Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) δημοσίευσε στις 4 Φεβρουαρίου 2026 μια εκτενή μελέτη που αναλύει την πορεία και τις στρατηγικές ελέγχου της ευλογιάς των αιγοπροβάτων (SGP-Sheep & Goat Pox) στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία, καταλήγοντας ότι ο συνδυασμός εμβολιασμού, έγκαιρης ανίχνευσης, ταχείας θανάτωσης και ελέγχου των μετακινήσεων μπορεί να περιορίσει σημαντικά την εξάπλωση και να επιταχύνει την εξάλειψη της νόσου.
Στην 42σέλιδη έκθεση με τίτλο «Ευλογιά προβάτων και αιγών: Εμβόλια και σενάρια εμβολιασμού για τον έλεγχο της επιδημίας στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία το 2025», η EFSA αξιολογεί την αποτελεσματικότητα διαφόρων εμβολίων και παρουσιάζει μοντέλα που αποτυπώνουν τον αντίκτυπο διαφορετικών στρατηγικών εμβολιασμού υπό τις τρέχουσες επιδημιολογικές συνθήκες. Η μελέτη επισημαίνει ότι η νόσος εξελίχθηκε σε «μεγάλη περιφερειακή επιδημία το 2024-2026», με πρωτοφανή κρούσματα σε Ελλάδα και Βουλγαρία, ενώ η γεωγραφική εξάπλωση σε Ρουμανία, Σερβία και Βόρεια Μακεδονία υποδηλώνει μετάδοση από ανατολικά προς δυτικά, πιθανότατα μέσω μετακινήσεων ζώων, με αρχική εισαγωγή από την Τουρκία.
Η κατάσταση στην Ελλάδα κρίνεται πιο δύσκολη, καθώς η ευρεία γεωγραφική εξάπλωση και οι επανειλημμένες εστίες υποδηλώνουν συνεχιζόμενη μετάδοση ή πολλαπλά περιστατικά μόλυνσης. Αντίθετα, η Βουλγαρία και η Ρουμανία φαίνεται να έχουν αντιμετωπίσει μεμονωμένες εισαγωγές του ιού.
Όσον αφορά τα εμβόλια, η EFSA αναφέρει ότι τα ζωντανά εξασθενημένα εμβόλια κατά της ευλογιάς των προβάτων είναι αποτελεσματικά. Τα τρία δοκιμασθέντα στελέχη απέτρεψαν τη θνησιμότητα κατά 100%, μείωσαν τη νοσηρότητα κατά 79-100% και περιόρισαν την αναπαραγωγή του ιού. Το τουρκικό στέλεχος Bakirköy προσφέρει ισχυρή προστασία με λιγότερες και ηπιότερες παρενέργειες σε σύγκριση με τα RM-65 και Romanian, καθιστώντας το τη συνολικά ασφαλέστερη επιλογή. Ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού του εμβολίου είναι πολύ χαμηλός, εφόσον αποφεύγεται η επαφή με μη εμβολιασμένα ζώα για τρεις εβδομάδες.
Η μοντελοποίηση δείχνει ότι στη Βουλγαρία η ταχεία ανίχνευση και η σφαγή μολυσμένων εκμεταλλεύσεων εντός περίπου 30 ημερών είναι επαρκής για τον έλεγχο της επιδημίας μέσα σε 1-2 έτη. Ο εμβολιασμός σε εθνικό επίπεδο μειώνει σημαντικά τον αριθμό μολυσμένων εκμεταλλεύσεων και τη γεωγραφική εξάπλωση, ενώ η περιορισμένη εμβολιαστική κάλυψη αφήνει κίνδυνο διαφυγής του ιού. Διετής εκστρατεία εμβολιασμού, σε συνδυασμό με τυπικά μέτρα ελέγχου, μπορεί να εξαλείψει τη νόσο ένα έτος νωρίτερα από στρατηγικές χωρίς εμβολιασμό.
Στην Ελλάδα, με περισσότερες από 2.500 προσβεβλημένες εκμεταλλεύσεις και περίπου 480.000 ζώα που έχουν θανατωθεί, η EFSA προτείνει εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού, δίνοντας προτεραιότητα στις ήδη πληγείσες περιοχές. Η αυστηρή τήρηση της δοσολογίας, η τακτική παρακολούθηση, η συνέχιση των περιορισμών στις μετακινήσεις και η ταχεία αντίδραση είναι απαραίτητα για τον αποτελεσματικό έλεγχο και την τελική εξάλειψη της ευλογιάς των αιγοπροβάτων.
Η πλήρης έκθεση της EFSA (στα αγγλικά) είναι διαθέσιμη για ανάγνωση εδώ.
About The Author
