Ο Νίκος Δένδιας είχε χαρακτηρίσει την πρόσβαση κομβική για τον εθνικό έλεγχο του συστήματος – Τι απάντησε ο Μοσέ Πατέλ και ποια διευκρίνιση ακολούθησε
Ερωτήματα σχετικά με την πρόσβαση της Ελλάδας στον πηγαίο κώδικα της «Ασπίδας του Αχιλλέα» προκάλεσε συνέντευξη του επικεφαλής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του Ισραήλ, Μοσέ Πατέλ.
Η συζήτηση αφορά κυρίως το λογισμικό του ενοποιημένου συστήματος Διοίκησης και Ελέγχου, το οποίο θα συνδέει τα διαφορετικά επίπεδα της νέας ελληνικής αεράμυνας. Μέσω αυτού θα συλλέγονται και θα αξιολογούνται πληροφορίες από ραντάρ και αισθητήρες, ώστε να επιλέγεται το κατάλληλο σύστημα για την αντιμετώπιση κάθε απειλής.
Η διακρατική συμφωνία Ελλάδας και Ισραήλ υπογράφηκε στις 31 Αυγούστου 2026 στο Τελ Αβίβ και έχει συνολικό προϋπολογισμό 3,035 δισεκατομμυρίων ευρώ. Περιλαμβάνει αντιαεροπορικά, αντιβαλλιστικά και αντί-drone συστήματα, μεταξύ των οποίων τα Spyder, Barak MX και David’s Sling, καθώς και νέα ραντάρ και ενιαίο Command & Control.
Πριν από την υπογραφή της συμφωνίας, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας είχε καταστήσει σαφή τη σημασία του πηγαίου κώδικα. Κατά την ενημέρωση των στρατιωτικών συντακτών στις 23 Ιουλίου είχε αναφέρει ότι αποτελεί πάγια εντολή οι Ένοπλες Δυνάμεις να μην αποκτούν συστήματα χωρίς πρόσβαση στον κώδικά τους, με εξαίρεση ορισμένες απολύτως εξειδικευμένες περιπτώσεις.
Ειδικά για το σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου, ο υπουργός είχε χαρακτηρίσει τον πηγαίο κώδικα «απολύτως στοιχείο κομβικό». Όπως είχε εξηγήσει, χωρίς αυτήν την πρόσβαση η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να παρεμβαίνει στην αρχιτεκτονική και στην εξέλιξη του συστήματος και θα παρέμενε εξαρτημένη από τον ξένο κατασκευαστή.
Το θέμα επανήλθε μετά τη συνέντευξη του Μοσέ Πατέλ στην «Καθημερινή». Όταν ρωτήθηκε εάν η Ελλάδα θα αποκτήσει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα του Command & Control, απάντησε αρνητικά, αναφέροντας ότι κάτι τέτοιο δεν περιλαμβάνεται στην άδεια χρήσης του επιχειρησιακού συστήματος. Πρόσθεσε ότι η ισραηλινή πλευρά θα παρέχει υποστήριξη και συντήρηση όποτε χρειάζεται.
Η απάντηση φάνηκε να έρχεται σε αντίθεση με τις δημόσιες δηλώσεις του Νίκου Δένδια. Ακολούθησε νεότερη ενημέρωση από το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας, σύμφωνα με την οποία η συμφωνία προβλέπει μεταφορά τεχνογνωσίας και από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας με τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Η ίδια ενημέρωση ανέφερε ότι η συνεργασία θα επεκταθεί στις ελληνικές επιχειρήσεις που θα συμμετάσχουν στη συμπαραγωγή των οπλικών συστημάτων. Δεν περιείχε, πάντως, ρητή διατύπωση για παράδοση ολόκληρου του πηγαίου κώδικα στην ελληνική πλευρά.
Πηγή κοντά στο ελληνικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας υποστήριξε ότι δεν υπάρχει απόκλιση από όσα έχουν συμφωνηθεί, παραπέμποντας στη μεταφορά τεχνογνωσίας και στην κοινή χρήση λογισμικού. Το ζήτημα, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό σε επίπεδο δημόσιας ενημέρωσης, καθώς άλλο είναι η δυνατότητα χρήσης και προσαρμογής συγκεκριμένων τμημάτων λογισμικού και άλλο η πλήρης πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα.
Η πρόσβαση θεωρείται κρίσιμη επειδή επιτρέπει στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις να ενσωματώνουν νέα ραντάρ και οπλικά συστήματα, να πραγματοποιούν αναβαθμίσεις και να εξετάζουν πιθανές ευπάθειες χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από τον προμηθευτή. Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η δυνατότητα διατήρησης και εξέλιξης του συστήματος σε περίπτωση μεταβολής των πολιτικών ή επιχειρησιακών συνθηκών.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, στο πρόγραμμα θα συμμετάσχουν τουλάχιστον 19 ελληνικές εταιρείες, με αντικείμενο που υπερβαίνει τα 750 εκατομμύρια ευρώ και αντιστοιχεί σε ποσοστό άνω του 25% της συμφωνίας. Προβλέπεται ακόμη η δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα με εξαγωγικές προοπτικές.
Η πλήρης επιχειρησιακή ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα» προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί μέσα σε 35 μήνες, με τις παραδόσεις των επιμέρους συστημάτων να πραγματοποιούνται σταδιακά.
