
Σαν σήμερα, στις 2 Απριλίου 1980, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά ο κύκλος τραγουδιών «Η Εποχή της Μελισσάνθης» του Μάνου Χατζιδάκι, ενός από τα πιο προσωπικά και σύνθετα έργα του σπουδαίου Έλληνα συνθέτη.
Η «Εποχή της Μελισσάνθης» (έργο 37) αποτελεί μια ιδιότυπη μουσική καντάτα με έντονο αυτοβιογραφικό και πολιτικό χαρακτήρα, σε ποίηση του ίδιου του δημιουργού. Το έργο αντλεί το υλικό του από την καθοριστική περίοδο της απελευθέρωσης της Ελλάδας το 1944, καθώς και από τα δραματικά γεγονότα που ακολούθησαν, όπως τα Δεκεμβριανά και ο Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος, που σημάδεψαν βαθιά τη συλλογική μνήμη και την πολιτική σκέψη του Χατζιδάκι.
Η ιδέα του έργου φαίνεται να έχει τις ρίζες της ήδη στα βιώματα της εποχής εκείνης, ωστόσο η πρώτη σαφής μορφή του διαμορφώνεται το 1965, με το ομώνυμο ποίημα που περιλαμβάνεται στη συλλογή «Μυθολογία». Η σύνθεση ξεκινά το 1970 στις Ηνωμένες Πολιτείες και ολοκληρώνεται έπειτα από μια δεκαετία δημιουργικής επεξεργασίας, καθιστώντας το ένα από τα πιο μακροχρόνια και απαιτητικά εγχειρήματα του συνθέτη.
Δομικά, το έργο αναπτύσσεται σε 25 μέρη και συνδυάζει ώριμη γυναικεία φωνή, δύο νεανικές ανδρικές, μεικτή και παιδική χορωδία, ορχήστρα δωματίου, με το μπουζούκι σε ρόλο σολιστικού οργάνου, καθώς και στρατιωτική μπάντα. Ξεχωριστή θέση κατέχει η Χορωδία του Τρίτου Προγράμματος υπό τη διεύθυνση του Αντώνη Κοντογεωργίου, καθώς και η Παιδική Χορωδία Ροτόντα Θεσσαλονίκης.
Κεντρικό συμβολικό πρόσωπο του έργου είναι η Μελισσάνθη, μια μορφή που λειτουργεί ταυτόχρονα ως αλληγορία της γυναίκας του πολέμου και ως προσωποποίηση της ελπίδας, της ελευθερίας και των μεγάλων ιδανικών. Η τραγική της κατάληξη στη μεταπολεμική Ελλάδα υπογραμμίζει τη διάψευση των προσδοκιών και τη σκληρή ιστορική πραγματικότητα.
Η πρώτη παρουσίαση του έργου το 1980 σηματοδότησε μια κορυφαία στιγμή στην πορεία του Μάνου Χατζιδάκι, ενώ την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και σε δισκογραφική μορφή, αποτυπώνοντας ένα από τα πιο ώριμα και πολιτικά φορτισμένα έργα της σύγχρονης ελληνικής μουσικής.


