Στις 29 Δεκεμβρίου 1890, στις παγωμένες πεδιάδες της Νότια Ντακότα, γράφεται μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της αμερικανικής Ιστορίας. Η Σφαγή του Πληγωμένου Γονάτου (Wounded Knee) παρουσιάστηκε τότε ως «μάχη», στην πραγματικότητα όμως επρόκειτο για τη μαζική εξόντωση άοπλων ανδρών, γυναικών και παιδιών των Λακότα Σιού. Για τους ίδιους παραμένει έως σήμερα ανοιχτή πληγή· για την Ιστορία, το συμβολικό τέλος των Ινδιάνικων Πολέμων στις Μεγάλες Πεδιάδες.
⸻
Το ιστορικό πλαίσιο της απόγνωσης
Στα τέλη του 19ου αιώνα, οι Λακότα είχαν σχεδόν ολοκληρωτικά απολέσει τη γη τους. Οι συνθήκες με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση παραβιάζονταν συστηματικά, οι βίσωνες –βασική πηγή ζωής– είχαν σχεδόν εξαφανιστεί και οι καταυλισμοί μαστίζονταν από πείνα και ασθένειες. Η πολιτική των ΗΠΑ συνδύαζε στρατιωτική βία και εξαναγκαστική αφομοίωση, επιχειρώντας να διαλύσει τις κοινωνικές και πνευματικές δομές των Ιθαγενών.
Μέσα σε αυτή την απόγνωση γεννήθηκε το θρησκευτικό κίνημα της Ghost Dance (Χορός Φάντασμα), μια ειρηνική πράξη ελπίδας και αντίστασης που υποσχόταν την επιστροφή των προγόνων και της χαμένης γης. Παρά τον πνευματικό του χαρακτήρα, αντιμετωπίστηκε από τις αρχές ως απειλή, προκαλώντας φόβο και στρατιωτική κινητοποίηση.
⸻
Από τη δολοφονία του Sitting Bull στην περικύκλωση
Η ένταση κορυφώθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 1890 με τη δολοφονία του ηγέτη των Σιού Sitting Bull, κατά τη διάρκεια αποτυχημένης απόπειρας σύλληψής του. Το γεγονός οδήγησε σε μαζικές μετακινήσεις Λακότα προς την περιοχή Pine Ridge.
Ανάμεσά τους ήταν και η ομάδα των Μινικόνζου Λακότα υπό τον αρχηγό Big Foot (Spotted Elk), βαριά άρρωστο και εξαντλημένο. Στις 28 Δεκεμβρίου, εντοπίστηκαν από το 7ο Σύνταγμα Ιππικού των ΗΠΑ και οδηγήθηκαν στο Wounded Knee Creek, όπου περίπου 350 άνθρωποι περικυκλώθηκαν από στρατιώτες και πυροβόλα Hotchkiss.
⸻
Όταν ο «αφοπλισμός» έγινε σφαγή
Το πρωί της 29ης Δεκεμβρίου ξεκίνησε η διαδικασία αφοπλισμού. Μέσα σε κλίμα έντασης και σύγχυσης, ακούστηκε ένας πυροβολισμός από άγνωστη κατεύθυνση. Αυτό ήταν αρκετό.
Σε λίγα λεπτά, οι στρατιώτες και τα πυροβόλα άνοιξαν πυρ σχεδόν εξ επαφής. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά δολοφονήθηκαν προσπαθώντας να διαφύγουν στο χιόνι. Οι νεκροί υπολογίζονται σε 250 έως 300, σχεδόν οι μισοί γυναίκες και παιδιά. Από την πλευρά του στρατού σκοτώθηκαν περίπου 25 άνδρες, αρκετοί από φίλια πυρά.
Πολλά θύματα βρέθηκαν εκατοντάδες μέτρα μακριά από το στρατόπεδο, στοιχείο που μαρτυρά καταδίωξη και εκτελέσεις. Λίγες ημέρες αργότερα, 146 σοροί θάφτηκαν σε ομαδικό τάφο στο Cemetery Hill.
Παρά τη φρίκη, το γεγονός χαρακτηρίστηκε επίσημα «μάχη» και 19 ή 20 στρατιώτες τιμήθηκαν με το Μετάλλιο Τιμής – μια απόφαση που προκαλεί αντιδράσεις έως σήμερα.
⸻
Μνήμη και σύγχρονη σημασία
Χρειάστηκαν δεκαετίες για να αναγνωριστεί ιστορικά το Wounded Knee ως σφαγή. Στις αρχές του 21ου αιώνα κατατέθηκε στο Κογκρέσο το νομοσχέδιο Remove the Stain Act, με στόχο την αφαίρεση των μεταλλίων ως συμβολική αποκατάσταση.
Το 1973, μέλη του American Indian Movement κατέλαβαν τον οικισμό, επαναφέροντας στο διεθνές προσκήνιο τα αιτήματα των Ιθαγενών για δικαιώματα και ιστορική δικαίωση.
Για πολλούς ιστορικούς, το Πληγωμένο Γόνατο παραμένει η πιο θανατηφόρα μαζική ένοπλη δολοφονία άοπλων στην ιστορία των ΗΠΑ – και ένα σύμβολο μιας βίας που για δεκαετίες επιχειρήθηκε να ξεχαστεί.
