Σαν σήμερα, στις 2 Ιανουαρίου 1910, η Κυριακή καθιερώνεται επίσημα στην Ελλάδα ως ημέρα αργίας, σηματοδοτώντας μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές κατακτήσεις των αρχών του 20ού αιώνα και έναν κρίσιμο σταθμό στην ιστορία των εργατικών δικαιωμάτων.
Η απόφαση δεν ήρθε αυθόρμητα ούτε χωρίς αντιδράσεις. Σε μια εποχή όπου η εργασία δεν γνώριζε διακοπές και οι εργαζόμενοι δούλευαν επτά ημέρες την εβδομάδα, η ιδέα της υποχρεωτικής αργίας θεωρήθηκε από πολλούς ριζοσπαστική. Αντίθετα με όσα συχνά αναφέρονται, η Κυριακάτικη αργία δεν θεσμοθετήθηκε το 1908 ούτε προέκυψε από πίεση εμπορικών συλλόγων.
Την πρωτοβουλία ανέλαβε η κυβέρνηση του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη, η οποία ψήφισε σχετικό νόμο στα τέλη Δεκεμβρίου του 1909. Η εφαρμογή του ξεκίνησε την πρώτη Κυριακή του νέου έτους, στις 2 Ιανουαρίου 1910, αλλάζοντας ριζικά την καθημερινότητα χιλιάδων εργαζομένων.
Αντιδράσεις και… διαψεύσεις
Η ψήφιση του νόμου προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, κυρίως από εμπορικούς και επιχειρηματικούς κύκλους. Στη Βουλή ακούστηκαν ακόμα και ακραίες προβλέψεις για κοινωνική αναταραχή και «μακελειό». Τίποτα από αυτά δεν επιβεβαιώθηκε.
Η πρώτη Κυριακή της αργίας μετατράπηκε σε μια απρόσμενη γιορτή. Οι εκκλησίες γέμισαν, τα τραμ κινήθηκαν ασταμάτητα και χιλιάδες πολίτες βγήκαν για βόλτες και εκδρομές, απολαμβάνοντας για πρώτη φορά έναν ελεύθερο χρόνο που μέχρι τότε ήταν άγνωστος.
Οι πραγματικοί κερδισμένοι
Πίσω από τις πολιτικές συζητήσεις, οι μεγάλοι ωφελημένοι ήταν οι χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι: τα «μπακαλόπαιδα», οι μικροϋπάλληλοι, οι νεαροί εργαζόμενοι στα καταστήματα. Η Κυριακή έγινε για αυτούς ημέρα ξεκούρασης, κοινωνικής ζωής και αξιοπρέπειας.
Ο νόμος προέβλεπε εξαιρέσεις για καφενεία, ζαχαροπλαστεία και κινηματογράφους, ενώ εισήγαγε για πρώτη φορά τον θεσμό των εφημερευόντων φαρμακείων. Οι παραβάτες αντιμετώπιζαν αυστηρές ποινές, από βαριά πρόστιμα έως και κράτηση.
Παρά τις κατά καιρούς αμφισβητήσεις, η Κυριακάτικη αργία ρίζωσε στη συλλογική συνείδηση και παραμένει έως σήμερα σύμβολο κοινωνικής κατάκτησης – αν και η συζήτηση για την τύχη της επανέρχεται περιοδικά.
