Σήμερα στις 23:45 στην ΕΡΤ 1
Από το εμβληματικό μυθιστόρημα του Μπραμ Στόκερ του 1897 έως τη μεγαλειώδη ταινία του 1992, η ιστορία του Κόμη Δράκουλα παραμένει ένα από τα πιο ισχυρά σύμβολα του γοτθικού φανταστικού, της ερωτικής εμμονής και του σκοτεινού ρομαντισμού
Το 1897 κυκλοφόρησε στο Λονδίνο ένα μυθιστόρημα που έμελλε να γίνει ο ακρογωνιαίος λίθος της λογοτεχνίας τρόμου και ένα από τα πιο επιδραστικά έργα της παγκόσμιας κουλτούρας. Ο Δράκουλας του Ιρλανδού συγγραφέα Μπραμ Στόκερ δεν ήταν απλώς μια ακόμη ιστορία τρόμου. Ήταν ένα σύνθετο γοτθικό αφήγημα που συνδύαζε τον μύθο των βρικολάκων, τις αγωνίες της βικτωριανής κοινωνίας και μια έντονα ποιητική ατμόσφαιρα τρόμου και μυστηρίου. Το βιβλίο αφηγείται την ιστορία του νεαρού δικηγόρου Τζόναθαν Χάρκερ, ο οποίος ταξιδεύει στα Καρπάθια Όρη για να συναντήσει τον μυστηριώδη Κόμη Δράκουλα, έναν αριστοκράτη που σχεδιάζει να μετακομίσει στην Αγγλία. Πολύ σύντομα ο Χάρκερ αντιλαμβάνεται ότι βρίσκεται παγιδευμένος στο κάστρο ενός πλάσματος που δεν ανήκει στον κόσμο των ζωντανών. Ο Δράκουλας ταξιδεύει στην Αγγλία μεταφέροντας μαζί του χώμα από την πατρίδα του, εξαπολύοντας έναν κύκλο τρόμου που απειλεί τη φίλη της αρραβωνιαστικιάς του Χάρκερ, τη Λούσι Γουέστενρα, και στη συνέχεια την ίδια τη Μίνα Μάρεϊ. Η ομάδα που θα τον αντιμετωπίσει αποτελείται από τον καθηγητή Άμπραχαμ Βαν Χέλσινγκ, έναν από τους πιο εμβληματικούς χαρακτήρες της γοτθικής λογοτεχνίας, τον γιατρό Τζακ Σιούαρντ, τον Άρθουρ Χόλμγουντ και τον Κουίνσι Μόρις. Η σύγκρουση μεταξύ του βρικόλακα και των διωκτών του αποτελεί μια δραματική μάχη ανάμεσα στο σκοτάδι και το φως, ανάμεσα στο παλιό φεουδαρχικό κακό και τον σύγχρονο κόσμο της επιστήμης. Το μυθιστόρημα του Στόκερ είναι γραμμένο σε επιστολική μορφή, μέσα από ημερολόγια, γράμματα και αποκόμματα εφημερίδων. Αυτή η τεχνική δημιουργεί ένα μοναδικό αφηγηματικό μωσαϊκό που ενισχύει το αίσθημα αυθεντικότητας και αγωνίας. Η ατμόσφαιρα του έργου είναι πυκνή, σχεδόν υπνωτική, συνδυάζοντας τον τρόμο με βαθύτερες κοινωνικές και ψυχολογικές αναγνώσεις. Μελετητές έχουν δει στο βιβλίο ανησυχίες για τη σεξουαλικότητα, τη θρησκεία, την επιστήμη, ακόμη και τους φόβους της βικτωριανής κοινωνίας απέναντι στο «ξένο» και το άγνωστο.
