές.
Το βασικό μειονέκτημα του Κάθετου Διαδρόμου παραμένει το κόστος. Οι διαδρομές μέσω Πολωνίας, Ουγγαρίας και Σλοβακίας είναι σαφώς φθηνότερες, καθώς η γεωγραφική εγγύτητα μειώνει τα τέλη μεταφοράς. Επιπλέον, στο ενεργειακό μείγμα των αγορών αυτών εξακολουθεί, σύμφωνα με πηγές της αγοράς, να συμμετέχει ρωσικό αέριο είτε άμεσα είτε μέσω εμπορικών αναμείξεων, διατηρώντας τις τιμές σε χαμηλότερα επίπεδα.
LNG, επιδοτήσεις και ευρωπαϊκές αποφάσεις
Σε αυτό το περιβάλλον, ο Κάθετος Διάδρομος, που βασίζεται κυρίως σε LNG μέσω ελληνικών υποδομών, δυσκολεύεται να καταστεί ανταγωνιστικός χωρίς πρόσθετη στήριξη. Αν και η Ευρωπαϊκή Ένωση τον έχει εντάξει στις στρατηγικές της προτεραιότητες, μέχρι στιγμής η στήριξη περιορίζεται σε θεσμικές διακηρύξεις. Δεν έχουν ενεργοποιηθεί μηχανισμοί αντιστάθμισης του κόστους, ενώ η εκκρεμότητα ρυθμιστικών ζητημάτων ενισχύει την αβεβαιότητα.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η παρέμβαση του διευθύνοντος συμβούλου της Aktor, Αλέξανδρου Εξάρχου, από το Νταβός. Ο ίδιος έθεσε ευθέως το ζήτημα της επιδότησης του Κάθετου Διαδρόμου, υπογραμμίζοντας ότι, εφόσον η Ευρώπη επιθυμεί να καταστήσει το αμερικανικό LNG συγκρίσιμο με το ρωσικό φυσικό αέριο, οφείλει να χρηματοδοτήσει τις αναγκαίες υποδομές, αντί να μεταθέτει το βάρος αποκλειστικά στις αγορές.
Η Ευρώπη, λοιπόν, αποχαιρετά το ρωσικό αέριο με πολιτική αυτοπεποίθηση, αλλά χωρίς ακόμη πειστική απάντηση στο κρίσιμο ερώτημα της επόμενης ημέρας. Και όσο ο Κάθετος Διάδρομος παραμένει οικονομικά μη ελκυστικός, το ενεργειακό κενό κινδυνεύει να μετατραπεί σε στρατηγική αδυναμία.
About The Author
