Πόσος χρόνος μπροστά σε μια οθόνη θεωρείται υπερβολικός για ένα παιδί; Το ερώτημα παραμένει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος γονέων και ειδικών, καθώς η καθημερινότητα των παιδιών συνδέεται όλο και περισσότερο με το gaming, τα social media, τις πλατφόρμες streaming και άλλες ψηφιακές δραστηριότητες.
Μια νέα διεθνής μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο JAMA Pediatrics και εξετάστηκε από τον Guardian, επαναφέρει τη συζήτηση. Πρόκειται για ευρεία ανασκόπηση προηγούμενων ερευνών, με δεδομένα από περίπου 2,8 εκατομμύρια παιδιά σε 64 χώρες.
Οι ερευνητές ανέλυσαν τη σχέση ανάμεσα στον χρόνο που περνούν τα παιδιά μπροστά σε ψηφιακές συσκευές και σε διαφορετικές πτυχές της ανάπτυξής τους. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η αυξημένη έκθεση σε οθόνες συνδέεται με λιγότερο ευνοϊκά αναπτυξιακά αποτελέσματα, ιδιαίτερα όταν περιορίζει άλλες σημαντικές δραστηριότητες της παιδικής ηλικίας.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, τα παιδιά με υψηλότερη χρήση ψηφιακών συσκευών εμφάνιζαν συχνότερα χαμηλότερες επιδόσεις στη μάθηση και λιγότερο θετικές ενδείξεις στη γλωσσική ανάπτυξη. Παράλληλα, καταγράφηκαν περισσότερες συναισθηματικές, συμπεριφορικές και κοινωνικές δυσκολίες.
Η εικόνα αυτή δεν αφορά μόνο τον συνολικό αριθμό ωρών. Ρόλο φαίνεται να παίζουν και το είδος του περιεχομένου, η ηλικία του παιδιού, το αν υπάρχει επίβλεψη από ενήλικα, καθώς και το κατά πόσο η χρήση της οθόνης αντικαθιστά τον ύπνο, το παιχνίδι, τη σωματική δραστηριότητα ή την επικοινωνία με την οικογένεια.
Οι ερευνητές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως οι οθόνες προκαλούν από μόνες τους τις συγκεκριμένες δυσκολίες. Η ανάλυση εντοπίζει συσχετίσεις και όχι απαραίτητα σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Είναι πιθανό, για παράδειγμα, παιδιά που ήδη αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη συμπεριφορά, στη μάθηση ή στην κοινωνική αλληλεπίδραση να καταφεύγουν περισσότερο στις ψηφιακές συσκευές.
Παράλληλα, άλλοι παράγοντες, όπως το οικογενειακό περιβάλλον, η ποιότητα του ύπνου, η ψυχική υγεία και οι συνθήκες εκπαίδευσης, μπορεί να επηρεάζουν τα αποτελέσματα. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί αποφεύγουν τις απόλυτες απαντήσεις σχετικά με έναν ενιαίο «ασφαλή» αριθμό ωρών για όλα τα παιδιά.
Η βασική σύσταση προς τους γονείς είναι να δίνουν έμφαση στην ισορροπία. Τα όρια στη χρήση συσκευών θα πρέπει να είναι ξεκάθαρα και να προσαρμόζονται στην ηλικία του παιδιού, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει να προστατεύονται ο ύπνος, η καθημερινή κίνηση, το ελεύθερο παιχνίδι και ο χρόνος χωρίς οθόνες μαζί με την οικογένεια.
Εξίσου σημαντικό είναι οι γονείς να γνωρίζουν τι παρακολουθούν ή με τι ασχολούνται τα παιδιά. Η ποιότητα και το πλαίσιο της χρήσης έχουν σημασία όσο και η διάρκεια. Μια εκπαιδευτική δραστηριότητα με συμμετοχή γονέα δεν έχει την ίδια αξία με την παθητική και χωρίς όρια κατανάλωση περιεχομένου.
Το μήνυμα της μελέτης δεν είναι ότι οι ψηφιακές συσκευές πρέπει να αποκλειστούν από τη ζωή των παιδιών. Αντίθετα, αναδεικνύει την ανάγκη για υπεύθυνη χρήση, σταθερούς κανόνες και συνεχή παρακολούθηση της επίδρασης που έχει η οθόνη στην καθημερινότητα και την ανάπτυξή τους.
