Ήταν 19 Νοεμβρίου 1999 όταν ο Μπιλ Κλίντον έφτανε στην Αθήνα για μια επίσκεψη που θα σημαδεύσει την ιστορία. Με τη Χίλαρι Κλίντον στο πλευρό του, ο Αμερικανός πρόεδρος προσγειώθηκε σε μια Αθήνα γεμάτη εντάσεις και διαμαρτυρίες λόγω των πρόσφατων ΝΑΤΟϊκών βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία. Σε αυτό το πλαίσιο, ο λόγος του Στεφανόπουλου θα αποκτούσε ιδιαίτερη βαρύτητα, αναδεικνύοντας τις ανησυχίες και τις προσδοκίες της ελληνικής κοινωνίας.
Ενώ στο Προεδρικό Μέγαρο προετοιμαζόταν ένα τυπικό διπλωματικό δείπνο, στους δρόμους εξελισσόταν μία από τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις της δεκαετίας του ’90.
Ο Στεφανόπουλος, με την ομιλία του, επεσήμανε τη σημασία της ειρηνικής διαμαρτυρίας.
Ο Στεφανόπουλος εκφώνησε έναν λόγο που αντήχησε σε όλο τον κόσμο, καταδεικνύοντας τις ανησυχίες της ελληνικής κοινωνίας.
Η ένταση που επικρατούσε στους δρόμους της Αθήνας υπογράμμιζε την ανάγκη για ειρηνικές διαμαρτυρίες και διάλογο, κάτι που ο Στεφανόπουλος επεσήμανε με τον λόγο του.
Η παρουσία του Στεφανόπουλου εκείνη την ημέρα αντικατόπτριζε τις τρέχουσες πολιτικές και κοινωνικές προκλήσεις στην Ελλάδα.
Μια Αθήνα σε αναβρασμό – πορείες, επεισόδια και χιλιάδες διαδηλωτές
Από τις πρώτες πρωινές ώρες, χιλιάδες κόσμου συγκεντρώνονταν στο κέντρο της Αθήνας.
Η οργή για τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία ήταν ακόμη νωπή και οι πορείες πήραν γρήγορα εκρηκτικό χαρακτήρα:
- Συγκρούσεις με την αστυνομία
- Δακρυγόνα
- Φλεγόμενοι κάδοι
- Οδοφράγματα σε Σύνταγμα, Ακαδημίας και γύρω δρόμους
- Συμμετοχή οργανώσεων, συνδικάτων, μαθητών
Ανάμεσα στους διαδηλωτές, όπως αποκαλύφθηκε χρόνια αργότερα, βρισκόταν και ο νεαρός τότε Αλέξης Τσίπρας.
Η Αθήνα είχε μετατραπεί σε πραγματικό φρούριο: ελικόπτερα, ελεύθεροι σκοπευτές, νεκρές ζώνες ασφαλείας και χιλιάδες αστυνομικοί φύλαγαν τις μετακινήσεις της αμερικανικής αποστολής. Ήταν μια από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις ασφαλείας που είχε δει ποτέ η χώρα.
Στο Προεδρικό Μέγαρο, όμως, γράφτηκε μια ιστορική στιγμή
Ενώ στους δρόμους κυριαρχούσε η ένταση, στο επίσημο δείπνο επικρατούσε ένα εντελώς διαφορετικό κλίμα.
Εκεί, μπροστά στον Κώστα Σημίτη, τη Χίλαρι Κλίντον και τον Αμερικανό πρόεδρο, ο Κωστής Στεφανόπουλος εκφώνησε έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς και νηφάλιους λόγους της Μεταπολίτευσης.
Με καθαρότητα και αξιοπρέπεια, ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας έθεσε όλα τα μεγάλα εθνικά ζητήματα:
Για το Κυπριακό
- Δεν πρόκειται για «διαφορά» αλλά για αποτέλεσμα τουρκικής εισβολής.
- Η λύση μπορεί να υπάρξει μόνο με βάση τα ψηφίσματα του ΟΗΕ και το διεθνές δίκαιο.
Για το Αιγαίο
- Το μόνο πραγματικό ζήτημα είναι η υφαλοκρηπίδα.
- Τα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας.
- Η Συνθήκη της Λωζάννης είναι απολύτως σαφής.
- Οι τουρκικές διεκδικήσεις «δεν θα έπρεπε ούτε ως σκέψεις να διατυπωθούν».
- Το casus belli είναι αντίθετο σε κάθε αρχή του ΟΗΕ.
Για την ειρηνική επίλυση διαφορών
- Η Ελλάδα επιδιώκει λύση μόνο μέσα από θεσμούς.
- Η Χάγη είναι ο δρόμος για δεσμευτικές και αξιόπιστες αποφάσεις.
Ο λόγος του δεν είχε ένταση, είχε όμως κύρος — γι’ αυτό και έμεινε στην Ιστορία. Εκείνη τη στιγμή εξέφρασε, με ψυχραιμία και ευθύτητα, ολόκληρη την ελληνική κοινωνία.
24 ώρες που άφησαν αποτύπωμα
Η επίσκεψη του Κλίντον διήρκεσε μόλις μία ημέρα, όμως το αποτύπωμά της ήταν τεράστιο:
- Μια κοινωνία που βγήκε να φωνάξει την αντίθεσή της στην αμερικανική πολιτική
- Ένας Πρόεδρος που μίλησε καθαρά και χωρίς περιστροφές
- Μια στιγμή που ακόμη και σήμερα θεωρείται υπόδειγμα θεσμικής στάσης
