Το ευαγγελικό πρόσωπο, το θαύμα που προαναγγέλλει την Ανάσταση και η ζωντανή λαϊκή παράδοση γύρω από το Λαζαροσάββατο
Ο Λάζαρος είναι πρόσωπο της Καινής Διαθήκης, φίλος και μαθητής του Ιησούς Χριστός, ο οποίος «ηγέρθη εκ νεκρών», προαναγγέλλοντας την Ανάσταση του Κυρίου. Το όνομα «Λάζαρος» αποτελεί εξελληνισμένο τύπο του εβραϊκού Ελεάζαρ.
Ο Λάζαρος, ο επονομαζόμενος Δίκαιος και Τετραήμερος, ήταν αδελφός της Μάρθα της Βηθανίας και της Μαρία της Βηθανίας, με τις οποίες ζούσε στη Βηθανία, κοντά στα Ιεροσόλυμα. Στο σπίτι τους φιλοξενήθηκε επανειλημμένα ο Χριστός, όταν περνούσε από την περιοχή με κατεύθυνση προς την Ιερουσαλήμ.
Σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Ιωάννη (ια’ 1-44), ο Λάζαρος ασθένησε βαριά και πέθανε. Οι αδελφές του ειδοποίησαν τον Ιησού, αλλά εκείνος καθυστέρησε να φθάσει, δηλώνοντας στους μαθητές του ότι ο φίλος του «κοιμήθηκε» και θα πάει να τον ξυπνήσει. Όταν έφθασε στη Βηθανία, η Μαρία εξέφρασε τη λύπη της που δεν είχε έλθει νωρίτερα. Ο Ιησούς δάκρυσε και, μπροστά στον τάφο, εκφώνησε το «Λάζαρε δεύρο έξω!», ανασταίνοντάς τον τέσσερις ημέρες μετά τον θάνατό του. Το γεγονός προκάλεσε τον θαυμασμό των παρισταμένων αλλά και την εχθρότητα των Φαρισαίοι.
Η εκκλησιαστική παράδοση αναφέρει ότι ο Λάζαρος ήταν τότε περίπου 30 ετών και έζησε άλλα 30 χρόνια. Χειροτονήθηκε επίσκοπος στο Κίτιο και πέθανε σε ηλικία 60 ετών. Το 890 μ.Χ., ο βυζαντινός αυτοκράτορας Λέων ΣΤ΄ ο Σοφός μετέφερε το λείψανό του από την Κύπρος στην Κωνσταντινούπολη, όπου τοποθετήθηκε σε ναό αφιερωμένο στο όνομά του. Η ανακομιδή των λειψάνων του τιμάται στις 17 Οκτωβρίου. Ο τάφος του έχει υποδειχθεί στο Όρος των Ελαιών.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει την Ανάσταση του Λαζάρου το Σάββατο της πέμπτης εβδομάδας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής (Λαζαροσάββατο), ενώ η μνήμη του τιμάται και σε άλλες ημερομηνίες κατά τόπους. Η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία εορτάζει το γεγονός στις 17 Δεκεμβρίου.
Στη λαϊκή παράδοση, το πρόσωπο του Λαζάρου έχει αφήσει έντονο αποτύπωμα. Παροιμίες όπως «Με τη φωνή και ο Λάζαρος», «Ξαναζωντάνεψε σαν τον Λάζαρο» και «Κέρινος σαν τον Λάζαρο» χρησιμοποιούνται μεταφορικά για ανθρώπους που σώθηκαν από βέβαιο θάνατο ή επανήλθαν απροσδόκητα.
Το Λαζαροσάββατο, σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, οι νοικοκυρές ζυμώνουν ειδικά ψωμάκια σε σχήμα σαβανωμένου ανθρώπου, τα λεγόμενα λαζαράκια, ενώ τα παιδιά γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι τραγουδώντας τα λαζαρικά κάλαντα. Σε χωριά της Κοζάνης, ομάδες κοριτσιών, οι «Λαζαρίνες», με παραδοσιακές φορεσιές τραγουδούν και χορεύουν τον χορό «Τσιντσιρό», ένα έθιμο με ρίζες που φτάνουν έως τα αρχαία «Παρθένεια».
Ιδιαίτερα ζωντανά είναι τα έθιμα στην Κέρκυρα, όπου τα κάλαντα αρχίζουν από την παραμονή και διαρκούν όλη τη νύχτα, καθώς και στη Ρόδος, όπου τα παιδιά τραγουδούν τον «Λάζαρο» και τηρούνται παλαιές αγροτικές δοξασίες. Στη Λέσβος διατηρείται το έθιμο των «Λαζαρελιών», ενώ σε χωριά της Εύβοια μικρά κορίτσια, τα «Λαζαράκια», περιφέρουν ομοίωμα του Λαζάρου τραγουδώντας σχετικά κάλαντα.
Η Μάρθα και η Μαρία, στενές ακόλουθοι του Χριστού, διακρίθηκαν για τη σχέση τους με τη διδασκαλία του και τη δράση τους στην πρώτη χριστιανική κοινότητα. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη τους στις 4 Ιουνίου, αναγνωρίζοντας τον σημαντικό τους ρόλο στην ευαγγελική παράδοση.
About The Author