Η επιρροή του Δράκουλα υπήρξε τεράστια. Ο χαρακτήρας του Κόμη έγινε το πιο διάσημο λογοτεχνικό βαμπίρ και ένα από τα πιο συχνά μεταφερμένα πρόσωπα της λογοτεχνίας στην ιστορία του κινηματογράφου και της τηλεόρασης. Ο μύθος του ενέπνευσε εκατοντάδες ταινίες, θεατρικά έργα και τηλεοπτικές σειρές, καθιερώνοντας τον Δράκουλα ως ένα παγκόσμιο πολιτισμικό σύμβολο. Ανάμεσα σε όλες τις κινηματογραφικές μεταφορές του έργου, ξεχωρίζει με ιδιαίτερη δύναμη η ταινία Δράκουλας του Μπραμ Στόκερ του 1992, σε σκηνοθεσία του μεγάλου δημιουργού Φράνσις Φορντ Κόπολα. Η ταινία αποτελεί μια από τις πιο φιλόδοξες και οπτικά εντυπωσιακές μεταφορές γοτθικού μυθιστορήματος στην ιστορία του κινηματογράφου. Πρωταγωνιστούν ο Γκάρι Όλντμαν στον ρόλο του Κόμη Δράκουλα, η Γουινόνα Ράιντερ ως Μίνα Χάρκερ, ο Άντονι Χόπκινς ως καθηγητής Βαν Χέλσινγκ και ο Κιάνου Ριβς ως Τζόναθαν Χάρκερ. Η ταινία διαδραματίζεται μεταξύ Ρουμανίας και Αγγλίας και αναπλάθει με έντονα ποιητικό τρόπο την ιστορία ενός καταραμένου αθάνατου που ερωτεύεται τη Μίνα, πιστεύοντας ότι αποτελεί τη μετενσάρκωση της χαμένης του αγαπημένης. Η αφήγηση ξεκινά τον 15ο αιώνα, όταν ο πρίγκιπας Βλαντ Δράκουλα επιστρέφει από τον πόλεμο εναντίον των Οθωμανών για να βρει τη γυναίκα του νεκρή. Καταρρακωμένος από την τραγωδία και οργισμένος απέναντι στον Θεό, απαρνείται την πίστη του και συνάπτει μια σκοτεινή συμφωνία που τον μετατρέπει σε αθάνατο βρικόλακα. Αιώνες αργότερα, η συνάντησή του με τη Μίνα στην Αγγλία πυροδοτεί μια ιστορία αγάπης και καταστροφής που ξεπερνά τον χρόνο. Ο Κόπολα μετατρέπει τον μύθο του Δράκουλα από απλό θρίλερ σε μια σχεδόν όπερα του σκοταδιού, όπου ο έρωτας, η επιθυμία και η καταδίκη μπλέκονται σε μια μεθυστική οπτική εμπειρία.
Η παραγωγή της ταινίας υπήρξε εντυπωσιακή. Τα κοστούμια της Έικο Ισιόκα απέσπασαν Όσκαρ, όπως και το μακιγιάζ και το μοντάζ ήχου. Η ταινία γνώρισε μεγάλη εμπορική επιτυχία, ξεπερνώντας τα 215 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως και καθιερώθηκε ως μία από τις πιο επιτυχημένες κινηματογραφικές ιστορίες βαμπίρ. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Κόπολα επέλεξε να χρησιμοποιήσει παλαιότερες τεχνικές κινηματογραφικών εφέ αντί για ψηφιακά μέσα, δημιουργώντας ένα αποτέλεσμα που θυμίζει τις απαρχές του κινηματογράφου. Το φιλμ αποκτά έτσι μια χειροποίητη, σχεδόν μαγική αισθητική που ενισχύει τη γοτθική του ατμόσφαιρα. Η ερμηνεία του Γκάρι Όλντμαν θεωρείται σήμερα μία από τις πιο καθηλωτικές ενσαρκώσεις του χαρακτήρα. Ο Δράκουλας του Κόπολα δεν είναι απλώς ένα τέρας. Είναι μια τραγική φιγούρα, ένας αθάνατος εραστής καταδικασμένος να περιπλανιέται στον χρόνο αναζητώντας την αγαπημένη του.
Η κριτική αποτίμηση της ταινίας υπήρξε ευρεία και έντονη. Πολλοί επαίνεσαν τη σκηνοθεσία, την αισθητική και την ερμηνεία του Όλντμαν, ενώ ορισμένοι διατύπωσαν επιφυλάξεις για το σενάριο ή ορισμένες ερμηνείες. Ωστόσο, με το πέρασμα των δεκαετιών, η ταινία έχει καθιερωθεί ως ένα από τα σημαντικότερα έργα γοτθικού κινηματογράφου. Σήμερα, ο Δράκουλας του Μπραμ Στόκερ θεωρείται δικαίως ένα αριστούργημα της λογοτεχνίας τρόμου. Το μυθιστόρημα του Στόκερ κατάφερε να μετατρέψει έναν λαϊκό μύθο της ανατολικής Ευρώπης σε παγκόσμιο πολιτισμικό σύμβολο. Και η ταινία του Φράνσις Φορντ Κόπολα αποτελεί ίσως την πιο λαμπρή κινηματογραφική του αναγέννηση.
Η κινηματογραφική αυτή εκδοχή δεν είναι απλώς μια μεταφορά ενός διάσημου βιβλίου. Είναι μια υπερβατική οπτική συμφωνία τρόμου, ρομαντισμού και σκοτεινής ποίησης, ένα φιλμ που αποδεικνύει πως ο μύθος του Δράκουλα δεν γερνά ποτέ. Αντίθετα, αναγεννάται συνεχώς μέσα από νέες καλλιτεχνικές αναγνώσεις. Και ακριβώς γι’ αυτό, τόσο το βιβλίο όσο και η ταινία του Κόπολα αποτελούν δύο κορυφαίες στιγμές της παγκόσμιας γοτθικής παράδοσης. Ο Στόκερ χάρισε στον κόσμο έναν μύθο. Ο Κόπολα τον μετέτρεψε σε ένα από τα πιο μαγευτικά κινηματογραφικά όνειρα του σύγχρονου σινεμά.
About The Author
