
Στις 29 Μαρτίου 1896 (10 Απριλίου με το νέο ημερολόγιο), ο νεαρός νερουλάς από το Μαρούσι, Σπύρος Λούης, έγραψε ιστορία τερματίζοντας πρώτος στον Μαραθώνιο των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων, που διεξήχθησαν στην Αθήνα. Με χρόνο 2 ώρες, 58 λεπτά και 50 δευτερόλεπτα, γνώρισε την αποθέωση από περίπου 100.000 θεατές στο κατάμεστο Παναθηναϊκό Στάδιο, σε μια στιγμή που έμελλε να γίνει σύμβολο εθνικής υπερηφάνειας.
Το αγώνισμα του Μαραθωνίου είχε προταθεί από τον Γάλλο φιλόλογο Μισέλ Μπρεάλ, εμπνευσμένο από τον θρυλικό αγγελιοφόρο Φειδιππίδης και τη διαδρομή μετά τη Μάχη του Μαραθώνα. Στην εκκίνηση, στη γέφυρα του Μαραθώνα, παρατάχθηκαν 17 αθλητές από πέντε χώρες για να διανύσουν τα 40 χιλιόμετρα της διαδρομής — απόσταση μικρότερη από τη σημερινή, που καθορίστηκε αργότερα, το 1908.

Οι ξένοι δρομείς ξεκίνησαν δυνατά, με τον Γάλλο Αλμπέν Λερμιζιό να προηγείται για μεγάλο μέρος της κούρσας. Όμως η δύσκολη χωμάτινη διαδρομή και οι ανηφόρες της Αττικής εξάντλησαν τις δυνάμεις του. Στο 37ο χιλιόμετρο, ο Λούης αύξησε τον ρυθμό, προσπέρασε τον Αυστραλό Έντουιν Φλακ και τέθηκε επικεφαλής.
Λίγα χιλιόμετρα πριν από τον τερματισμό, η είδηση ότι ένας Έλληνας προηγείται μεταδόθηκε στο στάδιο και προκάλεσε πρωτοφανή ενθουσιασμό. Όταν ο Λούης μπήκε στο Παναθηναϊκό Στάδιο, το πλήθος ξέσπασε σε ζητωκραυγές, φωνάζοντας «Έλλην, Έλλην».

Δεύτερος τερμάτισε ο Χαρίλαος Βασιλάκος, ενώ τρίτος αρχικά κατετάγη ο Σπυρίδων Μπελόκας, ο οποίος όμως ακυρώθηκε μετά από καταγγελία ότι είχε διανύσει μέρος της διαδρομής με κάρο. Έτσι, την τρίτη θέση έλαβε ο Ούγγρος Γκιούλα Κέλνερ.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζει και η Σταμάτα Ρεβύθη, η οποία ζήτησε να συμμετάσχει στον αγώνα αλλά αποκλείστηκε, καθώς τότε δεν επιτρεπόταν η συμμετοχή γυναικών στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Την επόμενη ημέρα έτρεξε μόνη της τη διαδρομή του Μαραθωνίου σε 5 ώρες και 30 λεπτά, σε μια πράξη που σήμερα θεωρείται συμβολική για την ισότητα στον αθλητισμό.
Ο θρίαμβος του Λούη τον μετέτρεψε σε λαϊκό ήρωα. Δέχτηκε πλήθος δώρων από πολίτες και επαγγελματίες της εποχής, από δωρεάν καφέδες και κρασί έως εισιτήρια σιδηροδρόμου εφ’ όρου ζωής. Η νίκη του στον πρώτο Ολυμπιακό Μαραθώνιο δεν ήταν απλώς μια αθλητική επιτυχία, αλλά ένα ιστορικό γεγονός που συνέβαλε στη διαμόρφωση της σύγχρονης ολυμπιακής παράδοσης και παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο εμβληματικά επεισόδια της ελληνικής αθλητικής ιστορίας.



