Ο θάνατος του 13χρονου Άιζακ Κένεβαν στη Βρετανία επανέρχεται στο επίκεντρο της συζήτησης για την προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η οικογένειά του πιστεύει ότι το παιδί είχε επιχειρήσει ένα επικίνδυνο διαδικτυακό challenge, ενώ συμμετέχει σε αγωγή κατά του TikTok και της μητρικής του εταιρείας ByteDance.
Η υπόθεση δεν είναι πρόσφατη. Ο Άιζακ πέθανε τον Μάρτιο του 2022, αφού εντοπίστηκε αναίσθητος στο σπίτι του. Η ιατροδικαστική έρευνα απέδωσε τον θάνατο σε ατύχημα, χωρίς να διαπιστώσει πρόθεση αυτοκτονίας.
Μετά τον θάνατό του, η οικογένεια ανέφερε ότι στο κινητό του βρέθηκαν βίντεο που έδειχναν προηγούμενη συμμετοχή του σε επικίνδυνη διαδικτυακή δοκιμασία. Το εύρημα αυτό την οδήγησε στην εκτίμηση ότι η δραστηριότητά του στα social media μπορεί να συνδεόταν με το περιστατικό.
Τι υποστηρίζει η αγωγή κατά του TikTok
Τον Φεβρουάριο του 2025 τέσσερις βρετανικές οικογένειες κατέθεσαν κοινή αγωγή στο Ντέλαγουερ των ΗΠΑ κατά του TikTok και της ByteDance. Μεταξύ των εναγόντων βρίσκεται η μητέρα του Άιζακ, Λίζα Κένεβαν.
Η αγωγή ισχυρίζεται ότι οι λειτουργίες προτάσεων της πλατφόρμας προώθησαν σε ανήλικους επικίνδυνο περιεχόμενο και ότι δεν υπήρχαν επαρκείς δικλίδες προστασίας, επαλήθευσης ηλικίας και προειδοποίησης των γονέων.
Οι συγκεκριμένες κατηγορίες δεν έχουν ακόμη κριθεί οριστικά από δικαστήριο. Αποτελούν τις θέσεις των οικογενειών, όπως καταγράφονται στο δικόγραφο της υπόθεσης Kenevan κατά TikTok.
Το TikTok απορρίπτει τις κατηγορίες και δηλώνει ότι απαγορεύει περιεχόμενο που ενθαρρύνει επικίνδυνες συμπεριφορές. Η εταιρεία έχει επίσης υποστηρίξει ότι σχετικές αναζητήσεις αποκλείονται στην πλατφόρμα και ότι δεν διαθέτει στοιχεία που να δείχνουν πως το συγκεκριμένο challenge αποτέλεσε τάση στο TikTok.
Γιατί η διατύπωση της είδησης έχει σημασία
Δεν είναι δημοσιογραφικά ασφαλές να γράφεται ως δεδομένο ότι «το TikTok challenge προκάλεσε τον θάνατο». Η ακριβέστερη διατύπωση είναι ότι η οικογένεια συνδέει το περιστατικό με διαδικτυακό challenge και ότι η αγωγή κατηγορεί την πλατφόρμα για αλγοριθμική προώθηση επικίνδυνου περιεχομένου.
Η διάκριση είναι σημαντική, επειδή άλλο είναι το ιατροδικαστικό συμπέρασμα για την αιτία και τον χαρακτήρα ενός θανάτου και άλλο η απόδοση νομικής ευθύνης σε μία τεχνολογική εταιρεία.
Τι αλλάζει με τον βρετανικό νόμο του 2025
Οι οικογένειες έχουν ζητήσει πρόσβαση στα δεδομένα των λογαριασμών των παιδιών τους, ώστε να διαπιστώσουν ποιο περιεχόμενο είχαν παρακολουθήσει ή λάβει μέσω των συστημάτων προτάσεων.
Ο Data (Use and Access) Act 2025 ενίσχυσε τις σχετικές αρμοδιότητες της Ofcom. Από τις 30 Σεπτεμβρίου 2025, η βρετανική ρυθμιστική αρχή μπορεί, έπειτα από αίτημα του ιατροδικαστή που ερευνά τον θάνατο ενός παιδιού, να απαιτήσει από μια πλατφόρμα να διατηρήσει τα σχετικά δεδομένα.
Ο νόμος δεν παρέχει αυτόματη και απευθείας πρόσβαση στους γονείς. Στόχος του είναι να αποτρέψει τη διαγραφή πληροφοριών που ενδέχεται να χρειαστούν σε επίσημη έρευνα, όπως διευκρινίζει η Ofcom.
Η ξεχωριστή υπόθεση του συμβιβασμού της Meta
Η αγωγή κατά του TikTok δεν πρέπει να συγχέεται με τον πρόσφατο συμβιβασμό της Meta στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Meta συμφώνησε, υπό την προϋπόθεση δικαστικής έγκρισης, να καταβάλει τουλάχιστον 12,1 δισ. δολάρια σε αμερικανικές πολιτείες. Το συνολικό ποσό μπορεί να φτάσει τα 17,1 δισ. δολάρια εφόσον επιτευχθούν αντίστοιχες συμφωνίες και με άλλες μεγάλες πλατφόρμες.
Στο πλαίσιο του συμβιβασμού προβλέπονται για τους ανήλικους στις ΗΠΑ ημερήσιο όριο χρήσης δύο ωρών σε Facebook και Instagram, περιορισμός πρόσβασης από τα μεσάνυχτα έως τις 6 το πρωί, αυστηρότεροι έλεγχοι ηλικίας και περιορισμός των ειδοποιήσεων. Τα βασικά μέτρα παρουσιάζονται αναλυτικά από τη Γενική Εισαγγελία της Νέας Υόρκης.
Οι ρυθμίσεις αφορούν προς το παρόν τις Ηνωμένες Πολιτείες και δεν επεκτείνονται αυτομάτως στους χρήστες του Ηνωμένου Βασιλείου ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Οι γονείς είναι χρήσιμο να συζητούν τακτικά με τα παιδιά για το περιεχόμενο που συναντούν, χωρίς επικριτικό ή τιμωρητικό τόνο. Ένα παιδί πρέπει να γνωρίζει ότι δεν χρειάζεται να αποδείξει τίποτα συμμετέχοντας σε μια διαδικτυακή πρόκληση.
Αν εντοπιστεί επικίνδυνο βίντεο:
- Δεν το αναπαράγουμε και δεν το κοινοποιούμε.
- Διατηρούμε τη διεύθυνση της ανάρτησης ή ένα στιγμιότυπο ως αποδεικτικό.
- Αναφέρουμε αμέσως το περιεχόμενο στην πλατφόρμα.
- Ενημερώνουμε το σχολείο ή τις αρμόδιες αρχές όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για παιδιά.
Αν ένα παιδί βρεθεί αναίσθητο ή δεν αναπνέει φυσιολογικά, καλούμε αμέσως το 112 ή το 166 και ακολουθούμε τις οδηγίες του τηλεφωνητή. Δεν περιμένουμε να δούμε αν θα συνέλθει μόνο του.
Η ασφαλής ενημέρωση γύρω από τέτοιες υποθέσεις πρέπει να αποφεύγει τις αναλυτικές περιγραφές της επικίνδυνης πράξης. Στόχος δεν είναι να αναπαραχθεί το challenge, αλλά να αναγνωριστεί ο κίνδυνος και να προστατευτούν τα παιδιά.
