Η γέννηση του Ιησούς Χριστός αποτελεί ένα από τα γεγονότα με τη μεγαλύτερη επίδραση στην παγκόσμια ιστορία. Ωστόσο, όσο κι αν η 25η Δεκεμβρίου έχει εδραιωθεί στη συλλογική μνήμη ως ημέρα εορτασμού, οι ιστορικές πηγές δεν συμφωνούν ούτε για τη χρονολογία ούτε για την ακρίβεια της ημερομηνίας.
Οι πρώτες χριστιανικές μαρτυρίες δεν δίνουν σαφή απάντηση, ενώ οι πληροφορίες που διαθέτουμε οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η γέννηση του Ιησού ενδέχεται να έγινε αρκετά χρόνια πριν από αυτό που σήμερα θεωρούμε ως «έτος 1».
⸻
Τι λένε τα Ευαγγέλια: Δύο εκδοχές που δεν «κουμπώνουν»
Οι βασικές αφηγήσεις για τη γέννηση προέρχονται από τα Ευαγγέλια του Ματθαίος και του Λουκάς, οι οποίες όμως παρουσιάζουν σοβαρές χρονικές αποκλίσεις.
Το Ευαγγέλιο του Ματθαίου τοποθετεί τη γέννηση του Ιησού κατά τη βασιλεία του Ηρώδης ο Μέγας, ο οποίος κυβέρνησε από το 37 έως το 4 π.Χ. Αυτό σημαίνει ότι το γεγονός θα πρέπει να έχει συμβεί το αργότερο έως το 4 π.Χ., με πολλούς μελετητές να τοποθετούν τη γέννηση γύρω στο 5 ή 6 π.Χ.
Αντίθετα, ο Λουκάς συνδέει τη γέννηση με μια απογραφή που διατάχθηκε από τον αυτοκράτορα Αύγουστος και πραγματοποιήθηκε στη Συρία από τον Πόπλιος Σουλπίκιος Κυρήνιος. Ο Ιουδαίος ιστορικός Φλάβιος Ιώσηπος τοποθετεί αυτή την απογραφή περίπου στο 6–7 μ.Χ.
Το αποτέλεσμα είναι ένα χρονικό χάσμα σχεδόν δέκα ετών ανάμεσα στις δύο εκδοχές.
⸻
Ποια εκδοχή θεωρείται πιο πιθανή σήμερα
Η σύγχρονη ιστορική έρευνα τείνει να δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στη μαρτυρία που σχετίζεται με τον Ηρώδη, καθώς η βασιλεία του τεκμηριώνεται με ακρίβεια μέσα από ρωμαϊκά και ιστορικά αρχεία. Έτσι, αρκετοί ειδικοί εκτιμούν ότι η πιο πιθανή χρονολόγηση της γέννησης του Ιησού είναι γύρω στο 6 π.Χ., αρκετά χρόνια πριν από την έναρξη του χριστιανικού ημερολογίου.
⸻
Γιατί λοιπόν μετράμε τα χρόνια… λάθος;
Το σύστημα χρονολόγησης που χρησιμοποιούμε σήμερα δεν βασίζεται σε αυστηρό ιστορικό υπολογισμό. Καθιερώθηκε τον 6ο αιώνα από τον Βυζαντινό μοναχό Διονύσιος ο Έξοχος, ο οποίος θέλησε να απομακρύνει τη χρονομέτρηση από την παγανιστική ρωμαϊκή παράδοση.
Έτσι εισήγαγε το σύστημα Anno Domini («Έτος του Κυρίου»), αντικαθιστώντας τη ρωμαϊκή μέτρηση ab Urbe condita («από την ίδρυση της Ρώμης»). Ωστόσο, οι υπολογισμοί του φαίνεται πως δεν ήταν απολύτως ακριβείς, οδηγώντας σε μια χρονική μετατόπιση της γέννησης του Ιησού.
⸻
Η 25η Δεκεμβρίου: Μια ημερομηνία μάλλον συμβολική
Η 25η Δεκεμβρίου δεν αναφέρεται σε καμία πρωτογενή χριστιανική πηγή. Η καθιέρωσή της φαίνεται να σχετίζεται περισσότερο με ρωμαϊκές εορτές του χειμερινού ηλιοστασίου και τη γιορτή του «Αήττητου Ήλιου», παρά με ιστορικά δεδομένα.
Στα πρώτα χρόνια του Χριστιανισμού, η γέννηση του Ιησού δεν είχε τον ίδιο εορταστικό χαρακτήρα που έχει σήμερα. Το βάρος δινόταν κυρίως στη σταύρωση και την ανάσταση, ενώ ο εορτασμός των Χριστουγέννων καθιερώθηκε σταδιακά αιώνες αργότερα.
