Απόφαση του Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού μετά από γνωμοδότηση του Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων – Κινητοποίηση για τη διεκδίκηση της συλλογής από το ελληνικό Δημόσιο
Σε κήρυξη ως μνημείου προχώρησε το Υπουργείο Πολιτισμού για το σύνολο της συλλογής φωτογραφιών Τ. de Craene / H. Heuer, αναγνωρίζοντας την ιδιαίτερη ιστορική της αξία ως τεκμήριο της περιόδου της γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα. Η απόφαση ελήφθη κατόπιν γνωμοδότησης του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων και παρέχει πλέον στο ελληνικό κράτος το θεσμικό έρεισμα για τη διεκδίκηση και ενδεχόμενη απόκτηση του υλικού.
Η συλλογή αφορά φωτογραφίες που συνδέονται με την εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944, καθώς και με άλλες σκηνές από περιοχές της κατεχόμενης Ευρώπης όπου υπηρετούσε ο τότε υπολοχαγός της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ (Hermann Heuer).
Η εμφάνιση των φωτογραφιών σε διαδικτυακή δημοπρασία
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, οι φωτογραφίες εντοπίστηκαν το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου στον γερμανικό διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών e-bay.de. Φερόμενος ιδιοκτήτης είναι ο Βέλγος συλλέκτης Tim de Craene, ο οποίος ειδικεύεται σε αναμνηστικά και τεκμήρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέσω της εταιρείας του, Crain’s Militaria, προσέφερε προς πώληση το υλικό.
Η δημοσιοποίηση της αγγελίας σε ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και ακολούθως σε μέσα ενημέρωσης, προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον και αντιδράσεις. Το πρωί της Δευτέρας 16 Φεβρουαρίου, ο συλλέκτης απέσυρε τις δώδεκα φωτογραφίες που είχαν ήδη κυκλοφορήσει ευρέως.
Ωστόσο, παραμένει προς πώληση το σύνολο της συλλογής που είχε δημιουργήσει ο Χέρμαν Χόιερ, το οποίο περιλαμβάνει υλικό από το Βέλγιο, τη Γαλλία και την Ελλάδα.
Το ιστορικό πλαίσιο – Η εκτέλεση της Πρωτομαγιάς 1944
Ο Χέρμαν Χόιερ υπηρετούσε το 1943-1944 στο στρατόπεδο της Μαλακάσας. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, είχε λάβει εντολή να παρακολουθήσει ή και να συνδράμει – χωρίς να είναι απολύτως ξεκάθαρος ο ρόλος του – στην εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944.
Οι δώδεκα φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας απεικονίζουν Έλληνες πατριώτες λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους. Πρόκειται για σπάνια οπτικά τεκμήρια μιας από τις πιο εμβληματικές πράξεις αντιποίνων της Κατοχής στην Ελλάδα.
Η ευρύτερη συλλογή, πέραν των φωτογραφιών της Καισαριανής, αποτυπώνει σκηνές από περιοχές της κατεχόμενης Ευρώπης όπου υπηρέτησε ο Χόιερ, προσφέροντας πολύτιμο υλικό για την κατανόηση της λειτουργίας των στρατευμάτων Κατοχής και των προπαγανδιστικών μηχανισμών της περιόδου.
Η δήλωση της υπουργού Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, χαρακτήρισε τις φωτογραφίες «εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας», υπογραμμίζοντας ότι:
«Οι 12 φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας και απεικονίζουν Έλληνες πατριώτες, πριν από την εκτέλεσή τους στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, αποτελούν εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Οι φωτογραφίες της συλλογής δίνουν “πρόσωπο” στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος και τον πατριωτισμό τους, λίγες στιγμές πριν από την εκτέλεσή τους και για αυτό είναι ανεκτίμητες».
Η υπουργός σημείωσε επίσης ότι και το υπόλοιπο φωτογραφικό υλικό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιτρέπει να πλαισιωθεί «το δράμα της κατεχόμενης Ελλάδας και με το βλέμμα του κατακτητή».
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον μηχανισμό προπαγάνδας που είχε οργανώσει ο Γιόζεφ Γκέμπελς, ο οποίος αξιοποίησε τον κινηματογράφο και τη φωτογραφία – την αιχμή της τεχνολογίας ενημέρωσης της εποχής – για τη δημιουργία σκηνοθετημένων τεκμηρίων «επιτυχίας» και τη διάδοσή τους ως εργαλείο επιρροής.
Οι επόμενες κινήσεις του Υπουργείου
Από τη στιγμή που το Υπουργείο Πολιτισμού ενημερώθηκε για την ύπαρξη και τη διάθεση προς πώληση των φωτογραφιών, έδωσε εντολή για άμεση κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών. Η Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς επικοινώνησε με τον συλλέκτη, ενώ ομάδα εμπειρογνωμόνων πρόκειται να μεταβεί στην έδρα του στο Έβεργκεμ του Βελγίου, προκειμένου να εξετάσει εκ του σύνεγγυς τη συλλογή και να διερευνήσει τις δυνατότητες απόκτησής της.
Με την κήρυξη της συλλογής ως μνημείου, το Υπουργείο αποκτά πλέον το νομικό και θεσμικό πλαίσιο για να διεκδικήσει το υλικό εκ μέρους του ελληνικού κράτους, με στόχο την προστασία και ένταξή του στη συλλογική ιστορική μνήμη.
About The Author
