Ανησυχία προκαλεί η εξάπλωση του ιού του Δυτικού Νείλου στη Βόρεια Μακεδονία, όπου έχουν αναφερθεί οκτώ θάνατοι κατά τη μεταδοτική περίοδο του 2026. Οι υγειονομικές αρχές πραγματοποιούν επιχειρήσεις καταπολέμησης κουνουπιών, ιδιαίτερα γύρω από αρδευτικά κανάλια και σημεία με στάσιμα νερά.
Η τελευταία ολοκληρωμένη έκθεση του Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας της χώρας κατέγραφε έως την 1η Σεπτεμβρίου 56 περιστατικά, από τα οποία τα 54 στην περιοχή των Σκοπίων. Τα 54 κρούσματα εμφάνισαν νευρολογικές επιπλοκές, ενώ μεταγενέστερες ενημερώσεις ανέβασαν τον αριθμό των θανάτων από έξι σε οκτώ.
Πώς μεταδίδεται ο ιός του Δυτικού Νείλου
Ο ιός μεταδίδεται κυρίως με το τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τσιμπούν πτηνά που φέρουν τον ιό και στη συνέχεια μπορούν να τον μεταδώσουν σε ανθρώπους και άλλα θηλαστικά.
Οι άνθρωποι θεωρούνται «τελικοί ξενιστές», καθώς συνήθως δεν αναπτύσσουν αρκετά υψηλό ιικό φορτίο ώστε να μολύνουν νέα κουνούπια. Ο ιός δεν μεταδίδεται με την καθημερινή επαφή, το άγγιγμα ή τον βήχα.
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται δεν παρουσιάζουν συμπτώματα. Περίπου ένας στους πέντε μπορεί να εμφανίσει πυρετό, πονοκέφαλο, μυαλγίες, κόπωση, γαστρεντερικές ενοχλήσεις ή εξάνθημα.
Σε μικρό ποσοστό μπορεί να εκδηλωθεί σοβαρή νευρολογική νόσος, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα. Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία, ιδιαίτερα μετά τα 60 έτη, καθώς και σε ανθρώπους με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή σοβαρά υποκείμενα νοσήματα.
Γιατί γίνονται ψεκασμοί γύρω από αρδευτικά κανάλια
Τα αρδευτικά κανάλια, οι τάφροι και οι επιφάνειες με στάσιμο νερό μπορούν να μετατραπούν σε εστίες αναπαραγωγής κουνουπιών. Οι επιχειρήσεις καταπολέμησης μπορεί να περιλαμβάνουν:
- προνυμφοκτονία, με στόχο τις προνύμφες μέσα στο νερό,
- ακμαιοκτονία, με στόχο τα ενήλικα κουνούπια,
- χαρτογράφηση και απομάκρυνση πιθανών εστιών αναπαραγωγής.
Η επίσημη επιδημιολογική έκθεση της Βόρειας Μακεδονίας συστήνει τόσο προνυμφοκτόνες όσο και ακμαιοκτόνες παρεμβάσεις στις περιοχές όπου υπάρχει επιδημιολογική ένδειξη. Οι δράσεις αυτές περιορίζουν τον πληθυσμό των κουνουπιών, αλλά δεν αντικαθιστούν τα ατομικά μέτρα προστασίας.
Πώς μπορούν να προστατευτούν οι πολίτες
Τα σημαντικότερα μέτρα είναι:
- Αδειάζετε τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα δοχεία, πιατάκια γλαστρών και άλλα σημεία όπου συγκεντρώνεται νερό.
- Καθαρίζετε υδρορροές και καλύπτετε δεξαμενές ή βαρέλια.
- Τοποθετείτε σήτες σε πόρτες και παράθυρα.
- Χρησιμοποιείτε εγκεκριμένο εντομοαπωθητικό ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες της ετικέτας.
- Φοράτε ανοιχτόχρωμα ρούχα που καλύπτουν χέρια και πόδια.
- Περιορίζετε την παραμονή σε εξωτερικούς χώρους από το σούρουπο έως την αυγή, όταν πολλά είδη κουνουπιών είναι περισσότερο δραστήρια.
- Ακολουθείτε τις ανακοινώσεις των τοπικών αρχών πριν και μετά από επιχειρήσεις ψεκασμού.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια
Ιατρική αξιολόγηση απαιτείται επειγόντως όταν εμφανίζονται υψηλός πυρετός, έντονος πονοκέφαλος, δυσκαμψία στον αυχένα, σύγχυση, υπνηλία, δυσκολία στο περπάτημα, μυϊκή αδυναμία, τρόμος ή σπασμοί.
Δεν υπάρχει ειδικό αντιιικό φάρμακο ή εγκεκριμένο εμβόλιο για τον άνθρωπο. Η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και, στις σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να απαιτηθεί νοσηλεία.
Το άμεσο πρακτικό βήμα για κάθε νοικοκυριό είναι ένας έλεγχος της αυλής, του μπαλκονιού και των κοινόχρηστων χώρων για στάσιμο νερό. Η συνδυασμένη δράση αρχών και κατοίκων αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο περιορισμού του κινδύνου.
