Από τα Λουτρά Ηραίας στην κορυφή του διεθνούς σινεμά, με ταινίες-σταθμούς που σημάδεψαν τη δημόσια συζήτηση σε Ευρώπη και Αμερική
Ο Κώστας Γαβράς συγκαταλέγεται στους πλέον αναγνωρίσιμους δημιουργούς του παγκόσμιου κινηματογράφου, έχοντας ταυτίσει το όνομά του με το πολιτικό θρίλερ υψηλής έντασης. Από το εμβληματικό «Ζ» έως τους «Ενήλικους στο δωμάτιο», οι ταινίες του δεν περιορίστηκαν στην καλλιτεχνική αποτίμηση, αλλά λειτούργησαν ως παρεμβάσεις στον δημόσιο διάλογο, προκαλώντας αντιδράσεις και συζητήσεις όπου κι αν προβλήθηκαν.
Ελληνογάλλος σκηνοθέτης, εγκατεστημένος στο Παρίσι από το 1952 και κάτοχος της γαλλικής υπηκοότητας, ο Γαβράς κινήθηκε σταθερά εντός του εμπορικού κινηματογραφικού κυκλώματος, απευθυνόμενος σε ευρύ κοινό χωρίς να απολέσει τον πολιτικό πυρήνα του έργου του. Στο ενεργητικό του περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, Όσκαρ διασκευασμένου σεναρίου για την ταινία «Ο Αγνοούμενος» (1983).
Από την Αρκαδία στο Παρίσι και τη διεθνή αναγνώριση
Ο Κωνσταντίνος Γαβράς γεννήθηκε στα Λουτρά Ηραίας Αρκαδίας στις 12 Φεβρουαρίου 1933 και μεγάλωσε στην Αθήνα. Πολιτικά ενταγμένος στην Αριστερά, όπως και ο πατέρας του, εγκατέλειψε την Ελλάδα το 1952 λόγω του δυσμενούς πολιτικού κλίματος της εποχής και εγκαταστάθηκε στη Γαλλία.
Σπούδασε Φιλολογία στη Σορβόνη και στη συνέχεια φοίτησε στη φημισμένη Σχολή Κινηματογράφου του Παρισιού (IDHEC), πραγματοποιώντας το όνειρό του να ασχοληθεί επαγγελματικά με τον κινηματογράφο. Ξεκίνησε ως βοηθός σκηνοθέτη δίπλα σε σημαντικές μορφές του γαλλικού σινεμά, όπως οι Ιβ Αλεγκρέ, Ρενέ Κλεμάν, Ρενέ Κλερ και Ζακ Ντεμί.
Το 1965 υπέγραψε την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία, «Το τραίνο των δολοφόνων» («Compartiment tueurs»), ένα αστυνομικό θρίλερ με σαφείς αναφορές στην αμερικανική σχολή του είδους. Ακολούθησε το 1966 το πολεμικό δράμα «Μακί, τα Λιοντάρια της Κολάσεως» («Un homme de trop»), με θέμα τη Γαλλική Αντίσταση στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, που απέσπασε θετικές κριτικές.
Η διεθνής καταξίωση ήρθε το 1969 με το «Ζ», βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Βασίλη Βασιλικού για τη δολοφονία του βουλευτή Γρηγόρη Λαμπράκη το 1963. Σε μια περίοδο που η Ελλάδα βρισκόταν υπό στρατιωτική δικτατορία, η ταινία γνώρισε παγκόσμια επιτυχία, κερδίζοντας το Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας, ενώ ο Γαβράς ήταν υποψήφιος για Όσκαρ Σκηνοθεσίας.
Στη συνέχεια, ο σκηνοθέτης εμβάθυνε σε σύνθετα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα. Στην «Ομολογία» («L’Aveu», 1970) εστίασε στις δίκες πολιτικών αντιφρονούντων στα κομμουνιστικά καθεστώτα της Ανατολικής Ευρώπης, ενώ στην «Κατάσταση πολιορκίας» («État de siège», 1973) ανέδειξε τα αυταρχικά καθεστώτα της Λατινικής Αμερικής μέσα από την υπόθεση των Τουπαμάρος στην Ουρουγουάη.
Το «Ειδικό Δικαστήριο» («Section spéciale», 1975) καταπιάστηκε με την εκτέλεση κομμουνιστών αντιστασιακών στη Γαλλία της Κατοχής. Το 1977, με τη «Λάμψη μιας γυναίκας» («Clair de femme»), στράφηκε σε πιο υπαρξιακά θέματα, όπως ο θάνατος και η μοναξιά.
Το 1982 παρουσίασε τον «Αγνοούμενο» («Missing»), που θεωρείται από πολλούς κορυφαία στιγμή της φιλμογραφίας του. Η ταινία, με πρωταγωνιστή τον Τζακ Λέμον, εστιάζει στην εξαφάνιση ενός νεαρού Αμερικανού στη Χιλή του Πινοσέτ. Απέσπασε τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών (από κοινού με τον «Δρόμο» του Γιλμάζ Γκιουνέι) και το Όσκαρ διασκευασμένου σεναρίου το 1983.
Την ίδια χρονιά, με το «Hanna K.», ασχολήθηκε με το Παλαιστινιακό ζήτημα, ενώ το 1986 δοκίμασε το είδος της κωμωδίας με την «Οικογενειακή Υπόθεση» («Conseil de famille»). Το 1988 επανήλθε στο πολιτικό φιλμ με «Το στίγμα της Προδοσίας» («Betrayed»), που θίγει τη λευκή υπεροχή στις ΗΠΑ, και το 1989 με το «Μουσικό Κουτί» («Music Box»), με θέμα τη δίωξη ναζί εγκληματία πολέμου στην Αμερική.
Στη δεκαετία του ’90 σκηνοθέτησε, μεταξύ άλλων, τη σατιρική «Μικρή Αποκάλυψη» («La Petite Apocalypse», 1993) και το «Mad City» (1997), με τους Τζον Τραβόλτα και Ντάστιν Χόφμαν, εστιάζοντας στη δύναμη και τη διαστρέβλωση της ενημέρωσης.
Το 2002, με το «Αμήν» («Amen»), επανήλθε στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ το 2005 με το «Τσεκούρι» («Le Couperet») σχολίασε τη σκληρότητα της σύγχρονης αγοράς εργασίας. Το 2012, στο «Κεφάλαιο» («Le Capital»), άσκησε κριτική στην εταιρική απληστία, ενώ το 2019 με τους «Ενήλικους στο δωμάτιο» μετέφερε στη μεγάλη οθόνη το βιβλίο του Γιάνη Βαρουφάκη για τις διαπραγματεύσεις του 2015 με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς — μια ταινία που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Ελλάδα λόγω του επίκαιρου και πολιτικά φορτισμένου περιεχομένου της.
Ο Κώστας Γαβράς διατηρεί την εταιρεία παραγωγής K.G. Productions, με ενεργό ρόλο της συζύγου του, Μισέλ Ρε (γενν. 1939). Έχουν αποκτήσει τρία παιδιά, τον Αλεξάντρ Γκαβράς (γενν. 1969), τη Ζουλί Γκαβράς και τον Ρομέν Γκαβράς (γενν. 1981), που δραστηριοποιούνται επίσης στον χώρο του κινηματογράφου και των οπτικοακουστικών μέσων.
About The Author
