Πώς μπορούν οι τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης να αναγνωρίζουν και να κατανοούν γλώσσες με ελάχιστη παρουσία στο διαδίκτυο; Πέντε ελληνικά έργα επιχειρούν να δώσουν απάντηση, δημιουργώντας ψηφιακό υλικό για γλώσσες και διαλέκτους όπως τα Τσακώνικα, τα Ποντιακά και η Ρομανί.
Οι πρωτοβουλίες διακρίθηκαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κύκλου του προγράμματος LINGUA της Microsoft, που υποστηρίζει δράσεις για τη διατήρηση και την ψηφιακή ενίσχυση γλωσσών με περιορισμένα διαθέσιμα δεδομένα. Η Ελλάδα ξεχώρισε, συγκεντρώνοντας τον μεγαλύτερο αριθμό διακριθέντων έργων ανάμεσα στις χώρες που συμμετείχαν στον συγκεκριμένο κύκλο.
Γιατί η ψηφιακή παρουσία των γλωσσών έχει σημασία
Στον κόσμο ομιλούνται σήμερα περίπου 7.000 γλώσσες, όμως πολλές διαθέτουν ελάχιστο περιεχόμενο στο διαδίκτυο. Αυτό το κενό επηρεάζει και την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης: τα γλωσσικά μοντέλα και τα σχετικά εργαλεία εκπαιδεύονται σε ψηφιακά δεδομένα, οπότε γλώσσες που εκπροσωπούνται λίγο ή καθόλου κινδυνεύουν να μείνουν εκτός των νέων τεχνολογιών.
Η πρόκληση αφορά ιδιαίτερα γλώσσες και διαλέκτους με μικρό ψηφιακό αποτύπωμα στην Ελλάδα, όπως η Ρομανί, η Τσακωνική, η Καππαδοκική, η Ποντιακή και τα Αρβανίτικα. Η καταγραφή τους δεν συμβάλλει μόνο στη δημιουργία δεδομένων για την AI, αλλά και στη διατήρηση της γλωσσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Καταγραφή, ψηφιοποίηση και νέα γλωσσικά δεδομένα
Τα πέντε ελληνικά έργα εργάζονται για να καλύψουν την έλλειψη ψηφιακού υλικού με διαφορετικές μεθόδους. Μεταξύ άλλων, συλλέγουν προφορικές μαρτυρίες, ψηφιοποιούν αρχεία και δημιουργούν γλωσσικά δεδομένα που μπορούν να υποστηρίξουν την καλύτερη αναγνώριση και κατανόηση αυτών των γλωσσών από τις τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.
Η ενίσχυση της παρουσίας τους στο διαδίκτυο μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για πιο συμπεριληπτικά ψηφιακά εργαλεία και υπηρεσίες. Παράλληλα, δίνει στις κοινότητες τη δυνατότητα να διατηρήσουν ζωντανές τις γλωσσικές τους παραδόσεις και να τις μεταφέρουν στις επόμενες γενιές.
Το ζητούμενο είναι περισσότερες γλώσσες και φωνές να έχουν θέση στην ψηφιακή εποχή και στις τεχνολογίες που επηρεάζουν όλο και περισσότερο την καθημερινή ζωή.
