Σήμερα στις 20:50 στο OPEN
Μια εκρηκτική γιορτή επιστημονικής φαντασίας, αισθητικής υπερβολής και ανθρωπιστικής ουτοπίας που παραμένει ζωντανή τρεις δεκαετίες μετά
Υπάρχουν ταινίες επιστημονικής φαντασίας που επιδιώκουν να προβλέψουν το μέλλον και άλλες που επιχειρούν να το εξηγήσουν. Το «Πέμπτο Στοιχείο» του Λικ Μπεσόν δεν ενδιαφέρεται για τίποτε από τα δύο. Εκείνο που επιδιώκει είναι να δημιουργήσει έναν ολόκληρο κινηματογραφικό κόσμο, με τους δικούς του κανόνες, τη δική του αισθητική και τον δικό του ρυθμό. Και αυτό ακριβώς είναι που το καθιστά, σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά την κυκλοφορία του, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και διαχρονικές ταινίες του είδους.
Η ιστορία διαδραματίζεται στον 23ο αιώνα, όταν μια κοσμική δύναμη που ενσαρκώνει το απόλυτο κακό επιστρέφει για να απειλήσει την ανθρωπότητα. Η σωτηρία της Γης εξαρτάται από την ενεργοποίηση των τεσσάρων στοιχείων της φύσης και ενός πέμπτου, του ίδιου του φορέα της ζωής, της Λίλου. Όταν η νεαρή γυναίκα πέφτει κυριολεκτικά από τον ουρανό μέσα στο ιπτάμενο ταξί του πρώην ταγματάρχη και νυν οδηγού Κόρμπεν Ντάλας, αρχίζει μια περιπέτεια που συνδυάζει δράση, χιούμορ, ρομαντισμό και διαστημική φαντασία με τρόπο που δύσκολα έχει επαναληφθεί.
Το σενάριο του Μπεσόν δεν επιδιώκει την επιστημονική ακρίβεια ούτε τη φιλοσοφική βαρύτητα. Αντίθετα, αγκαλιάζει συνειδητά τη λογική ενός φουτουριστικού κόμικ και ενός σύγχρονου παραμυθιού, όπου η υπερβολή αποτελεί βασικό αφηγηματικό εργαλείο. Πίσω όμως από τη θεαματική επιφάνεια υπάρχει μια απλή αλλά ουσιαστική ιδέα: η ανθρωπότητα σώζεται όχι μόνο από την τεχνολογία ή τη δύναμη, αλλά από την αγάπη, την εμπιστοσύνη και την πίστη στην αξία της ίδιας της ζωής. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος ο Μπεσόν είχε δηλώσει πως ο πυρήνας της ταινίας βρίσκεται στη στιγμή που η Λίλου αναρωτιέται αν αξίζει να σωθεί ο κόσμος βλέποντας όσα έχουν κάνει οι άνθρωποι.
Η παραγωγή αποτελεί από μόνη της ένα μικρό κινηματογραφικό επίτευγμα. Ο Μπεσόν συνέλαβε την ιστορία όταν ήταν μόλις 16 ετών και χρειάστηκαν περισσότερα από είκοσι χρόνια μέχρι να τη μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη. Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στη Μαυριτανία και στα Pinewood Studios του Λονδίνου, ενώ η δημιουργία του οπτικού κόσμου στηρίχθηκε στη συνεργασία δύο θρύλων των ευρωπαϊκών κόμικς, του Ζαν Ζιρό (Moebius) και του Ζαν-Κλοντ Μεζιέρ. Η επιρροή τους είναι εμφανής σε κάθε καρέ, από τα ιπτάμενα ταξί και τη φουτουριστική Νέα Υόρκη μέχρι τα διαστημόπλοια και την αρχιτεκτονική των πόλεων. Την ίδια στιγμή, τα κοστούμια του Ζαν-Πολ Γκοτιέ δεν λειτουργούν απλώς ως ενδυματολογικές επιλογές, αλλά ως αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας της ταινίας, προσδίδοντάς της μια μοναδική αισθητική που παραμένει αξεπέραστη.
