Ένα ταξίδι στην Κρήτη της Αντίστασης και του Εμφυλίου μέσα από τα μάτια του αντάρτη Λευτέρη Ηλιάκη
Το ντοκιμαντέρ Λευκά Όρη (White Mountains, 2024) του Αλέξανδρου Παπαθανασίου αποτελεί μια σπάνια κινηματογραφική καταγραφή της κρητικής Αντίστασης κατά τη διάρκεια της Κατοχής και του Εμφυλίου, μέσα από τη μαρτυρία του Λευτέρη Ηλιάκη (1924–2017), αντάρτη, μαχητή του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας και πολιτικού κρατουμένου για σχεδόν δύο δεκαετίες. Η ταινία, διάρκειας 86 λεπτών, επιχειρεί να φέρει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο κεφάλαιο της ελληνικής ιστορίας, που συχνά λησμονείται ή παραμορφώνεται από το μετεμφυλιακό αφήγημα.
Ο Παπαθανασίου, με έδρα το Λονδίνο, αφιέρωσε μια δεκαετία στη δημιουργία αυτού του ντοκιμαντέρ, ταξιδεύοντας επανειλημμένα στην Κρήτη για να καταγράψει τη μαρτυρία του Ηλιάκη και να επισκεφθεί τα λημέρια των ανταρτών στα Λευκά Όρη, τις φυλακές του Ιτζεδίν και άλλα ιστορικά σημεία. Η μακρόχρονη συνεργασία τους κατέστησε δυνατή μια αφήγηση έντονα βιωματική, που συνδυάζει προσωπικές ιστορίες, συλλογική μνήμη και ιστορική ανάλυση.
Στην ταινία εμφανίζονται επίσης ο Γιώργος Μαργαρίτης, ιστορικός που σκιαγραφεί το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο, ο Γιώργος Μωραΐτης, συνάδελφος κρατούμενος του Ηλιάκη, και η Ελένη Στρατουδάκη, ενώ πλούσιο αρχειακό υλικό εμπλουτίζει το ντοκιμαντέρ. Η αφήγηση του Ηλιάκη, γεμάτη χιούμορ αλλά και συγκλονιστικές στιγμές, δίνει ζωντάνια στην ιστορία της Αντίστασης, των μαχών του ΔΣΕ και των φυλακίσεων, φωτίζοντας τις διαρκείς διώξεις των κομμουνιστών μετά τον Εμφύλιο.
Η ταινία λειτουργεί ως σημαντικό ντοκουμέντο για την ελληνική ιστορία, αναδεικνύοντας την αδιάσπαστη αφοσίωση και το ατρόμητο φρόνημα των Κρητικών ανδρών και γυναικών που συμμετείχαν στην Αντίσταση. Παράλληλα όμως, από καλλιτεχνική σκοπιά, η ταινία περιορίζεται στην αφήγηση της προσωπικής ιστορίας του Ηλιάκη, χωρίς να πειραματίζεται ιδιαίτερα με κινηματογραφικές φόρμες ή οπτικό ύφος· η χρήση voice-over, αρχειακού υλικού και συνεντεύξεων δίνει σαφήνεια αλλά όχι δημιουργική καινοτομία.
Το Λευκά Όρη ξεχωρίζει ως ένα σημαντικό ιστορικό ντοκουμέντο, απαραίτητο για όσους θέλουν να κατανοήσουν την Κρητική Αντίσταση και τον Εμφύλιο Πόλεμο. Η προσωπική αφήγηση του Λευτέρη Ηλιάκη χαρίζει στη μαρτυρία ζωντάνια και αμεσότητα, μεταφέροντας την ένταση των γεγονότων αλλά και τη δύναμη της ανθρώπινης αντοχής. Μέσα από τα βουνά, τις φυλακές και τα λημέρια της Κρήτης, η ταινία φέρνει στο φως ένα αθέατο κομμάτι της ελληνικής ιστορίας, αφήνοντας στον θεατή την αίσθηση ότι παρακολουθεί όχι μόνο τη διαδρομή ενός ανθρώπου, αλλά και την ίδια την ψυχή ενός τόπου και μιας εποχής.
About The Author
