
Τα Δωδεκάνησα (δεκατέσσερα στον αριθμό) υπήρξαν από την αρχαιότητα άρρηκτα δεμένα με την ιστορική πορεία του Ελληνισμού. Παρ’ όλα αυτά, η ενσωμάτωσή τους στο ελληνικό κράτος πραγματοποιήθηκε μόλις το 1947, έπειτα από μακρά διαδρομή ξένων κυριαρχιών και διεθνών ανακατατάξεων.
Λόγω της στρατηγικής τους θέσης στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, τα νησιά γνώρισαν αλλεπάλληλες επιδρομές και κατακτήσεις: Πέρσες, Σαρακηνοί, Βενετοί, Γενουάτες, Σταυροφόροι και Τούρκοι άφησαν το αποτύπωμά τους. Από το 1309 έως το 1522 βρέθηκαν υπό την κυριαρχία των Ιωαννιτών Ιπποτών, πριν περάσουν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Κατά την Επανάσταση του 1821 εξεγέρθηκαν, όμως το 1830 επιστράφηκαν στους Οθωμανούς, στο πλαίσιο των διευθετήσεων για τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους.
Το 1912 καταλήφθηκαν από την Ιταλία, γεγονός που αναζωπύρωσε τις ελπίδες για ένωση με την Ελλάδα. Η Συνθήκη των Σεβρών (1920) προέβλεπε την παραχώρησή τους στην Ελλάδα, πλην της Ρόδου, όμως η Μικρασιατική Καταστροφή ανέτρεψε τα δεδομένα. Ακολούθησε περίοδος εντατικής ιταλικής κατοχής και πολιτικής εξιταλισμού. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας το 1943, τα Δωδεκάνησα πέρασαν διαδοχικά σε γερμανικό και, μετά το 1945, σε βρετανικό έλεγχο.
Η οριστική λύση ήρθε στο πλαίσιο των μεταπολεμικών διασκέψεων ειρήνης. Στις 10 Φεβρουαρίου 1947, με τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων με την Ιταλία, τα Δωδεκάνησα αποδόθηκαν στην Ελλάδα, με πρόβλεψη αποστρατιωτικοποίησης των νησιών. Η απόφαση έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από τον ελληνικό λαό, σε μια περίοδο βαθιάς εσωτερικής δοκιμασίας λόγω του Εμφυλίου.
Η παράδοση της διοίκησης πραγματοποιήθηκε στις 31 Μαρτίου 1947 στη Ρόδο, ενώ η επίσημη τελετή της ενσωμάτωσης έλαβε χώρα στις 7 Μαρτίου 1948. Έτσι έκλεισε ένας ιστορικός κύκλος αιώνων και τα Δωδεκάνησα εντάχθηκαν οριστικά στον εθνικό κορμό.