Εξίσου καθοριστικό είναι και το καστ. Ο Μπρους Γουίλις αποδεικνύει για ακόμη μία φορά γιατί υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους action stars της γενιάς του, υποδυόμενος έναν ήρωα που δεν βασίζεται στον υπερβολικό ηρωισμό αλλά στον αυτοσαρκασμό και την ανθρώπινη αδυναμία. Η Μίλα Γιόβοβιτς χαρίζει στη Λίλου έναν συνδυασμό αθωότητας, δύναμης και μυστηρίου, ενώ ο Γκάρι Όλντμαν δημιουργεί έναν από τους πιο ιδιόρρυθμους και απολαυστικούς κινηματογραφικούς «κακούς» της δεκαετίας του 1990. Δίπλα τους, ο Ίαν Χολμ προσφέρει κύρος στον ρόλο του ιερέα Κορνήλιου, ενώ ο Κρις Τάκερ, ως εκκεντρικός τηλεπαρουσιαστής Ρούμπι Ροντ, παραδίδει μία από τις πιο αξέχαστες και τολμηρές ερμηνείες της καριέρας του, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι δίχασε κοινό και κριτικούς.
Εκεί όμως που το «Πέμπτο Στοιχείο» εξακολουθεί να εντυπωσιάζει είναι το οπτικό του σύμπαν. Ο Μπεσόν απέφυγε συνειδητά τη σκοτεινή αισθητική που χαρακτήριζε μεγάλο μέρος της κινηματογραφικής επιστημονικής φαντασίας και δημιούργησε έναν πολύχρωμο, φωτεινό και γεμάτο ενέργεια κόσμο. Η φουτουριστική Νέα Υόρκη, τα δεκάδες σκηνικά, τα χιλιάδες κοστούμια, τα πρακτικά εφέ σε συνδυασμό με τα τότε πρωτοποριακά ψηφιακά εφέ και η μουσική του Ερίκ Σερά συνθέτουν ένα αποτέλεσμα που δεν εντυπωσιάζει μόνο τεχνικά, αλλά διαθέτει και μια ξεχωριστή προσωπικότητα. Η περίφημη σκηνή της όπερας με τη Diva Plavalaguna παραμένει μέχρι σήμερα μία από τις πιο χαρακτηριστικές και ευρηματικές σεκάνς στην ιστορία του σύγχρονου blockbuster.
Δεν είναι τυχαίο ότι, παρά τις αντικρουόμενες κριτικές της εποχής, η ταινία εξελίχθηκε σε τεράστια εμπορική επιτυχία. Με προϋπολογισμό περίπου 90 εκατομμυρίων δολαρίων, αποτέλεσε την ακριβότερη ευρωπαϊκή παραγωγή της εποχής της και συγκέντρωσε περισσότερα από 260 εκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως. Βραβεύτηκε με τρία Βραβεία Σεζάρ, απέσπασε το BAFTA για τα ειδικά οπτικά εφέ και παρέμεινε για χρόνια η γαλλική ταινία με τις υψηλότερες διεθνείς εισπράξεις, μέχρι να την ξεπεράσουν οι «Άθικτοι» το 2011.
Ίσως αυτό που κάνει τελικά το «Πέμπτο Στοιχείο» τόσο ξεχωριστό είναι ότι δεν μοιάζει με καμία άλλη ταινία. Δεν προσπαθεί να αντιγράψει το Χόλιγουντ, ούτε να μιμηθεί την ευρωπαϊκή καλλιτεχνική παράδοση. Αντιθέτως, παντρεύει τις δύο σχολές δημιουργώντας ένα έργο που παραμένει αυθεντικό, ευφάνταστο και απολαυστικό. Είναι ένα φιλμ που δεν φοβάται να γίνει υπερβολικό, εκκεντρικό, ακόμη και παιγνιώδες, ακριβώς γιατί γνωρίζει ότι ο κινηματογράφος είναι πάνω απ’ όλα χώρος φαντασίας.
Το «Πέμπτο Στοιχείο» δεν είναι απλώς ένα επιτυχημένο blockbuster της δεκαετίας του 1990. Είναι μια από τις σπάνιες περιπτώσεις όπου η καλλιτεχνική φαντασία, η αισθητική τόλμη και η ψυχαγωγία συνυπάρχουν αρμονικά. Και γι’ αυτό εξακολουθεί να προβάλλεται, να ανακαλύπτεται από νέες γενιές θεατών και να θεωρείται, δικαιολογημένα, ένα από τα πιο ξεχωριστά έργα στην ιστορία της κινηματογραφικής επιστημονικής φαντασίας.
Σημείωση: Η Viral Greece δεν ευθύνεται για πιθανές αλλαγές ή τροποποιήσεις στο πρόγραμμα των τηλεοπτικών καναλιών.
About The Author
