Στις 23 Μαρτίου 1929 δημοσιεύεται στην εφημερίδα Ριζοσπάστης τηλεγράφημα του μεγάλου φυσικού Άλμπερτ Αϊνστάιν προς την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο διεθνούς φήμης επιστήμονας, ως μέλος της Επιτροπής Αμύνης των Θυμάτων της Λευκής Τρομοκρατίας στα Βαλκάνια, διαμαρτύρεται έντονα για τις αποβολές φοιτητών από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών για πολιτικούς λόγους, απαιτώντας την ελευθερία της έκφρασης και της σκέψης στους πανεπιστημιακούς χώρους.
Στο σύντομο αλλά σαφές τηλεγράφημά του, ο Αϊνστάιν τονίζει: «Διαμαρτυρόμαστε εντόνως ενάντια στην αποβολή φοιτητών από το Πανεπιστήμιο. Απαιτούμε την ελευθερία στην εκδήλωση των σκέψεων ανάμεσα στους φοιτητές». Λίγες ημέρες αργότερα, ο ίδιος και άλλοι πανεπιστημιακοί απέστειλαν αντίστοιχη επιστολή προς τη Σύγκλητο του Πανεπιστημίου Αθηνών, ζητώντας την άμεση επανεγγραφή των φοιτητών που διώχθηκαν λόγω των πολιτικών τους πεποιθήσεων.
Η περίοδος εκείνη χαρακτηριζόταν από έντονες πολιτικές διώξεις σε βάρος κομμουνιστών και αγωνιστών, τόσο στους χώρους εργασίας όσο και στα πανεπιστήμια. Οι αρχές παρακολουθούσαν συστηματικά τη δράση των φοιτητών, ενώ ακόμη και η συμμετοχή σε πολιτικές συγκεντρώσεις μπορούσε να οδηγήσει σε αποβολή. Οι φοιτητές αντέδρασαν άμεσα, οργανώνοντας κινητοποιήσεις και απεργίες, με χαρακτηριστική την πολυήμερη απεργία της Φιλοσοφικής Σχολής τον Απρίλιο του 1929, που διήρκεσε περίπου είκοσι ημέρες.
Η παρέμβαση του Αϊνστάιν δεν υπήρξε μεμονωμένη. Την ίδια περίοδο, με την ψήφιση του λεγόμενου Ιδιώνυμο, το ελληνικό κράτος ενέτεινε την καταστολή κατά του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος, ανοίγοντας τον δρόμο για την αυταρχική πορεία που οδήγησε αργότερα στη Δικτατορία της 4ης Αυγούστου. Ο Αϊνστάιν, μαζί με άλλους διανοούμενους, υπέγραψε επιστολές καταγγελίας των διώξεων και ζήτησε πολιτικές και συνδικαλιστικές ελευθερίες.
Η διεθνιστική δράση του μεγάλου επιστήμονα συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια. Το 1952 συγκαταλέχθηκε μεταξύ εκείνων που απηύθυναν έκκληση για να αποτραπεί η εκτέλεση του Έλληνα αγωνιστή Νίκος Μπελογιάννης, ενώ διεθνώς πρωτοστάτησε στην εκστρατεία ενάντια στην εκτέλεση των συζύγων που καταδικάστηκαν για κατασκοπεία στην υπόθεση της Εκτέλεση των Ρόζενμπεργκ, στο αποκορύφωμα του μακαρθισμού.
Παράλληλα, ο Αϊνστάιν στάθηκε στο πλευρό των αντιφασιστικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια του Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος, καταγγέλλοντας τη στρατιωτική επέμβαση υπέρ του καθεστώτος του Φρανθίσκο Φράνκο και στηρίζοντας τους διεθνείς εθελοντές της Ταξιαρχία Αβραάμ Λίνκολν.
Η παρέμβαση του Αϊνστάιν το 1929 παραμένει μέχρι σήμερα ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα διεθνούς αλληλεγγύης διανοουμένων προς τους αγώνες για δημοκρατικά δικαιώματα και ελευθερία της έκφρασης, σε μια περίοδο έντονων πολιτικών συγκρούσεων στην Ελλάδα και την Ευρώπη.
About The Author
