Σήμερα, Τετάρτη 28 Οκτωβρίου 2026, η Ελλάδα γιορτάζει την 86η επέτειο του ιστορικού «ΟΧΙ» του 1940. Μια ημέρα εθνικής υπερηφάνειας και ιστορικής μνήμης, αφιερωμένη στην αντίσταση του ελληνικού λαού απέναντι στη φασιστική Ιταλία και στους ανθρώπους που πολέμησαν για την ελευθερία της πατρίδας.
Κάθε χρόνο στις 28 Οκτωβρίου, ολόκληρη η Ελλάδα τιμά μία από τις σημαντικότερες στιγμές της νεότερης ιστορίας της. Σχολεία, δημόσιες υπηρεσίες και πολλές επιχειρήσεις παραμένουν κλειστά, ενώ πραγματοποιούνται μαθητικές και στρατιωτικές παρελάσεις, καταθέσεις στεφάνων και επετειακές εκδηλώσεις.
Τι ακριβώς συνέβη, όμως, εκείνη την ημέρα και γιατί η Ελλάδα γιορτάζει την έναρξη ενός πολέμου;
Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, περίπου στις 3:00, ο Ιταλός πρέσβης στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι, επισκέφθηκε τον τότε πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά, στην κατοικία του στην Κηφισιά.
Εκεί του παρέδωσε τελεσίγραφο εκ μέρους του Ιταλού δικτάτορα Μπενίτο Μουσολίνι, με το οποίο απαιτούσε να επιτραπεί στον ιταλικό στρατό να καταλάβει στρατηγικά σημεία της ελληνικής επικράτειας.
Η αποδοχή του τελεσιγράφου θα σήμαινε ουσιαστικά την παραχώρηση της εθνικής κυριαρχίας στις ιταλικές δυνάμεις.
Η απάντηση του Ιωάννη Μεταξά ήταν αρνητική.
Σύμφωνα με την ιστορική μαρτυρία, ο Μεταξάς απάντησε στα γαλλικά με τη φράση «Alors, c’est la guerre», που σημαίνει «Λοιπόν, έχουμε πόλεμο».
Παρότι δεν ειπώθηκε κυριολεκτικά η λέξη «ΟΧΙ» στη συγκεκριμένη συνομιλία, η άρνηση αυτή έμεινε στην ιστορία ως το μεγάλο «ΟΧΙ» του ελληνικού λαού.
Λίγες ώρες αργότερα, στις 5:30 το πρωί, οι ιταλικές δυνάμεις επιτέθηκαν στην Ελλάδα από τα ελληνοαλβανικά σύνορα.
Έτσι ξεκίνησε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος του 1940, με τον ελληνικό στρατό να αντιστέκεται στην εισβολή και στη συνέχεια να περνά στην αντεπίθεση.
Οι Έλληνες στρατιώτες πολέμησαν κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, μέσα στα χιόνια και στις χαμηλές θερμοκρασίες των βουνών της Πίνδου.
Σημαντική ήταν και η συμβολή των γυναικών της Πίνδου, οι οποίες μετέφεραν πολεμοφόδια, τρόφιμα και άλλα εφόδια, βοηθώντας τον ελληνικό στρατό στις δύσβατες ορεινές περιοχές.
Οι ελληνικές δυνάμεις κατάφεραν να αποκρούσουν την ιταλική επίθεση και να σημειώσουν σημαντικές στρατιωτικές επιτυχίες, προκαλώντας διεθνή εντύπωση.
Ωστόσο, τον Απρίλιο του 1941, η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε στην Ελλάδα, οδηγώντας τελικά στην Κατοχή, που συνοδεύτηκε από πείνα, εκτελέσεις, διώξεις και μεγάλες ανθρώπινες απώλειες.
Γιατί γιορτάζουμε την αρχή του πολέμου και όχι το τέλος του;
Η 28η Οκτωβρίου δεν αποτελεί εορτασμό του πολέμου, αλλά της απόφασης για αντίσταση απέναντι στην εισβολή και την υποταγή.
Σε αντίθεση με άλλες χώρες που τιμούν κυρίως την απελευθέρωσή τους, η Ελλάδα επέλεξε να καθιερώσει ως εθνική επέτειο τη στιγμή που αρνήθηκε το ιταλικό τελεσίγραφο.
Μάλιστα, η επέτειος άρχισε να τιμάται ήδη κατά τη διάρκεια της Κατοχής, μέσα από εκδηλώσεις αντίστασης και μνήμης.
Η ημέρα έχει και ιδιαίτερη θρησκευτική σημασία, καθώς η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος γιορτάζει την Αγία Σκέπη της Υπεραγίας Θεοτόκου, η οποία συνδέθηκε στη θρησκευτική παράδοση με την προστασία των Ελλήνων στρατιωτών στο μέτωπο.
Σήμερα, 86 χρόνια μετά, το μήνυμα της 28ης Οκτωβρίου παραμένει ζωντανό.
Οι παρελάσεις, οι ελληνικές σημαίες και οι εκδηλώσεις μνήμης αποτελούν έναν τρόπο να τιμηθούν όσοι αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν για την πατρίδα.
Η 28η Οκτωβρίου δεν είναι απλώς μια αργία. Είναι η υπενθύμιση ότι η ελευθερία, η ανεξαρτησία και η αξιοπρέπεια κατακτήθηκαν μέσα από αγώνες και θυσίες και δεν πρέπει ποτέ να θεωρούνται δεδομένες.
