Τα Χταπόδια συχνά χαρακτηρίζονται ως ιδιαίτερα έξυπνα ζώα, όμως η νοημοσύνη τους διαφέρει σημαντικά από εκείνη των ανθρώπων και άλλων σπονδυλωτών.
Ανήκουν στην ομάδα των Κεφαλόποδα, η οποία ακολούθησε διαφορετική εξελικτική πορεία από τα σπονδυλωτά πριν από περισσότερα από 500 εκατομμύρια χρόνια. Η ανάπτυξη των γνωστικών τους ικανοτήτων σχετίζεται κυρίως με την ανάγκη επιβίωσης: εύρεση τροφής, αποφυγή θηρευτών και προσαρμογή στο περιβάλλον.
Ο ιδιαίτερος εγκέφαλός τους
Τα χταπόδια διαθέτουν περίπου 500 εκατομμύρια νευρώνες, αριθμό που προσεγγίζει εκείνον ενός σκύλου.
Το πιο εντυπωσιακό όμως χαρακτηριστικό είναι ότι πάνω από το μισό νευρικό τους σύστημα βρίσκεται στα πλοκάμια. Αυτό σημαίνει ότι τα πλοκάμια μπορούν να κινούνται και να εξερευνούν σχεδόν αυτόνομα, επιτρέποντας στο ζώο να εκτελεί πολλές ενέργειες ταυτόχρονα.
Οι βεντούζες τους διαθέτουν εξαιρετικά ευαίσθητους υποδοχείς που τους επιτρέπουν να «αγγίζουν» και να «γεύονται» το περιβάλλον, δίνοντας την εντύπωση ότι σκέφτονται με ολόκληρο το σώμα τους.
Ικανότητα επίλυσης προβλημάτων
Τα χταπόδια έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα ικανά στην επίλυση προβλημάτων. Σε πειράματα έχουν καταφέρει:
- να ανοίγουν βιδωτά δοχεία για να πάρουν τροφή
- να βρίσκουν την έξοδο από λαβυρίνθους
- να μετακινούν αντικείμενα για να φτάσουν σε στόχους.
Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι μεταφέρουν κελύφη καρύδας και τα χρησιμοποιούν αργότερα ως καταφύγιο – μια συμπεριφορά που δείχνει σχεδιασμό για το μέλλον, κάτι σπάνιο για ασπόνδυλα.
Ισχυρή μνήμη και μάθηση
Τα χταπόδια μαθαίνουν μέσω δοκιμής και λάθους και μπορούν να θυμούνται λύσεις για εβδομάδες.
Έρευνες έχουν δείξει ότι μπορούν ακόμη και να αναγνωρίζουν ανθρώπους και να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους. Επιπλέον, έχουν τη δυνατότητα να μαθαίνουν παρατηρώντας άλλα χταπόδια.
Περιέργεια και «παιχνίδι»
Παρουσιάζουν επίσης έντονη περιέργεια. Συχνά χειρίζονται αντικείμενα, παίζουν με φυσαλίδες ή σπρώχνουν αντικείμενα στο νερό για να τα πάρουν ξανά.
Αυτές οι συμπεριφορές δεν σχετίζονται με τροφή ή άμεσο κίνδυνο και θεωρούνται ένδειξη εξερευνητικής συμπεριφοράς.
Η εντυπωσιακή ικανότητα καμουφλάζ
Τα χταπόδια διαθέτουν εξειδικευμένα κύτταρα που τους επιτρέπουν να αλλάζουν χρώμα και υφή σε κλάσματα δευτερολέπτου.
Ορισμένα είδη, όπως το Μιμητικό χταπόδι, μπορούν να μιμούνται άλλα θαλάσσια ζώα, όπως θαλάσσια φίδια ή λεοντόψαρα, υιοθετώντας ακόμη και τις κινήσεις τους.
Ευαισθησία στον πόνο
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι τα χταπόδια αντιδρούν σε επιβλαβή ερεθίσματα και αποφεύγουν περιοχές όπου έχουν βιώσει δυσάρεστες εμπειρίες.
Για τον λόγο αυτό αρκετές χώρες έχουν συμπεριλάβει τα κεφαλόποδα στους κανονισμούς για την ευημερία των ζώων σε εργαστήρια, αναγνωρίζοντας ότι μπορούν να βιώνουν πόνο.
Μια διαφορετική μορφή νοημοσύνης
Συνολικά, τα χταπόδια παρουσιάζουν μια μοναδική μορφή νοημοσύνης που βασίζεται στη μάθηση, τη μνήμη, την επίλυση προβλημάτων και την προσαρμογή στο περιβάλλον τους.
Παρότι διαφέρουν πολύ από τα θηλαστικά, αποτελούν ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα εξελικτικής ευφυΐας στο ζωικό βασίλειο.
About The Author
