Η ερευνητική ομάδα του Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης αποκάλυψε τμήμα μνημειακής κρήνης στο σημείο σύγκλισης των δύο κεντρικών οδών της αρχαίας πόλης, με ευρήματα που αναδιαμορφώνουν την εικόνα της περιοχής κατά τον πρώιμο μεσαίωνα
Με πλούσια και ιδιαίτερα σημαντικά ευρήματα συνεχίστηκε το καλοκαίρι του 2025 η ανασκαφική έρευνα στον Αρχαιολογικό Χώρο των Φιλίππων από την ομάδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Μεταξύ των ευρημάτων ξεχωρίζει τμήμα μαρμάρινου λέοντα μεγάλων διαστάσεων, ο οποίος κοσμούσε το κρηναίο οικοδόμημα που εντοπίζεται στο σημείο όπου συγκλίνουν οι δύο κύριες οδοί της πόλης, ο βόρειος και ο νότιος decumanus. Παράλληλα, αποκαλύφθηκαν δύο θραύσματα επιγραφών σε λατινική γραφή, που κοσμούσαν το επιστύλιο, πιθανότατα της ίδιας κρήνης, και αναφέρονται σε αυτήν.
Σύμφωνα με σημερινή ανακοίνωση του Υπουργείο Πολιτισμού, η φετινή ανασκαφική περίοδος ξεκίνησε με την ολοκλήρωση της έρευνας στη στοά που βρίσκεται στη νησίδα 7, νότια του νότιου decumanus, του κύριου οδικού άξονα της πόλης. Στον νότιο τοίχο της στοάς αποκαλύφθηκε θύρα με σωζόμενο in situ μαρμάρινο κατώφλι, στοιχείο που συμβάλλει στην κατανόηση της λειτουργίας και της οργάνωσης του συγκεκριμένου οικοδομικού τετραγώνου.
Η ανασκαφή επεκτάθηκε ανατολικά του νότιου decumanus, όπου εντοπίστηκε η συνέχεια της μαρμαροστρωμένης οδού, καθώς και το ανατολικό τμήμα του cardo, του κάθετου δρόμου που ορίζει το ανατολικό όριο της νησίδας 7. Ανατολικά του cardo αποκαλύφθηκαν δύο χώροι της επόμενης οικοδομικής νησίδας. Η έρευνα επικεντρώθηκε στην πλήρη αποκάλυψη του κρηναίου οικοδομήματος, το οποίο βρίσκεται ακριβώς στο σημείο σύγκλισης των δύο βασικών οδών της πόλης.
Κατά τη φετινή περίοδο εντοπίστηκε ολόκληρη η επιφάνεια που καταλάμβανε η κρήνη, ενώ αποκαλύφθηκε και μέρος της μαρμαρόστρωσης της πλατείας που διαμορφώθηκε στο σημείο σύγκλισης των δύο δρόμων. Εντοπίστηκε μεγάλος αριθμός μαρμάρινων ανάγλυφων μελών, τα οποία διαμόρφωναν τα σημεία παροχής νερού. Πρόκειται για καμπύλα μαρμάρινα θωράκια που ενώνονταν σε κογχωτή διάταξη. Μάλιστα, κατέστη δυνατή η επανατοποθέτηση δύο τεμαχίων στην αρχική τους θέση, πλαισιώνοντας το θωράκιο που σώζεται κατά χώραν.
Στα φετινά ευρήματα περιλαμβάνονται κυρίως κεραμική, χάλκινα νομίσματα, μεταλλικά αντικείμενα και μία ακέραια μαρμάρινη λεκανίδα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα δύο θραύσματα λατινικών επιγραφών. Η πρώτη διασώζει σε μία σειρά κεφαλαίων γραμμάτων την ένδειξη PHILIP. Η δεύτερη σώζεται σε δύο σειρές, επίσης με κεφαλαία γράμματα: στην πρώτη διακρίνεται το P·NYMP και στη δεύτερη το REI·PVB, στοιχεία που ενδέχεται να σχετίζονται με δημόσιο χαρακτήρα του μνημείου.
Κατά την ανασκαφή του νότιου decumanus αποκαλύφθηκε, σε εξαιρετικά καλή κατάσταση διατήρησης, τμήμα μαρμάρινου λέοντα μεγάλων διαστάσεων. Σώζεται ακέραια η κεφαλή με την πλούσια κώμη, καθώς και τμήμα του λαιμού και του σώματος. Η κεφαλή είναι στραμμένη προς τα δεξιά, ενώ τα χαρακτηριστικά του προσώπου διατηρούνται σε άριστη κατάσταση, αναδεικνύοντας την υψηλή ποιότητα της γλυπτικής.
Ο μαρμάρινος λέοντας αποτελεί το τελευταίο εντυπωσιακό γλυπτό που ήρθε στο φως από τον γλυπτό διάκοσμο της κρήνης. Αν και πιθανότατα χρονολογείται στην αυτοκρατορική περίοδο, δεν φαίνεται να συνανήκει με τα υπόλοιπα γλυπτά που είχαν αποκαλυφθεί τα προηγούμενα χρόνια. Η παρατήρηση αυτή ενισχύει την άποψη ότι η κρήνη, παρότι αποτελείται από αρχιτεκτονικά στοιχεία της ρωμαϊκής περιόδου – όπως μαρτυρούν και οι λατινικές επιγραφές – και γλυπτά της ίδιας εποχής, αναμορφώθηκε και διακοσμήθηκε εκ νέου με ετερόκλητα στοιχεία.
Η πρακτική αυτή παραπέμπει σε περίοδο ιστορικισμού, πιθανότατα στις αρχές της μέσης βυζαντινής περιόδου. Η χρονολόγηση αυτή ενισχύεται τόσο από σημαντικά κατασκευαστικά στοιχεία της κρήνης όσο και από το γεγονός ότι το μνημείο έχει στηθεί πάνω από τις πλάκες του χώρου σύγκλισης των δύο οδών, σημείο που έχει βεβαιωμένα αναμορφωθεί κατά τον πρώιμο μεσαίωνα. Αντίστοιχη εικόνα προκύπτει και από το σύνολο των κινητών ευρημάτων.
Διευθύντρια της ανασκαφής είναι η ομότιμη καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ναταλία Πούλου, με άμεσους συνεργάτες τον αναπληρωτή καθηγητή Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αναστάσιο Τάντση και τον ομότιμο καθηγητή Βυζαντινής Αρχαιολογίας Αριστοτέλη Μέντζο. Στην ομάδα συμμετέχουν οι υποψήφιοι διδάκτορες Βυζαντινής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Νικόλαος Θεοδωρίδης και Κωνσταντίνος – Μιχαήλ Γκανάτσας, καθώς και προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές και φοιτήτριες του Τμήματος Ιστορίας – Αρχαιολογίας του ΑΠΘ. Στην έρευνα συμμετείχαν επίσης μία προπτυχιακή φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ και μία προπτυχιακή φοιτήτρια Αρχαιολογίας από το Université Paris-Nanterre της Γαλλίας.
Η ανασκαφή χρηματοδοτήθηκε με χορηγία από την εταιρεία RAYCAP, συμβάλλοντας στη συνέχιση της συστηματικής έρευνας σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας.
About The Author
