Η ημέρα έχει καθιερωθεί από τον ΟΗΕ με στόχο την ευαισθητοποίηση για την προστασία των θαλάσσιων πόρων και την προώθηση της βιώσιμης αλιείας. Η παράνομη αλιεία προκαλεί κάθε χρόνο τεράστιες οικονομικές απώλειες και απειλεί την επισιτιστική ασφάλεια εκατομμυρίων ανθρώπων σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η 5η Ιουνίου έχει ανακηρυχθεί από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών ως Διεθνής Ημέρα για την Καταπολέμηση της Παράνομης, Μη Καταγγελλόμενης και Μη Ρυθμιζόμενης Αλιείας (International Day for the Fight Against Illegal, Unreported and Unregulated Fishing), αναδεικνύοντας τη σημασία της βιώσιμης διαχείρισης των θαλάσσιων πόρων και της προστασίας των οικοσυστημάτων των ωκεανών. Σε έναν πλανήτη όπου ο πληθυσμός αυξάνεται συνεχώς και η διατροφική επάρκεια αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για πολλές χώρες, τα αλιευτικά προϊόντα αποτελούν βασική πηγή πρωτεΐνης για δισεκατομμύρια ανθρώπους. Παράλληλα, η αλιεία προσφέρει εισόδημα και απασχόληση σε εκατομμύρια εργαζόμενους, αποτελώντας θεμέλιο της οικονομικής και κοινωνικής ζωής πολλών παράκτιων και νησιωτικών περιοχών.
Ωστόσο, η παράνομη, μη καταγγελλόμενη και μη ρυθμιζόμενη αλιεία – γνωστή διεθνώς με το ακρωνύμιο IUU (Illegal, Unreported and Unregulated Fishing) – αποτελεί μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη βιωσιμότητα των αλιευτικών αποθεμάτων. Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, ευθύνεται για την απώλεια από 11 έως 26 εκατομμυρίων τόνων ψαριών ετησίως, προκαλώντας οικονομικές ζημιές που υπολογίζονται μεταξύ 10 και 23 δισεκατομμυρίων δολαρίων κάθε χρόνο. Η πρακτική αυτή υπονομεύει τις προσπάθειες προστασίας της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, στρεβλώνει τον ανταγωνισμό εις βάρος των νόμιμων αλιέων και δυσχεραίνει τη διατήρηση των αλιευτικών αποθεμάτων για τις επόμενες γενιές.
Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης που υιοθέτησε ο ΟΗΕ το 2015. Ειδικότερα, ο 14ος Στόχος, με τίτλο «Ζωή κάτω από το Νερό», επιδιώκει τη διατήρηση και τη βιώσιμη χρήση των ωκεανών, των θαλασσών και των θαλάσσιων πόρων. Η αντιμετώπιση της παράνομης αλιείας θεωρείται βασικό εργαλείο για την επίτευξη αυτού του στόχου. Καθοριστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση αποτέλεσε η υιοθέτηση, το 2009, από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών της Συμφωνίας για τα Μέτρα του Κράτους Λιμένα με σκοπό την Πρόληψη, την Αποτροπή και την Εξάλειψη της Παράνομης, Μη Καταγγελλόμενης και Μη Ρυθμιζόμενης Αλιείας. Η συμφωνία τέθηκε σε ισχύ στις 5 Ιουνίου 2016 και ένα χρόνο αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2017, η ημερομηνία αυτή καθιερώθηκε επισήμως ως διεθνής ημέρα δράσης και ενημέρωσης. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η αντιμετώπιση της παράνομης αλιείας αποτελεί βασικό πυλώνα της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Στόχος της είναι η εμπορική εκμετάλλευση των θαλάσσιων βιολογικών πόρων με τρόπο που να εξασφαλίζει βιώσιμες οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες.
Για τον σκοπό αυτό εφαρμόζεται ένα αυστηρό σύστημα ελέγχου, βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) 1005/2008, σύμφωνα με το οποίο αλιευτικά προϊόντα μπορούν να εισάγονται ή να εξάγονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μόνο εφόσον συνοδεύονται από πιστοποιητικά που αποδεικνύουν τη νόμιμη προέλευσή τους. Το πλαίσιο αυτό συμπληρώνεται από σειρά ευρωπαϊκών κανονισμών που καθορίζουν τις διαδικασίες ελέγχου, επαλήθευσης και ιχνηλασιμότητας των αλιευμάτων. Παράλληλα, ειδικές ρυθμίσεις ισχύουν για είδη υψηλής εμπορικής αξίας, όπως ο ξιφίας και ο μεγαλόφθαλμος τόνος. Για τα προϊόντα αυτά απαιτούνται ειδικά στατιστικά έγγραφα καταγραφής και πιστοποίησης της προέλευσής τους, με στόχο την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης και τη βελτίωση της αξιοπιστίας των διεθνών στατιστικών δεδομένων.
Η Διεθνής Ημέρα για την Καταπολέμηση της Παράνομης, Μη Καταγγελλόμενης και Μη Ρυθμιζόμενης Αλιείας υπενθυμίζει ότι η προστασία των θαλασσών δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση, αλλά και προϋπόθεση για τη διατροφική ασφάλεια, την οικονομική ανάπτυξη και τη διατήρηση των φυσικών πόρων του πλανήτη. Η βιώσιμη αλιεία και η αποτελεσματική εφαρμογή των διεθνών κανόνων παραμένουν κρίσιμα εργαλεία για τη διασφάλιση ενός υγιούς θαλάσσιου περιβάλλοντος για τις σημερινές και τις μελλοντικές γενιές.
About The Author
