Ένα ακατοίκητο νησί στη Μεγάλη Πρέσπα κρύβει μια σκληρή οικολογική πραγματικότητα. Στο Γκόλεμ Γκραντ, γνωστό και ως Άγιος Πέτρος, ο πληθυσμός της χερμανικής χελώνας (Hermann’s tortoise) καταρρέει σιωπηλά — όχι λόγω έλλειψης τροφής ή φυσικών θηρευτών, αλλά εξαιτίας μιας ακραίας ανισορροπίας φύλου: για κάθε μία θηλυκή αντιστοιχούν 19 αρσενικά.
Η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Ecology Letters φέρνει στο φως δεδομένα που προκαλούν έντονο προβληματισμό για το μέλλον του τοπικού πληθυσμού.
Αναλογία 19 προς 1 και εξάντληση των θηλυκών
Ο οικολόγος Ντράγκαν Αρσόφσκι παρακολουθεί τις περίπου 1.000 χελώνες του νησιού από το 2008. Αρχικά, ο πληθυσμός φαινόταν πυκνός και βιώσιμος. Ωστόσο, τα στοιχεία αποκάλυψαν έντονη υπεροχή των αρσενικών.
Στην πιο πρόσφατη καταγραφή, στο οροπέδιο του νησιού εντοπίστηκαν 19 αρσενικά για κάθε μία θηλυκή. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι τα αρσενικά, στην προσπάθειά τους να ζευγαρώσουν, συχνά καβαλούν ακόμη και άλλα αρσενικά, ένδειξη της έλλειψης διαθέσιμων θηλυκών.
Αυτό που αρχικά φάνηκε ως ιδιόμορφη συμπεριφορά, αποδείχθηκε πολύ πιο σοβαρό.
«Αλυσίδες» ζευγαρώματος και σοβαροί τραυματισμοί
Οι επιστήμονες κατέγραψαν σκηνές όπου πολλά αρσενικά καταδιώκουν μία και μόνο θηλυκή. Όταν εκείνη εξαντλείται, δημιουργείται κυριολεκτικά μια συσσώρευση σωμάτων. Όπως περιγράφει ο Αρσόφσκι, «θάβεται κάτω από τα αρσενικά».
Σύμφωνα με τη μελέτη, τα αρσενικά σπρώχνουν και δαγκώνουν — σε ορισμένες περιπτώσεις μέχρι να προκληθεί αιμορραγία — καβαλούν επανειλημμένα και χτυπούν επίμονα με την αιχμηρή άκρη της ουράς τους τις θηλυκές που προσπαθούν να διαφύγουν.
Τα αποτελέσματα είναι δραματικά: τα τρία τέταρτα των θηλυκών φέρουν τραυματισμούς στα γεννητικά τους όργανα. Παράλληλα, εμφανίζονται μικρότερες σε μέγεθος και έχουν μικρότερο προσδόκιμο ζωής σε σχέση με τα αρσενικά.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με τους ερευνητές, η καταδίωξη φτάνει στα άκρα. Θηλυκές χελώνες πέφτουν από βραχώδεις πλαγιές, πιθανότατα στην προσπάθειά τους να ξεφύγουν από την επίμονη επιθετικότητα.
Ένας πληθυσμός σε αδιέξοδο
Η ακραία αυτή αναλογία φύλου δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: λιγότερες θηλυκές σημαίνει περιορισμένη αναπαραγωγή και ακόμη μεγαλύτερη πίεση στις εναπομείνασες. Η συμπεριφορά των αρσενικών, αντί να ενισχύει τον πληθυσμό, τον αποδυναμώνει.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αν δεν μεταβληθεί η δημογραφική δυναμική, ο πληθυσμός του νησιού ενδέχεται να οδηγηθεί σταδιακά σε κατάρρευση. Ένα νησί που σήμερα φιλοξενεί εκατοντάδες χελώνες κινδυνεύει να μετατραπεί σε τόπο σιωπής.
Η περίπτωση της Μεγάλης Πρέσπας υπενθυμίζει με ωμό τρόπο ότι ακόμη και σε φαινομενικά απομονωμένα και προστατευμένα οικοσυστήματα, οι λεπτές ισορροπίες της φύσης μπορούν να διαταραχθούν δραματικά — με συνέπειες που δεν φαίνονται άμεσα, αλλά εξελίσσονται αργά και αμείλικτα.
(Φωτογραφία: Tashkoskim @Creative Commons)
About The Author
