Σκληρή κριτική στην κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν άσκησε η Έμιλι Γουίλσον, κλασική φιλόλογος και δημιουργός μιας από τις πλέον αναγνωρισμένες σύγχρονες αγγλικές μεταφράσεις του ομηρικού έπους.
Η τοποθέτησή της αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ο Νόλαν είχε δηλώσει ότι άντλησε έμπνευση από τη μετάφρασή της, η οποία κυκλοφόρησε το 2017. Ο σκηνοθέτης είχε ξεχωρίσει ειδικά την εναρκτήρια φράση «Μίλησέ μου για έναν πολύπλοκο άνδρα», θεωρώντας ότι αποτυπώνει την πολυσύνθετη προσωπικότητα του Οδυσσέα.
«Μεγαλοπρέπεια και επιφανειακότητα»
Σε εκτενές κείμενό της στο London Review of Books, η Γουίλσον υποστήριξε ότι η ταινία δεν καταφέρνει να μεταφέρει το ψυχολογικό, πολιτικό και ηθικό βάθος του ομηρικού έργου.
Κατά την άποψή της, ο Νόλαν επιχείρησε να χωρέσει στην ταινία έναν τεράστιο αριθμό γεγονότων, εντυπωσιακών εικόνων και ηχητικών εφέ, αφήνοντας ελάχιστο χώρο για την ανάπτυξη των χαρακτήρων και των ανθρώπινων σχέσεων.
Η ίδια χαρακτήρισε το αποτέλεσμα ως συνδυασμό «μεγαλοπρέπειας και επιφανειακότητας», υποστηρίζοντας ότι οι χαρακτήρες παραμένουν ανεπαρκώς ανεπτυγμένοι και τα κίνητρά τους δεν γίνονται πειστικά.
«Θα ντρεπόμουν να έχω γράψει οποιοδήποτε μέρος αυτού του σεναρίου», έγραψε χαρακτηριστικά, ασκώντας ιδιαίτερα αυστηρή κριτική στη γραφή και στην αφηγηματική δομή της ταινίας.
Τι θεωρεί ότι χάθηκε από το ομηρικό έπος
Η Γουίλσον ξεκαθάρισε ότι το βασικό της πρόβλημα δεν είναι η απόκλιση της ταινίας από το πρωτότυπο. Όπως εξήγησε, μια κινηματογραφική διασκευή δεν είναι υποχρεωμένη να ακολουθεί το αρχικό έργο με την ακρίβεια μιας μετάφρασης και μπορεί να το μετασχηματίσει δημιουργικά.
Εκείνο που, σύμφωνα με την ίδια, λείπει από την εκδοχή του Νόλαν είναι μια ουσιαστική προσέγγιση θεμάτων όπως ο χρόνος, η μνήμη, ο πόλεμος και η ιστορία. Εκτίμησε επίσης ότι δεν αποδίδονται με επαρκές βάθος οι σχέσεις του Οδυσσέα με την Πηνελόπη, την οικογένειά του, τους συντρόφους και τους αντιπάλους του.
Σε ξεχωριστές δηλώσεις της, σημείωσε ότι η ταινία δεν τη συγκίνησε, καθώς δεν της έδωσε επαρκείς λόγους για να ενδιαφερθεί πραγματικά για την επιστροφή του ήρωα στην Ιθάκη και στη σύζυγό του.
Αναγνώρισε, πάντως, τη θετική επίδραση της ταινίας
Παρά την αυστηρή κριτική της, η Έμιλι Γουίλσον παραδέχτηκε ότι η κυκλοφορία της «Οδύσσειας» αποτελεί ένα σημαντικό πολιτιστικό γεγονός. Η ταινία έχει φέρει το κοινό ξανά στις κινηματογραφικές αίθουσες και έχει αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον για τον Όμηρο και την αρχαία ελληνική γραμματεία.
Η φιλόλογος επισήμανε ότι οι πωλήσεις των μεταφράσεων του έπους, μεταξύ των οποίων και η δική της, έχουν αυξηθεί σημαντικά. Εξέφρασε ακόμη την ελπίδα ότι η νέα δημοτικότητα του έργου θα λειτουργήσει υποστηρικτικά για τις ανθρωπιστικές σπουδές και τα πανεπιστημιακά τμήματα λογοτεχνίας, γλωσσών και ιστορίας.
«Ο Νόλαν κάνει ό,τι μπορεί για να στρέψει ξανά το ευρύ κοινό στο διάβασμα και γι’ αυτό είμαι ευγνώμων», ανέφερε, αναγνωρίζοντας ότι, παρά τις καλλιτεχνικές της ενστάσεις, η ταινία έχει ήδη πετύχει κάτι σημαντικό.
Η κριτική της Γουίλσον δημοσιεύτηκε στο London Review of Books και παρουσιάστηκε αναλυτικά από τον Guardian και το Variety.
About The Author
