Οι ωκεανοί καλύπτουν περισσότερο από το 70% της επιφάνειας της Γης, στηρίζουν τη βιοποικιλότητα, την οικονομία και το κλίμα, αλλά βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρές περιβαλλοντικές απειλές
Η Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών (World Ocean Day) γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 8 Ιουνίου, με στόχο την ευαισθητοποίηση της παγκόσμιας κοινότητας για τη σημασία των ωκεανών και την ανάγκη προστασίας τους. Η ημέρα θεσμοθετήθηκε το 1992, κατά τη διάρκεια της Συνόδου της Γης στο Ρίο ντε Τζανέιρο, όταν 150 ηγέτες κρατών υπέγραψαν τη Συνθήκη για τη Βιοποικιλότητα, επιχειρώντας να ανακόψουν την εξαφάνιση σπάνιων ειδών της πανίδας και της χλωρίδας. Από το 2009, η Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών τελεί υπό την αιγίδα του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών.
Οι ωκεανοί αποτελούν θεμελιώδες στοιχείο για τη ζωή στον πλανήτη. Καλύπτουν περισσότερο από το 70% της γήινης επιφάνειας, επηρεάζουν το παγκόσμιο κλίμα, παράγουν σημαντικό μέρος του οξυγόνου που αναπνέουμε και φιλοξενούν τεράστιο πλούτο βιοποικιλότητας. Παράλληλα, συνδέονται άμεσα με την ανθρώπινη ανάπτυξη και οικονομική δραστηριότητα, καθώς ο ετήσιος κύκλος εργασιών των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τους ωκεανούς ξεπερνά τα 500 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ωστόσο, η θαλάσσια ζωή και τα ευαίσθητα οικοσυστήματα των ωκεανών βρίσκονται σήμερα υπό αυξανόμενη πίεση. Η υπεραλίευση, η ρύπανση από πλαστικά και άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες, καθώς και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και της υπερθέρμανσης του πλανήτη, απειλούν τη βιωσιμότητα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Αν και η Ελλάδα δεν βρέχεται από ωκεανούς, η ιστορία, η οικονομία και ο πολιτισμός της είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τη θάλασσα, γεγονός που καθιστά το ζήτημα της προστασίας της ιδιαίτερα σημαντικό. Σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει η Greenpeace, το 76% των παγκόσμιων αλιευτικών αποθεμάτων βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο εξαιτίας της εντατικής αλιείας, ενώ το 90% των μεγάλων ψαριών, όπως ο τόνος, ο ξιφίας και ο μπακαλιάρος, αλιεύεται πέρα από τα όρια που θεωρούνται ασφαλή για τη διατήρηση των πληθυσμών τους. Παράλληλα, οι αλιεύσιμες ποσότητες ειδών υψηλής εμπορικής αξίας έχουν καταγράψει δραματική μείωση τις τελευταίες δεκαετίες, ως αποτέλεσμα της συστηματικής υπερεκμετάλλευσης.
Ιδιαίτερα καταστροφικές θεωρούνται οι πρακτικές της αλιείας βυθού. Εκατοντάδες τράτες σαρώνουν καθημερινά τεράστιες εκτάσεις του θαλάσσιου πυθμένα, προκαλώντας ανεπανόρθωτες ζημιές σε μερικά από τα πιο πολύπλοκα και ευαίσθητα οικοσυστήματα του πλανήτη. Την ίδια στιγμή, περίπου 300.000 κητώδη –φάλαινες, δελφίνια και φώκαινες– χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους παγιδευμένα σε αλιευτικά δίχτυα. Σημαντικό πρόβλημα αποτελεί επίσης η απόρριψη εκατομμυρίων τόνων ψαριών στη θάλασσα αμέσως μετά την αλίευσή τους, επειδή δεν διαθέτουν επαρκή εμπορική αξία, καθώς και η δράση της παράνομης ή «πειρατικής» αλιείας, η οποία αποφέρει δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως εις βάρος κυρίως φτωχότερων κρατών και παράκτιων κοινοτήτων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η παράνομη αλιεία ερυθρού τόνου στη Μεσόγειο και τον Ανατολικό Ατλαντικό, όπου οι αλιευόμενες ποσότητες έχουν κατά καιρούς ξεπεράσει σημαντικά τα επιτρεπόμενα όρια, θέτοντας σε κίνδυνο τη διατήρηση του είδους. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών, η Greenpeace επαναφέρει το αίτημα για τη δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου θαλάσσιων καταφυγίων, το οποίο θα συμβάλει στην αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και στη διασφάλιση της βιωσιμότητας των αλιευτικών πόρων. Όπως επισημαίνει η περιβαλλοντική οργάνωση, η προστασία μεγάλων θαλάσσιων περιοχών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για υγιείς θάλασσες, πλούσια βιοποικιλότητα και ένα βιώσιμο μέλλον για τις επόμενες γενιές.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών υπενθυμίζει ότι η προστασία των θαλασσών δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση, αλλά και προϋπόθεση για τη διατήρηση της ζωής, της οικονομικής δραστηριότητας και της οικολογικής ισορροπίας σε ολόκληρο τον πλανήτη.
About The Author
