Συχνά διαβάζουμε στο διαδίκτυο και σε ιστορικά αφιερώματα ότι η πρώτη διαφήμιση προφυλακτικών εμφανίστηκε στο αγγλικό περιοδικό Tatler στις 12 ή 13 Μαΐου του 1709. Σύμφωνα με αυτή την ιστορία, τα προφυλακτικά παρουσιάζονταν τότε ως «μηχανές που προστατεύουν από τα τραύματα της αγάπης». Η ιστορία ακούγεται άκρως πικάντικη και έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής. Η πραγματικότητα, όμως, είναι λίγο διαφορετική – και εξίσου ενδιαφέρουσα.
Τι συνέβη πραγματικά στο τεύχος του Tatler;
Στο τεύχος Νο. 15 του περιοδικού Tatler (που κυκλοφόρησε το διάστημα 12–14 Μαΐου 1709) υπάρχει πράγματι μια συγκεκριμένη αναφορά. Ο συγγραφέας κάνει λόγο για μια «Engine for the Prevention of Harms by Love-Adventures» – δηλαδή, μια συσκευή που προλαμβάνει τις βλάβες από τις ερωτικές περιπέτειες. Πίσω από το κείμενο κρυβόταν ο Richard Steele, ο οποίος έγραφε με το ψευδώνυμο Isaac Bickerstaff. Στο άρθρο του, ο Steele μιλάει για έναν υποτιθέμενο «ευεργέτη» που επινόησε αυτή τη συσκευή και της έδωσε το όνομά του, κάνοντας έτσι το ίδιο του το όνομα… απρεπές να προφέρεται δημόσια.
Το κείμενο αυτό, ωστόσο, δεν ήταν σε καμία περίπτωση εμπορική αγγελία ή πληρωμένη καταχώριση. Επρόκειτο για ένα καθαρά σατιρικό σχόλιο, απόλυτα τυπικό για το καυστικό ύφος του περιοδικού Tatler. Ο Steele ουσιαστικά έπαιζε με έναν γνωστό αστικό μύθο της εποχής: ότι τα προφυλακτικά πήραν το όνομά τους (condoms) από κάποιον γιατρό ή συνταγματάρχη Condom. Το κείμενο δεν πουλούσε κανένα προϊόν, ούτε παρείχε πληροφορίες αγοράς. Απλώς ειρωνευόταν και σχολίαζε τα κοινωνικά δρώμενα με το κομψό και γεμάτο υπονοούμενα ύφος του 18ου αιώνα.
Οι πραγματικές εμπορικές διαφημίσεις για προφυλακτικά έκαναν την εμφάνισή τους αργότερα μέσα στον 18ο αιώνα. Αυτές κυκλοφορούσαν κυρίως σε μορφή έντυπων φυλλαδίων από αυτόνομους επιχειρηματίες της εποχής. Η πιο γνωστή από αυτούς ήταν η Mrs. Phillips, η οποία πουλούσε «μηχανές» (machines) και «εργαλεία ασφαλείας» (instruments of safety) φτιαγμένα από έντερα ζώων.
Η ιστορική αναφορά του 1709 παραμένει εξαιρετικά σημαντική, καθώς αποτελεί μία από τις πρώτες δημόσιες λογοτεχνικές μνείες στο προφυλακτικό, χρησιμοποιώντας μάλιστα έναν ευφυή και ιστορικό ευφημισμό. Απλώς, δεν ήταν διαφήμιση. Όπως συμβαίνει συχνά με την ιστορία, το γεγονός που κυκλοφορεί στις μέρες μας δεν είναι εντελώς ψεύτικο – είναι απλώς λίγο πιο μυθιστορηματικό από την ίδια την αλήθεια.
About The Author
