Έντονες πολιτικές αντιδράσεις προκάλεσε η ανάρτηση σε διαδικτυακή δημοπρασία σπάνιων φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Σκοπευτήριο Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, με αποτέλεσμα ο κάτοχός τους να αποσύρει τελικά τις εικόνες από την πλατφόρμα eBay.
Οι φωτογραφίες, που αποτυπώνουν τις τελευταίες στιγμές των μελλοθανάτων λίγο πριν από την εκτέλεσή τους από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής, είχαν αναρτηθεί το βράδυ του Σαββάτου από λογαριασμό με έδρα το Βέλγιο. Κατά τη διάρκεια της δημοπρασίας, ορισμένες από αυτές ξεπέρασαν τις 1.000 και 2.000 ευρώ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το υλικό φέρεται να προέρχεται από φωτογραφικό άλμπουμ του Γερμανού υπολοχαγού Χέρμαν Χόιερ, ο οποίος υπηρετούσε στο 1012 Festungs-Bataillon με έδρα τη Μαλακάσα. Στον ίδιο λογαριασμό διατίθενται προς πώληση έγγραφα, φωτογραφίες και αντικείμενα που σχετίζονται με το Τρίτο Ράιχ, καθώς και εικόνες από τη Μαλακάσα, την Κόρινθο και την Αθήνα της περιόδου της Κατοχής.
Πολιτικές παρεμβάσεις για την απόκτηση από το Δημόσιο
Η δημοσιοποίηση της υπόθεσης πυροδότησε άμεσες αντιδράσεις από κόμματα της αντιπολίτευσης και φορείς, με κοινό αίτημα να περιέλθουν οι φωτογραφίες στην κατοχή του ελληνικού Δημοσίου και να ενταχθούν σε δημόσιο πλαίσιο μνήμης.
Ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας με επιστολή του προς τον πρόεδρο της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης ζήτησε να αναληφθούν πρωτοβουλίες ώστε το Ίδρυμα της Βουλής να προχωρήσει στην απόκτηση των φωτογραφιών, εφόσον διαπιστωθεί η αυθεντικότητά τους. Όπως σημείωσε, πρόκειται για τεκμήρια μιας εμβληματικής στιγμής της ελληνικής ιστορίας και «η ιστορία δεν μπαίνει σε πλειστηριασμό».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και το ΠΑΣΟΚ, με τον εκπρόσωπό του να τονίζει ότι η Πολιτεία έχει ευθύνη να προστατεύσει και να αναδείξει τέτοια ιστορικά ντοκουμέντα.
Ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, σε δημόσια τοποθέτησή του, υπογράμμισε ότι αποτελεί χρέος απέναντι στην ιστορική μνήμη η απόκτηση των φωτογραφιών από το ελληνικό κράτος, επισημαίνοντας ότι ο Δήμος Αθηναίων είναι έτοιμος να συμβάλει με κάθε πρόσφορο τρόπο.
Από την πλευρά του ΚΚΕ, ο γενικός γραμματέας της ΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας δήλωσε ότι πρόκειται για ήρωες, μέλη και στελέχη του κόμματος, και ότι οι φωτογραφίες «πρέπει να αποδοθούν στον ελληνικό λαό», προαναγγέλλοντας πολιτικές πρωτοβουλίες.
Αντίστοιχη θέση διατύπωσαν ο ΣΥΡΙΖΑ και η Νέα Αριστερά, ζητώντας να ελεγχθεί η αυθεντικότητα του υλικού και να ενταχθεί, με κατάλληλη μουσειακή πλαισίωση, σε δημόσιο χώρο μνήμης και γνώσης.
Τι δηλώνει ο Βέλγος συλλέκτης
Ο κάτοχος των φωτογραφιών, Τιμ Ντε Κρένε από τη Γάνδη, σε δήλωσή του στην «Εφημερίδα των Συντακτών» ανέφερε ότι αποφάσισε προσωπικά να κλείσει τις δημοπρασίες στο eBay το πρωί της Κυριακής, μετά τη θύελλα αντιδράσεων.
Όπως σημείωσε, κατανοεί πλήρως την ευαίσθητη ιστορική φύση των φωτογραφιών και δήλωσε ανοιχτός σε εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές αρχές σχετικά με το μέλλον του υλικού. Τόνισε ωστόσο ότι δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση για την πώληση και ότι η τελική επιλογή για το πού και υπό ποιες συνθήκες θα μεταβιβαστούν οι φωτογραφίες εναπόκειται στον ίδιο, με γνώμονα –όπως ανέφερε– την υπεύθυνη διαχείριση της ιστορικής τους σημασίας.
Παράλληλα, έκανε λόγο για εκτεταμένη αναπαραγωγή «τεχνητά τροποποιημένων εικόνων» που, όπως υποστηρίζει, αλλοιώνουν τα χαρακτηριστικά των προσώπων και εγείρουν ζητήματα πνευματικών δικαιωμάτων.
Η υπόθεση παραμένει σε εξέλιξη, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον στις ενδεχόμενες θεσμικές πρωτοβουλίες για τη διασφάλιση της παραμονής των ιστορικών τεκμηρίων σε δημόσιο φορέα της χώρας.
Ταυτοποιήθηκε ο πρώτος από τους 200 εκτελεσθέντες της Καισαριανής
Σημαντική εξέλιξη σημειώθηκε στην υπόθεση των ιστορικών φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, καθώς ταυτοποιήθηκε ο πρώτος από τους εικονιζόμενους μελλοθάνατους.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η οικογένειά του αναγνώρισε στο φωτογραφικό υλικό τον ψηλό άνδρα με το λευκό πουκάμισο, ο οποίος διακρίνεται ανάμεσα στους κρατουμένους που οδηγούνται προς εκτέλεση. Πρόκειται για τον Βασίλη Ν. Παπαδήμα, μηχανικό στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Μεσσηνία, γεννημένο στην Πύλο.
Ο Βασίλης Παπαδήμας είχε συλληφθεί τον Αύγουστο του 1941 από Ιταλούς καραμπινιέρους, κατά τη διάρκεια της Κατοχής, και έκτοτε κρατήθηκε σε φυλακές προτού μεταφερθεί τελικά στην Αθήνα. Ήταν αδελφός του εκδότη Δημήτρη Παπαδήμα.
Η ταυτοποίηση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς πρόκειται για ένα από τα πρώτα πρόσωπα που αναγνωρίζονται με βεβαιότητα μέσα από το σπάνιο φωτογραφικό υλικό. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ιστορική και τεκμηριωτική αξία των εικόνων, οι οποίες αποτυπώνουν τις τελευταίες στιγμές των μελλοθανάτων πριν από την εκτέλεσή τους από τις δυνάμεις κατοχής.
Ιστορικοί και συγγενείς των θυμάτων επισημαίνουν ότι κάθε ταυτοποίηση δεν αποτελεί μόνο πράξη ιστορικής αποκατάστασης, αλλά και μια βαθιά ανθρώπινη στιγμή μνήμης, που επαναφέρει ονόματα και βιογραφίες εκεί όπου για δεκαετίες υπήρχε κυρίως η συλλογική αναφορά στους «200 της Καισαριανής».
About The Author
